Toplu Beslenme Alanında Bütüncül Eğitim ve Mesleki Yetkinlikler
Özet
Toplu Beslenme Sistemleri (TBS) yönetimi, yemek hizmetlerinin tüm yönlerinin planlanması, organize edilmesi ve denetlenmesini kapsayan bütüncül bir yönetim yaklaşımıdır. TBS; girdiler, süreçler, kontrol mekanizmaları, çalışma çevresi ve çıktılar gibi birbiriyle ilişkili alt sistemlerden oluşan karmaşık bir yapıyı temsil etmektedir. Toplu Beslenme Sistemleri yönetiminde görev alan diyetisyenlerin, hizmetlerin kapsamını anlamaları ve sistemi oluşturan her bir işlevsel birimin karmaşık yapısını kavramaları beklenmektedir. Beslenme ve Diyetetik bölümlerinde uygulanan diyetisyenlik öğretim programı geniş ve kapsamlıdır. Diyetisyenlik eğitimi; mesleki yeterliliğin kazanılması, bilgi ve becerilerin geliştirilmesi ve mesleki uygulamaya hazır olunduğunun gösterilmesi üzerine yapılandırılmıştır. Toplu Beslenme Sistemleri derslerinin yanı sıra, beslenme ve diyetetik öğretim programında yer alan diğer dersler de öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmelerine ve bilgilerini mesleki uygulamada etkin biçimde bütünleştirmelerine katkı sağlamaktadır. Bu derslere katılım, öğrencilerin teorik bilgi ile uygulama arasındaki boşluğu kapatmalarına yardımcı olmaktadır. Diyetisyenler, Toplu Beslenme Sistemleri yönetimi için gerekli birçok yeterliliğe sahip olmalarına rağmen, bu alanda çalışan mezunların oranı beklenenden düşük kalmaktadır. Mesleki yeterliliğin kazanılabilmesi için öğrencilerin iş yeri temelli uygulamalara güçlü biçimde katılım göstermeleri ve Toplu Beslenme Sistemleri uygulamalarının yürütüldüğü kamu kurumları ile özel sektör kuruluşlarının bu eğitim sürecine destek vermeleri gerekmektedir. Ayrıca, Toplu Beslenme Sistemleri eğitiminden sorumlu öğretim elemanlarının yiyecek hizmetleri yönetimi alanında bilgi ve uygulama deneyimine sahip olmaları büyük önem taşımaktadır. Bu sayede öğrenciler, Toplu Beslenme Sistemleri yönetiminde başarılı bir kariyer için gerekli bilgi, yetkinlik, özgüven ve mesleki bağlılığı geliştirebilirler.
Referanslar
Edwards, JSA, Overstreet K. What is food service? J. Foodserv, 2009;20: 1–3.
Bilici S. Toplu Beslenme Sistemlerine Giriş. In: Bilici S, Baş M. (eds) Toplu Beslenme Sistemleri, Hedef Yayıncılık ve Mühendislik, Ankara, 2021, p 22-34.
Johnson, B. C., & Chambers, M. Foodservice benchmarking: practices, attitudes, and beliefs of foodservice directors. J Am Diet Assoc, 2000; 100:175-180.
Lafferty L, Dowling RA. Position of the American Dietetic Association: management of health care food and nutrition services. J Am Diet Assoc 1997;97:1427–1430.
Capra, S., Hickman, I., Hannan-Jones M., Payne J. An innovative strategy for developing competence in foodservice management. FoHPE, 2002:4(2).
Gregoire MB, Lafferty LJ, Dowling RA. Teaching Foodservice Management A Critical Component in Dietetics Education. Top Clin Nutr, 2006;21(3):182–189.
Fraser AM, Rock CL. An innovative approach to teaching foodservice management: Emphasis. J Am Diet Assoc, 1993;96(12):1282-1283.
Begley A. Transforming dietetics curriculum- challenges with drift and overcrowding. Nutr Diet. 2024; 81:476–479.
de Freitas JF, Macedo DL, Calazans S, de Medeiros ACQ, Alchieri JC. Professional Competencies and Performance of Dietitians in Food Services: An Integrative Literature Review. JEHD, 2019; 8(4):54-62. DOI: 10.15640/jehd.v8n4a8
Ulusal Çekirdek Eğitimi Programları. Beslenme ve Diyetetik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı (BDB-UÇEP), Ankara, 2025. https://egitim.yok.gov.tr/tr/page/499 (02.02.2026)
Koyu EB, Yıldız EA, Beyhan Y ve ark. Beslenme ve Diyetetik Ulusal Çekirdek Eğitim Programı 2025: Neler Değişti? Yenilikçi Bakış Açısının Programlara Yansıması Nasıl Olacak? Bes Diy Derg 2025;53(2):170-179.
Anden D, Maulia MR, Mamun AA. Assessing Foodservice Management: A Study of Social Homes in Palangka Raya, Indonesia. MJMHS, 2024;20 (Supp 9): 91-98. doi:10.47836/mjmhs20.s9.15
Jay AF. Hoffman OJ. Benefits Associated With Serving as a Preceptor for Dietetic Interns. J Am Diet Assoc, 2000; 100(10):1195-1196.
Academy Quality Management Committee and Scope of Practice Subcommittee of Quality Management Committee. Academy of Nutrition and Dietetics: Scope of Practice for the Registered Dietitian. J. Acad. Nutr. Diet. 2013;113(6 Suppl): S17–28
Kim K, Kim M, Lee KE. Assessment of foodservice quality and identification of improvement strategies using hospital foodservice quality model. Nutr Res Pract, 2010;4(2):163-172. DOI: 10.4162/nrp.2010.4.2.163
Lee YK, Yoon JY. Comparison of foodservice management performance level between dietitians and non-dietitians in senior centers using IPA. Nutr Res Pract, 2009;3(1): 49-55. DOI: 10.4162/nrp.2009.3.1.49
Heitman K, Nelms N, Estes-Doetsch M, Roberts H, et al. "Development of Dietetics Students’ Skills and Self-Efficacy in the Nutrition Care Process," JDE, 2025;3(2):, 41-53, Article 6. DOI: 10.26890/vlbb7622
Holik MT, Heinerichs S, Wood J. Using Experiential Learning to Enhance Student Outcomes in a Didactic Program in Dietetics Foodservice Management Course. Internet J. Allied Health Sci. Practice, 2021 Jan 01;19(1), Article 15.
Australian Health Practitioner Regulation Agency. Accreditation Standards. https://www.ahpra.gov.au/Accreditation/Accreditation-standards.aspx. Published 2020. Accessed August 16, 2021. (04.022026)
Halling JF, Hess MA. Vision vs reality: ADA members as food/ food management experts. J Am Diet Assoc 1995; 95:169–170.
Palermo C, Conway J, Beck EJ, Dart J, Capra S, Ash S. Methodology for developing competency standards for dietitians in Australia. Nurs Health Sci 2016; 18: 130–137.
Goonan S, Mirosa M, Spence H. Systems‐practice framework: An integrated approach for foodservice management. Nutr Die,2015; 24;72(1):81-90. https://doi.org/10.1111/1747-0080.12114
Ottrey E, Porte J. Hospital menu interventions systematic review of research. Int. J. Health Care Qual. Assur. 2016;29(1):62–74.
Academy of Nutrition and Dietetics: Revised 2017 Standards of Practice in Nutrition Care and Standards of Professional Performance for Nutrition and Dietetics Technicians, Registered. J Acad Nutr Diet. 2018 Feb;118(2):317–326. e13.
doi: https://doi.org/10.1016/j.jand.2017.10.004. Epub 2017 Dec 24
Martin DS. Sports Dietetics: Impact Beyond Playing Fields. J Acad Nutr Diet, 2017,1337.
Yona O, Goldsmith R, Endevelt R. Improved meals service and reduced food waste and costs in medical institutions resulting from employment of a food service dietitian – a case study. IJHPR, 2020; 9:5. https://doi.org/10.1186/s13584-020-0362-0
Smeltzer ME, Davidson AR,Reidlinger DP, MacKenzie-Shalders KL. Transformative systemic changes to embed environmental sustainability in foodservices: A grounded theory exploration. Nutr Diet. 2023; 80:163–172.
Parikh SK, Burke C, Fritz H. Transforming Hospital Food Culture. TD,2025; 27(2): P. 22.
Kuhn L. The Perspectives of Advanced Practice Dietitians in Foodservice Director Roles: An Exploratory Investigation. Graduate Program in Allied Medicine, Degree Master of Science in the Graduate School of The Ohio State University, Ohio, 2014.
Rogers D. Compensation and Benefits Survey 2013: Education and Job Responsibility Key to Increased Compensation. J. Acad. Nutr. Diet. 2014;114(1):17–33.
Edelstein S, Gillis N. Perceptions of Dietitians on Director Management Background, Customer Satisfaction, and Clinical Nutrition Staff Participation in the Foodservice Department. J. Foodserv. Bus. Res. 2007;10(4):103-112. DOI: 10.1300/J369v10n04_07
Shanklin CW,Dowling R. Opportinites in commercial foodservice-the members’ perspective. J Am Diet Assoc, 1995;95(2):236-238.
Stein K. The Academy’s Governance and Practice: Restructuring for the Challenges of the Turn of the 21st Century. J. Acad. Nutr. Diet. 2012;112(11):1871–1896.e14.
34.. Gregoire MB, Sames K, Dowling RA, Lafferty LJ. Are Registered Dietitians Adequately Prepared to Be Hospital Foodservice Directors? J. Am. Diet. Assoc. 2005;105(8):1215–1221.
Gregoire M, Greathouse K. Who Will Direct Hospital Foodservice Departments in the Future? J. Foodserv. Manag. Educ. 2010;4(1):1–4.
Silverman MR, Gregoire MB, Lafferty LJ, Dowling RA. Current and future practices in hospital foodservice. J. Am. Diet. Assoc. 2000;100(1):76–80.
Myers EF, Beyer PL, Geiger CJ, American Dietetic Association. Research activities and perspectives of research members of the American Dietetic Association. J. Am. Diet. Assoc. 2003;103(9):1235–1243.
Mellor D,L Ball L. The role of dietitians in educating and training future dietitians and other healthcare professionals. J Hum Nutr Diet. 2023;36:17–19.
Rosier, J., Slade, C., Perkins, T., Baldwin, C., Coiacetto, E., Budge, T., Harwood, A. The benefits of embedding experiential learning in the education of planners. Plan. Pract. Res. 2016;31(5): 486-499.
Parham ES, Benes BA. Development needs of faculty in foodservice management. J Am Diet Assoc. 1997;97:262–265.
Chabot JM, Holben DH. Integrating Service-Learning Into Dietetics and Nutrition Education. Top Clin Nutr, 2003;18(3): 177–184.
Zlotkowski E. A new voice at the table? Linking service-learning and the academy. Change. 1996; 28(1):20–27.
Billig S. The effects of service learning. School Admin. 2000; 57:14–18.
Giles DE, Eyler JS. The impact of a college community service laboratory on students’ personal, social and cognitive outcomes. J Adol. 1994;17:327–339.
Osborne RE, Hammerich S, Hensley C. Student effects of service-learning: tracking change across a semester. Mich J Comm Serv Learn. 1998;5:5–13
Efstratia D. Experiential education through project based learning. Procedia Soc. Behav. Sci.2014;152:1256-1260.
Cohen J, Kinsey DF. “Doing good” and scholarship: a service-learning study. Journalism Educ, 1994; 48(4):4–14.
