Anestezinin Temel İlkeleri ve Tarihsel Gelişimi
Özet
Bu bölümde anestezinin temel ilkeleri ve tarihsel gelişimi, modern anesteziyoloji pratiğinin oluşum süreciyle birlikte ele alınmaktadır. Ağrı kontrolüne yönelik antik dönem uygulamalarından başlayarak eter, kloroform ve nitröz oksit gibi inhalasyon ajanlarının klinik kullanıma girmesiyle modern anestezinin doğuşu açıklanmaktadır. Genel, rejyonel ve lokal anestezi yöntemlerinin temel özellikleri; hasta güvenliği, fizyolojik homeostaz, analjezi, hipnoz, amnezi ve nöromüsküler blok kavramları çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bölümde ayrıca lokal ve rejyonel anestezinin gelişimi, havayolu yönetimindeki tarihsel dönüm noktaları, endotrakeal entübasyonun önemi, monitörizasyon teknolojilerinin hasta güvenliğine katkısı ve modern perioperatif tıp anlayışının gelişimi özetlenmektedir. Günümüzde hedef kontrollü infüzyon sistemleri, ultrason rehberli rejyonel anestezi, gelişmiş monitörizasyon, ERAS protokolleri ve yapay zekâ destekli karar sistemleri anesteziyolojinin geleceğini şekillendiren başlıca alanlar olarak öne çıkmaktadır.
Referanslar
Robinson DH, Toledo AH. Historical development of modern anesthesia. J Invest Surg. 2012 Jun;25(3):141-9. doi: 10.3109/08941939.2012.690328. PMID: 22583009.
Abhyankar RS, Jessop KM. From Craft to Profession: The Development of Modern Anesthesiology: Part II. Mo Med. 2022 Jan-Feb;119(1):14-20. PMID: 36033144; PMCID: PMC9312459.
Chidiac EJ, Kaddoum RN, Fuleihan SF. Mandragora: Anesthetic of the Ancients. Anesthesia & Analgesia. 2012;115(6):1437-1441. doi:10.1213/ANE.0b013e318259ee4d.
Ntaidou TK, Siempos II. The art of providing anaesthesia in Greek mythology. Anaesth Intensive Care. 2012 Jul;40 Suppl 1:22-7. doi: 10.1177/0310057X120400S105. PMID: 23230686.
Askitopoulou H, Ramoutsaki IA, Konsolaki E. Analgesia and anesthesia: etymology and literary history of related Greek words. Anesth Analg. 2000 Aug;91(2):486-91. doi: 10.1097/00000539-200008000-00048. PMID: 10910873.
Armstrong RA, Mouton R. Definitions of anaesthetic technique and the implications for clinical research. Anaesthesia. 2018 Aug;73(8):935-940. doi: 10.1111/anae.14200. Epub 2017 Dec 27. PMID: 29280142.
Urban BW, Bleckwenn M. Concepts and correlations relevant to general anaesthesia. Br J Anaesth. 2002 Jul;89(1):3-16. doi: 10.1093/bja/aef164. PMID: 12173238.
Jamaleddin Ahmad FA, Herrera JA, Saldanha JM, et al. Ultrasound-Guided Regional Anesthesia: A Narrative Review of Techniques, Safety, and Clinical Applications. Cureus. 2026;18(2):e102822. doi:10.7759/cureus.102822.
Chidiac EJ, Kaddoum RN, Fuleihan SF. Special article: mandragora: anesthetic of the ancients. Anesth Analg. 2012 Dec;115(6):1437-41. doi: 10.1213/ANE.0b013e318259ee4d. Epub 2012 May 14. PMID: 22584550.
De Hert S. A Short History of Anaesthesia Before 1846. Update in Anaesthesia. 2025.
Desai SP, Desai MS, Pandav CS. The discovery of modern anaesthesia—contributions of Davy, Clarke, Long, Wells and Morton. Indian J Anaesth. 2007;51(6):472-478.
Vandam LD, Abbott JA. Edward Gilbert Abbott: enigmatic figure of the ether demonstration. N Engl J Med. 1984 Oct 11;311(15):991-4. doi: 10.1056/NEJM198410113111522. PMID: 6382014.
Reynolds F. What a blessing she had chloroform. BMJ. 2000 Jan 22;320(7229):256A. PMID: 10642253; PMCID: PMC1117452.
Brown TC. Farewell! Some halogenated inhalation anesthetics: chloroform, trichlorethylene, halothane and methoxyflurane. Paediatr Anaesth. 2013 Nov;23(11):1097-100. doi: 10.1111/pan.12085. Epub 2012 Dec 21. PMID: 23279561.
Jephcott C, Grummet J, Nguyen N, Spruyt O. A review of the safety and efficacy of inhaled methoxyflurane as an analgesic for outpatient procedures. Br J Anaesth. 2018 May;120(5):1040-1048. doi: 10.1016/j.bja.2018.01.011. Epub 2018 Feb 12. PMID: 29661381.
Whalen FX, Bacon DR, Smith HM. Inhaled anesthetics: an historical overview. Best Pract Res Clin Anaesthesiol. 2005 Sep;19(3):323-30. doi: 10.1016/j.bpa.2005.02.001. PMID: 16013684.
Wildsmith JA, Jansson JR. From cocaine to lidocaine: great progress with a tragic ending. Eur J Anaesthesiol. 2015 Mar;32(3):143-6. doi: 10.1097/EJA.0000000000000168. PMID: 25621931.
Goerig M, Agarwal K, Schulte am Esch J. The versatile August Bier (1861-1949), father of spinal anesthesia. J Clin Anesth. 2000 Nov;12(7):561-9. doi: 10.1016/s0952-8180(00)00202-6. PMID: 11137420.
Doyle DJ. A brief history of clinical airway management. Rev Mex Anest. 2009;32(Suppl: 1):164-167.
Reinhard M, Eberhardt E. Alfred Kirstein (1863-1922)--Pionier der direkten Laryngoskopie [Alfred Kirstein (1863-1922)--pioneer in direct laryngoscopy]. Anasthesiol Intensivmed Notfallmed Schmerzther. 1995 Jun;30(4):240-6. German. doi: 10.1055/s-2007-996483. PMID: 7632859.
Ball C, Westhorpe RN. The cuffed endotracheal tube. Anaesth Intensive Care. 2013 Sep;41(5):567-8. doi: 10.1177/0310057X1304100501. PMID: 23977905.
Barold SS. Willem Einthoven and the birth of clinical electrocardiography a hundred years ago. Card Electrophysiol Rev. 2003 Jan;7(1):99-104. doi: 10.1023/a:1023667812925. PMID: 12766530.
Kurki TSO, Eisenkraft JB. Pulse oximetry. In: Reich DL, Kahn RA, Mittnacht AJC, Leibowitz AB, Stone ME, Eisenkraft JB (eds). Monitoring in Anesthesia and Perioperative Care. Cambridge: Cambridge University Press; 2011. p.185–198. doi:10.1017/CBO9780511974083.018.
Eichhorn JH. History of Anesthesia Patient Safety. Int Anesthesiol Clin. 2018 Spring;56(2):65-93. doi: 10.1097/AIA.0000000000000186. PMID: 29521790.
