Yapay Zeka ve Refah Devleti: Esping-Andersen Tipolojisinin Teknolojik Dönüşüm Çağında Yeniden Değerlendirilmesi
Özet
Bu bölüm, yapay zeka ve otomasyon teknolojilerinin refah devleti üzerindeki etkilerini, Esping-Andersen’in refah rejimleri tipolojisi çerçevesinde ele almaktadır. Sistematik literatür incelemesine dayanan çalışma, teknolojik dönüşümün istihdam ilişkileri, gelir dağılımı, sosyal güvenlik sistemleri ve sosyal politika üzerindeki yansımalarını değerlendirmektedir. Liberal, muhafazakâr-kurumsal ve sosyal demokrat refah rejimlerinin dijitalleşme karşısındaki uyum kapasiteleri karşılaştırılarak geleneksel refah modellerinin yeni sosyal riskleri açıklamadaki yeterliliği tartışılmaktadır. Özellikle platform ekonomisi, güvencesiz istihdam, algoritmik karar verme ve teknolojik işsizlik gibi gelişmelerin sosyal koruma sistemleri açısından ortaya çıkardığı sorunlara odaklanılmaktadır. Türkiye’nin mevcut sosyal politika yapısı da teknolojik dönüşüme uyum kapasitesi bakımından incelenmektedir. Bölümde, refah devletinin değişen çalışma biçimlerine uyarlanması gerektiği vurgulanarak yaşam boyu öğrenme, yeniden becerilendirme, evrensel temel gelir, dijital çalışanların sosyal güvenliği ve algoritmik hesap verebilirlik gibi politika seçenekleri değerlendirilmektedir. Çalışma, yapay zeka çağında sosyal adaletin ve kapsayıcı sosyal korumanın sürdürülebilmesi için refah politikalarının yeniden yapılandırılmasının önemini ortaya koymaktadır.
Referanslar
Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Robots and jobs: Evidence from US labor markets. Journal of Political Economy, 128(6), 2188–2244.
Alper, Y., & Kaya, P. A. (2014). Sosyal politika. Dora Yayıncılık.
Alston, P. (2019). Report of the Special Rapporteur on extreme poverty and human rights. United Nations General Assembly, A/74/493.
Arntz, M., Gregory, T., & Zierahn, U. (2016). The risk of automation for jobs in OECD countries: A comparative analysis (OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 189). OECD Publishing.
Arts, W., & Gelissen, J. (2002). Three worlds of welfare capitalism or more? A state-of-the-art report. Journal of European Social Policy, 12(2), 137–158.
Autor, D. H. (2015). Why are there still so many jobs? The history and future of workplace automation. Journal of Economic Perspectives, 29(3), 3–30.
Başlevent, C. (2014). Social transfers and income inequality in Turkey: How informative is the survey of income and living conditions? Ekonomi-tek, 3(3), 23–42. https://izlik.org/JA29KW84YZ
Bonoli, G. (2005). The politics of the new social policies: Providing coverage against new social risks in mature welfare states. Policy & Politics, 33(3), 431–449.
Bonoli, G. (2013). The origins of active social policy: Labour market and childcare policies in a comparative perspective. Oxford University Press.
Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The second machine age: Work, progress, and prosperity in a time of brilliant technologies. W. W. Norton & Company.
Buğra, A. (2018). Kapitalizm, yoksulluk ve Türkiye'de sosyal politika. İletişim Yayınları.
Buğra, A., & Keyder, Ç. (2006). The Turkish welfare regime in transformation. Journal of European Social Policy, 16(3), 211–228.
Castles, F. G., & Mitchell, D. (1993). Worlds of welfare and families of nations. In F. G. Castles (Ed.), Families of nations: Patterns of public policy in Western democracies (ss. 93–128). Dartmouth.
Çınar, M. (2006). Turkey's transformation under the AKP rule. The Muslim World, 96(3), 469–486. https://doi.org/10.1111/j.1478-1913.2006.00138.x
Dencik vd. (2019). The "golden view": Data-driven governance in the scoring society. Internet Policy Review, 8(2).
Esping-Andersen, G. (1990). The three worlds of welfare capitalism. Princeton University Press.
Esping-Andersen, G. (1999). Social foundations of postindustrial economies. Oxford University Press.
Estevez-Abe, M., Iversen, T., & Soskice, D. (2001). Social protection and the formation of skills: A reinterpretation of the welfare state. In P. A. Hall & D. Soskice (Eds.), Varieties of capitalism (ss. 145–183). Oxford University Press.
Eurofound. (2018). Employment and working conditions of selected types of platform work. Publications Office of the European Union.
Ferrera, M. (1996). The "Southern model" of welfare in social Europe. Journal of European Social Policy, 6(1), 17–37.
Frey, C. B., & Osborne, M. A. (2017). The future of employment: How susceptible are jobs to computerisation? Technological Forecasting and Social Change, 114, 254–280.
Greve, B. (2019). Welfare and the welfare state: Present and future. Routledge.
Hemerijck, A. (2017). The uses of social investment. Oxford University Press.
Holliday, I. (2000). Productivist welfare capitalism: Social policy in East Asia. Political Studies, 48(4), 706–723.
İŞKUR. (2022). 2022 yılı faaliyet raporu il istihdam ve mesleki eğitim kurulları. Türkiye İş Kurumu.
Iversen, T., & Soskice, D. (2019). Democracy and prosperity: Reinventing capitalism through a turbulent century. Princeton University Press.
Kangas vd., 2019 The basic income experiment 2017–2018 in Finland. Ministry of Social Affairs and Health.
Karabarbounis, L., & Neiman, B. (2014). The global decline of the labor share. Quarterly Journal of Economics, 129(1), 61–103.
Koray, M. (2012). Avrupa refah devleti. İmge Kitabevi.
Marshall, T. H. (1950). Citizenship and social class. Cambridge University Press.
Milanovic, B. (2016). Global inequality: A new approach for the age of globalization. Harvard University Press.
Morel, Palier & Palme, (2012). Towards a social investment welfare state? Ideas, policies and challenges. Policy Press.
Nolan, B. (2013). What use is "social investment"? Journal of European Social Policy, 23(5), 459–468.
Orloff, A. S. (1993). Gender and the social rights of citizenship: The comparative analysis of gender relations and welfare states. American Sociological Review, 58(3), 303–328.
Pierson, P. (1994). Dismantling the welfare state? Reagan, Thatcher and the politics of retrenchment. Cambridge University Press.
Piketty, T. (2014). Capital in the twenty-first century. Harvard University Press.
Standing, G. (2017). Basic income: And how we can make it happen. Penguin Books.
Şenkal, A. (2005). Küreselleşme sürecinde sosyal politika. Alfa Yayınları.
Taylor-Gooby, P. (Ed.). (2004). New risks, new welfare: The transformation of the European welfare state. Oxford University Press.
Titmuss, R. M. (1974). Social policy: An introduction. Pantheon Books.
TÜİK. (2023). İşgücü istatistikleri 2023. Türkiye İstatistik Kurumu.
TÜSEB & Dijital Dönüşüm Ofisi. (2021). Türkiye ulusal yapay zekâ stratejisi 2021–2025. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi.
Van Parijs, P., & Vanderborght, Y. (2017). Basic income: A radical proposal for a free society and a sane economy. Harvard University Press.
Wilensky, H. L., & Lebeaux, C. N. (1965). Industrial society and social welfare. Free Press.
