Dr. Justyn Karlinski 1893 İstanbul Kolera Salgınındaki Faaliyetleri

Arşiv Kaynakları

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, Osmanlı Arşivi (BOA)

Bab-ı Ali Evrak Odası (BEO): 255/19052; 255/19054; 256/19132; 258/19300; 331/24790.

Bab-ı Ali Evrak Odası Nezaret Gelen Giden Defterleri (BEONGG.d.): 685. Dahiliye Mektubi Kalemi (DH.MKT.): 2320/105.

Hariciye Nezareti Tahrirat (HR.TH.): 136/44. Hariciye Nezareti Tercüme Odası (HR.TO.): 168/119.

İrade Hususi (İ.HUS.): 14/93; 15/30; 15/158; 17/133; 18/39; 19/57.

İrade Şehremaneti (İ.ŞE.): 3/6; 3/13. İrade Taltifat (İ.TAL.): 39/33; 40/47.

Sadaret Mühimme Kalemi Evrakı (A.}MKT.MHM): 592/12; 593/5; 726/4. Yıldız Başkitabet Dairesi Maruzatı (Y.PRK.BŞK.): 33/29.

Yıldız Hususi Maruzat (Y.A.HUS.): 281/109; 284/66; 287/59.

Yıldız Yaveran ve Maiyyet-i Seniyye Erkan-ı Harbiye Dairesi (Y.PRK.MYD): 13/49. Yıldız Sıhhiye Nezareti Maruzatı (Y.PRK.SH.): 4/75; 4/36; 4/38; 4/39; 4/42.

Yıldız Umumi (Y.PRK.UM.): 28/18.

Yıldız Zabtiye Nezareti Maruzatı (Y.PRK.ZB.): 12/48; 14/17.

Süreli Yayınlar

Gazeta Lwowska, No: 276, 03.12.1893.

Odznaczenia, Kuryer Lwowski, No: 273, 02.10.1902.

İnternet Kaynakları

https://www.gracesguide.co.uk/William_Edward_Thursfield (Erişim Tarihi: 24.07.2026)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Justyn_Karli%C5%84ski (Erişim Tarihi: 29.06.2026)

https://awers-rewers.pl/ludmila-z-luckerow-franciszkowa-karlinska/ (Erişim Tarihi: 07.07.2026)

https://pl.wikipedia.org/wiki/Franciszek_Karli%C5%84ski (Erişim Tarihi: 07.07.2026)

Kitap, Makale ve Basılı Kaynaklar

AYAR, Mesut, Osmanlı Devleti’nde Kolera, İstanbul Örneği (1892-1895), İstanbul 2007. BAKALARZ, Agnieszka, “Polacy na Półwyspie Arabskim w XIX wieku”, Krakowskie Studia Międzynarodowe, S.3, 2004, s.131-140.

BENGTSON, Ida A., “The Proteus Group of Organisms with Special Reference to Agg- lutination and Fermentation Reactions and to Classificanon”, The Journal of Infecti- ous Diseases, Cilt 24, S.5, (Mayıs 1919), s.428-481.

Binbaşı Elhaç Rıza Tahsin, Tıp Fakültesi Tarihçesi (Mir’ât-ı Mekteb-i Tıbbiye), (Eklerle Yayınlayan Aykut Kazancıgil), İstanbul 1991.

CAN, Ömer Faruk, Bir Osmanlı Aydın ve Bürokratı: Azmzade Sadık El-Müeyyed Pa- şa’nın Hayatı ve Faaliyetleri (1860-1910), İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Sosyal Bi- limler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2022.

CİCHORACKİ, Piotr, Leon Karlinski,: Premierzy i ministrowie Rzeczypospolitej Pols- kiej 1918-1939 [Polonya Cumhuriyeti Başbakanları ve Bakanları 1918-1939] İçinde, (red. Z. Girzyński, J. Kłaczkow, W. Piasek), Warszawa 2023, s.300-301.

CLEMOW, Frank. The Cholera Epidemic of 1892 in Russian Empire, 1893.

ÇİL, Hikmet. “Hıfzıssıhha Umum Başmüfettişi Charles Bonkowski Paşa’nın Osmanlı Türkiye›sinde Başgösteren 1893-1895 Kolera Salgını Sırasında Aldığı Sağlık Önlem- leri.” Osmanlı Bilimi Araştırmaları, 24, 1, 2023, s.105-137.

ERGİN, Osman Nuri, İstanbul Şehreminleri (Büyükşehir Belediye Başkanları) 1855- 1928, (Haz. Ahmed Nezih Galitekin), İstanbul 2007, s.253-264.

EVANS, Alfred S., Pettenkofer Revisited; The Life and Contributions of Max von Pet- tenkofer (1818-1901), Yale Journal Of Bıology And Medıcıne, 46, 1973, s161-176.

GÜNERGUN, Feza, “XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Osmanlı Kimyager Eczacı Bon- kowski Paşa (1841 1905)”, I. Türk Tıp Tarihi. Kongresi (İstanbul, 17 19 Şubat 1988) Kongreye Sunulan Bildiriler, Türk Tarih Kurumu, Ankara 1992, s.229 252.

KARACAOĞLU, Emre, “Bakteriyolojihâne’nin Kurulması Fikri Üzerine Arşiv Belge- leri Işığında Bazı Mütalaalar”, Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, Cilt 26, S. 2, 2018, s. 66-76.

KARACAOĞLU, Emre, Bakteriyolojihâne-i Şâhâne, Türkiye’de Mikrobiyolojinin Geli- şimi, İstanbul 2020.

KARACAOĞLU, Emre, “Arşiv Belgelerinde Yıldız Hastanesi Müfettişi Dr. Louıs Mar- gery”, Tarih Araştırmaları Dergisi, Cilt 39, S. 68, 2020, s.392-442.

KARLINSKI, Franciscus Michael, Hestiae planetae minoris XLVII elementa nova; ex observationibus sex oppositionum annorum 1857-1864 [Hestia adlı küçük gezegenin 47 yeni elementi (1857-1864 yılları arasındaki altı karşı konum gözleminden elde edilen veriler)], Cracoviae 1865.

KARLINSKI, Franciszek, Rys dziejów Obserwatoryum Astronomicznego Uniwersytetu Krakowskiego [Krakow Üniversitesi Astronomik Gözlemevi’nin Tarihçesi], Krakow 1864.

KARLINSKI, Franciszek, Żywot Kopernika i jego naukowe zasługi : rzecz czytana na publicznem posiedzeniu c. k. Uniwersytetu Jagiellońskiego dnia 19 lutego 1873 [Ko- pernik’in Hayatı ve Bilimsel Başarıları: 19 Şubat 1873’te İmparatorluk-Kraliyet Ja- giellonski Üniversitesi’nin halka açık bir toplantısında okunan bir eser].

KARLINSKI, Justyn, Unter der Gelben Flagge: Erinnerungen und Eindrücke von mei- ner Reise nach Arabien und Kleinasien, (Separatabdruck aus der Hygienischen Run- dschau 1894), Wien 1894.

LIS, Tomasz Jacek, “Wybrane przykłady lekarzy pracujących w Bośni i Hercegowinie na przełomie XIX i XX w.”, Archıwum Hıstorıı I Fılozofıı Medycyny, S. 75, 2012, s.15-22.

LOW, Michael Christopher, Imperial Mecca: Ottoman Arabia and the Indian Ocean Hajj, New York 2020.

MAŠIĆ, Ermin, “Bibliography of Phycological Research in Bosnia and Herzegovina (1849-2019)”, Phytol. Balcanica, S.26, 2020, s.437-443.

MOUTHON, Jean-Marie, Les Grecs, docteurs en médecine, à la Faculté de Paris au XIXe siècle. Châtillon 2016.

NEGİŞ, Dindar, M. Beşikçi, Muhasara, Muharebe, Manzume: Mehmed Fahri Paşa’nın Manzum Anılarında Balkan Harbi’nde İşkodra Kuşatması, 1912-1913. Journal of Balkan and Black Sea Studies, 14, June 2025, s.1-28.

Osmanlı Tıbbi Bilimler Literatürü Tarihi. Hazırlayanlar: Ed. Ekmeleddin İhsanoğlu ve diğerleri, İstanbul 2008.

ÖZER, Murat, A. V. Çobanoğlu, 18. Yüzyıl Osmanlı Ticari Hayatı Bağlamında III. Mus- tafa Dönemi İstanbul Şehir İçi Hanları, Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Der- gisi, Sayı 23, Haziran 2025, s.36-90.

RUSSELL, Colin A., Edward Frankland; Chemistry, Controversy and Conspiracy in Vi- ctorian England, Cambridge 1996.

SIELSKI, Stanko, “Justin Karlinski”, Hig Cas Hig Mikrobiol Epidemiol Sanit Teh., Cilt 5, S. 2, 1953, s.147-160.

SOSZYŃSKI, Jacek, Konstanty Michalski, Aleksander Birkenmajer, and The Origins of The Aristoteles Latinus Project, Organon, Sayı 57, 2025, s.141-158.

YILDIRIM, Canan, Ada-yı Tahaffuzun Memurları: Kamaran Adası Örneğinde Tahaffuz- hane Çalışanları (1882-1916), Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt 5, Sayı 3, Kasım 2021, s.589-612.

YILDIRIM, Nuran. “1893 İstanbul Kolera Salgını İstatistikleri”, Tarih ve Toplum, Sayı 150, Haziran 1996, s.53-54.

YILDIRIM, Nuran, “Gedikpaşa, Tophane ve Üsküdar Tebhirhaneleri”, içinde Nuran Yıl- dırım, 14. Yüzyıldan Cumhuriyete Hastalıklar, Hastaneler, Kurumlar, Sağlık Tarihi Yazıları I, 2014, s.419-436.