Erkek İnfertilitesinde Psikiyatrik Yük ve Uyum Süreci
Özet
İnfertilite, düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen bir yıl içerisinde gebelik elde edilememesi olarak tanımlanan, önemli bir halk sağlığı sorunudur. Erkek faktörü, infertilitenin en sık belirlenen nedenlerinden biri olup olguların önemli bir bölümünde tek başına veya kadın faktörleriyle birlikte rol oynamaktadır. Erkek infertilitesinin patofizyolojisi; hipotalamus-hipofiz-testis ekseninin işleyişi, spermatogenez ve steroidogenez süreçleri ile yakından ilişkilidir. Etiyolojik faktörler; konjenital anomaliler, genetik bozukluklar, hormonal hastalıklar, testiküler hasar, enfeksiyonlar, varikosel, çevresel ve mesleki maruziyetler, yaşam tarzı alışkanlıkları ve cinsel işlev bozuklukları gibi geniş bir yelpazede değerlendirilmektedir. Tanısal yaklaşımda ayrıntılı anamnez, fizik muayene ve semen analizi temel basamakları oluştururken; hormonal incelemeler, genetik testler, mikrobiyolojik değerlendirmeler ve görüntüleme yöntemleri seçilmiş olgularda tanısal sürece katkı sağlamaktadır. Tedavi seçenekleri; yaşam tarzı değişiklikleri, medikal tedaviler, cerrahi girişimler ve yardımcı üreme tekniklerini kapsamaktadır. Biyolojik etkilerinin yanı sıra erkek infertilitesi, bireylerin ruh sağlığı ve yaşam kalitesi üzerinde de önemli sonuçlar doğurmaktadır. İnfertil erkeklerde depresyon, anksiyete, benlik saygısında azalma ve cinsel işlev bozukluklarının daha sık görüldüğü; tanı ve tedavi süreçlerine ilişkin belirsizlik, ekonomik yük ve sosyal baskıların psikolojik sıkıntıyı artırdığı bildirilmektedir. Özellikle yardımcı üreme teknikleri sürecinde yaşanan stres, infertiliteye uyumu ve sperm kalitesini olumsuz etkileyebilmektedir. Uyum sağlayıcı başa çıkma stratejilerinin güçlendirilmesi ve psikolojik destek hizmetlerinin tedavi sürecine entegre edilmesi, erkek infertilitesinin yönetiminde bütüncül bir yaklaşımın önemli bileşenleri olarak öne çıkmaktadır.
Referanslar
de Vries CEJ, Veerman-Verweij EM, van den Hoogen A, de Man-van Ginkel JM, Ockhuijsen HDL. The psychosocial impact of male infertility on men undergoing ICSI treatment: a qualitative study. Reprod Health. 2024;21(1):26.
Irvine DS. Epidemiology and aetiology of male infertility. Hum Reprod. 1998;13 Suppl 1:33-44.
Eisenberg ML, Esteves SC, Lamb DJ, Hotaling JM, Giwercman A, Hwang K, et al. Male infertility. Nature Reviews Disease Primers. 2023;9(1):49.
Asgari SA, Mokhtari G, Falahatkar S, Mansour-Ghanaei M, Roshani A, Zare A, et al. Diagnostic accuracy of C-reactive protein and erythrocyte sedimentation rate in patients with acute scrotum. Urol J. 2006;3(2):104-8.
Sengupta P, Cho C-L. The pathophysiology of male infertility. Male infertility in reproductive medicine: CRC Press; 2019. p. 1-9.
Krausz C. Male infertility: pathogenesis and clinical diagnosis. Best practice & research Clinical endocrinology & metabolism. 2011;25(2):271-85.
Küçükdurmaz F, Taşkıran M, Akbulut F, Gökçe A. Erkek infertilitesi ve cinsel fonksiyon ilişkisi. Erkek Üreme Sağlığı. 2015;17(63):285-8.
Özcelik B, Karamustafalioglu O, Özcelik A. Infertilitenin psikolojik ve psikiyatrik yönü/The psychological and psychiatric aspects of infertility. Anadolu Psikiyatri Dergisi. 2007;8(2):140.
Biggs SN, Halliday J, Hammarberg K. Psychological consequences of a diagnosis of infertility in men: a systematic analysis. Asian Journal of Andrology. 2024;26(1):10-9.
Cao H-M, Wan Z, Gao Y, Zhang J-L, Zhang Y, Xiao H-P, et al. Psychological burden prediction based on demographic variables among infertile men with sexual dysfunction. Asian Journal of Andrology. 2019;21(2):156-62.
Ho TTT, Le MT, Truong QV, Nguyen VQH, Cao NT. Psychological burden in couples with infertility and its association with sexual dysfunction. Sexuality and Disability. 2020;38(1):123-33.
Kaya Z, Şahin N. İnfertil erkeklerin infertilite ve tedavi sürecine yönelik deneyimleri: Bir sistematik derleme. Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2019;6(4):328-36.
Seymenler S, Siyez DM. İnfertilite psikolojik danışmanlığı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2018;10(2):186-97.
Bártolo A, Reis S, Monteiro S, Leite R, Montenegro N. Psychological adjustment of infertile men undergoing fertility treatments: an association with sperm parameters. Archives of Psychiatric Nursing. 2016;30(5):521-6.
Kazemi A, Torabi M, Abdishahshahani M. Adjustment toward infertility mediates the relationship between coping, depression and anxiety in men: A confirmatory analysis. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology. 2021;258:48-52.