Otto Rank’in Doğum Travması Kuramı Çerçevesinde Yaşlılarda ASD
Özet
Bu çalışma, yaşlılık döneminde belirginleşen ayrılık kaygısını, yaşlıların kurumsal bakıma geçiş ve ölümle yüzleşme süreçleri içinde ele alarak Otto Rank’ın Doğum Travması Kuramı çerçevesinde değerlendirmektedir. Rank’ın yaklaşımı, yaşam boyu karşılaşılan tüm kayıpların ve ayrılıkların kökeninde ilksel travmanın yer aldığı yönündedir. Yaşlılıkta ise deneyimlenen sosyal çevre ve sağlık kayıpları ile bakım evine geçiş süreçleri, bu ilksel ayrılık kaygısını ve varoluşsal çatışmayı yeniden tetikleyen bir durum olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışmada, söz konusu kaygı durumlarının yalnızca bireysel bir uyum sorunu değil, aynı zamanda irade ile bağımlılık arasındaki varoluşsal bir gerilim olduğundan ve bu doğrultuda yaşlı bireylerin özerklik ve kontrol hissini yeniden kazanmalarını sağlayacak sosyal hizmet müdahalelerinden bahsedilmektedir. Çalışma, sosyal hizmet yaklaşımlarından güçlendirme yaklaşımı çerçevesinde bireysel danışmanlık, grup terapileri ve sosyal destek ağlarının etkinleştirilmesini kapsayan çok boyutlu bir uygulama çerçevesi sunarak sosyal hizmet uzmanlarının yaşlı bireylerin psikolojik dayanıklılıklarını ve yaşam kalitelerini artırmalarına yönelik bütüncül ve kuramsal temelli bir rehber niteliği taşımaktadır.
Referanslar
Arasan Doğan, İ. (2020). Yaşlılarda yalnızlık ve sosyal destek. E. Süleymanlı, B. Çakmak ve B. Dağ (Ed.), Pandemi ve yalnızlık: II. Uluslararası yalnızlık sempozyumu kitabı içinde (s. 103-111). İstanbul: Üsküdar Üniversitesi Yayınları.
Aydıner Boylu, A. ve Günay, G. (2018). Yaşlı bireylerde algılanan sosyal desteğin yaşam doyumu üzerine etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(2), 1351-1363.
Berkman, B., Silverstone, B., Simmons, W. J., Volland, P. J., ve Howe, J. L. (2016). Social work gerontological practice: The need for faculty development in the new millennium. Journal of Gerontological Social Work, 59(2), 162–177.
Biçer, S. (2017). Yaşlı bireylerde görülen sağlık sorunları ve hemşirelik yaklaşımları. N. Ovayolu ve Ö. Ovayolu (Ed.), Temel iç hastalıkları hemşireliği ve farklı boyutlarıyla kronik hastalıklar içinde (2. bs., s. 355-365). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
Cicirelli, V. G. (2002). Fear of death in older adults: Predictions from terror management theory. Journal of Gerontology: Psychological Sciences, 57B(4), P358–P366.
Dağlı, E. N. (2010). Yaşlılarda ölüm kaygısı ve dindarlık. Selçuk Üniversitesi, Yayımlanmış yüksek lisans tezi, Konya.
Demir, Y. P. (2017). Kendi evinde yaşayan ve huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin günlük yaşam aktivitelerinin, depresyon düzeylerinin ve sosyal izolasyon durumlarının karşılaştırılması. Ankara Sağlık Hizmetleri Dergisi, 16(1), 19-28.
Dhar, H. L. (2001). Gender, aging, health and society. Journal of the Association of Physicians of India, 49(10), 1012-1020.
Doğru, B., Karaman, E. ve Aykar, F. (2017). Yaşlılık ve sosyal yaşam. Uluslararası 10. Ulusal İzmir İleri Yaş Sempozyumu bildiri kitabı içinde (s. 13). İzmir
Dziechciaż, M. ve Filip, R. (2014). Biological psychological and social determinants of old age: Bio-psycho-social aspects of human aging. Annals of Agricultural and Environmental Medicine, 21(4), 835-838.
Geçtan, E. (2024). Türkçe'de Otto Rank. O. Rank, Doğum Travması içinde (s. 7-9; S. Yücesoy, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
Kudo, H., Izumo, Y., Kodama, H., Watanabe, M., Hatakeyama, R., Fukuoka, Y., . . . Sasaki, H. (2007). Life satisfaction in older people. Geriatrics & Gerontology International, 7(1), 15-20.
Rank, O. (2024). Doğum travması (S. Yücesoy, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları. (Orijinal çalışma 1924 yılında yayımlanmıştır).
Petretto, D. R. ve Pili, R. (2020). Ageing and COVID-19: What is the role for elderly people? Geriatrics, 5(2), 25-29. https://doi.org/10.3390/geriatrics5020025
Saleebey, D. (1996). The strengths perspective in social work practice: Extensions and cautions. Social Work, 41(3), 296–305.
Şenol, D. ve Erdem, S. (2017). Yaşlılık ve yaşlı kadınlarda huzurevi algısı: Nitel bir çalışma. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 31-50. https://izlik.org/JA93LU73UF
T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı. (2011). Türkiye'de aile yapısı araştırması 2011. Aile ve Toplum Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://www.aile.gov.tr/uploads/athgm/uploads/pages/arastirmalar/taya2011.pdf
Toker, B. G. (2025). Yaşlı bakım personelinin demans hastalığına ilişkin tutumları (Yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Samsun. YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından erişildi. (Tez No. 917595)
Tomanbay, İ. (2007). Yaşlılara yönelik sosyal hizmetler. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Gerontoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi (GEBAM).
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2020). İstatistiklerle Yaşlılar, 2020. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2020
United Nations. (2019). World population ageing 2019. New York: United Nations, Department of Economic and Social Affairs.
Yerli, G. (2017). Yaşlılık dönemi özellikleri ve yaşlılara yönelik sosyal hizmetler. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(29), 386-397.
Zastrow, C. (2014). Yaşlanma ve yaşlılık hizmetleri. C. Zastrow, Sosyal hizmete giriş içinde (s. 637-710; D. B. Çiftci, Çev. Ed.). Ankara: Nika Yayınevi.
