Oyun Kuramları
Özet
Erken çocukluk döneminde bireysel gelişim, öğrenme ve sosyalleşme süreçlerinin en temel aracı olarak kabul edilen oyun, bu bölümde tarihsel ve kuramsal bir perspektifle incelemektedir. Oyun kuramları; Klasik, Modern ve Diğer Kuramlar olmak üzere üç ana başlık altında ele alınmıştır. İlk olarak 19. ve 20. yüzyılın başlarında ortaya çıkan Klasik Kuramlar (Fazla Enerji, Rahatlama, Hazırlık ve Tekrarlama); oyunu felsefi, evrimsel ve biyolojik boyutlarıyla ele alarak "neden oyun oynandığı" sorusunun yanıtını aramıştır. Ardından, odağı oyunun gelişimsel işlevlerine kaydıran Modern Kuramlar başlığı altında; duygusal boşalım, katarsis ve psikoseksüel/psikososyal çatışma çözümünü ele alan Psikanalitik Kuram (Freud, Erikson, Peller); bilişsel şemaların inşası, soyut düşünme, iskele kurma ve problem çözme becerilerini açıklayan Bilişsel Kuramlar (Piaget, Vygotsky, Bruner, Sutton-Smith); merkezi sinir sistemindeki uyarılmayı optimum düzeyde tutmayı savunan İçten Uyarılma Kuramı ve oyun içi sosyal çerçeveleşmeye odaklanan Meta-İletişim Kuramı kapsamlı şekilde incelenmiştir. Son olarak, oyunu kültürel miras, sosyalleşme dinamikleri, sosyodramatik ögeler ve sosyal katılım basamakları üzerinden sınıflandıran Diğer Kuramlar (Huizinga, Helanko, Smilansky ve Parten) açıklanmıştır.
This chapter examines play—recognized as a fundamental tool for individual development, learning, and socialization in early childhood—through a historical and conceptual perspective., Play theories are systematically categorized and analyzed under three primary sections: Classical, Modern, and Other Theories. First, the Classical Theories (Surplus Energy, Recreation, Practice, and Recapitulation), which emerged in the late 19th and early 20th centuries, address play from philosophical, evolutionary, and biological standpoints to answer the question of "why" children play. Subsequently, the Modern Theories, which shift the focus to "how" play impacts developmental processes, are discussed. This section thoroughly explores the Psychoanalytic Theory (Freud, Erikson, Peller) focusing on emotional release, catharsis, and psychosocial conflict resolution; the Cognitive Theories (Piaget, Vygotsky, Bruner, Sutton-Smith) explaining schema construction, abstract thinking, scaffolding, and problem-solving; the Arousal-Seeking Theory emphasizing the optimization of central nervous system stimulation; and the Meta-communication Theory focusing on the social framing of play processes. Finally, the chapter presents Other Theories (Huizinga, Helanko, Smilansky, and Parten) that classify play through cultural heritage, systemic socialization, sociodramatic elements, and stages of social participation.
Referanslar
Aksoy. A. B. (2020). Oyunun tarihçesi ve oyun kuramları. A. B. Aksoy ve H. Dere Çiftçi (Ed.), Erken çocukluk döneminde oyun içinde (s. 20-33). Pegem Akademi.
Bardak, M., & Topaç, N. (2019). Oyun ve oyun materyalleri. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi.
Bateson, G. (1972). A theory of play and fantasy. K. Salen ve E. Zimmerman (Ed.), The game design reader içinde (s.314-328). The MIT Press.
Bodrova, E., & Leong, D. (1996). Tools of the mind: The Vygotskian approach to early childhood education. Prentice-Hall.
Bruner, J. S. (1972). Nature and uses of immaturity. American Psychologist, 27(8), 687–708.
Cirhinlioğlu, F. G. (2001). Çocuk ruh sağlığı ve gelişimi. Nobel Yayıncılık.
Durualp, E., & Aral, N. (2015). Oyunun gelişimi ve türleri. A. B. Aksoy (Ed.), Okul Öncesi Eğitimde Oyun içinde (s. 232-253). Hedef Yayıncılık.
Ellis, M. J. (1973). Why people play. Prentice Hall.
Erden, F. (2019). Oyun kuramları. M. Ören (Ed.), Çocuk ve oyun içinde (s. 24-45). Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını.
Freud, S. (1955). Beyond the pleasure principle. J. Strachey (Ed. ve Çev.), The standard edition of the complete psychological works of S. Freud, 1920-22, Vol. 18. Hogarth and the Institute of Psychoanalysis.
Gilmore, J. B. (1971). Play: A special behavior. R. E. Herron (Ed.), Child’s play içinde (s. 311-325). Wiley.
Groos, K. (1916). The play of man. Appleton and Company.
Herron, R. E., & Sutton-Smith, B. (1971). Child’s play. Wiley.
Huizinga, J. (2018). Homo ludens: Oyunu toplumsal işlevi üzerine bir deneme (M.A. Kılıçbay Çev.; 7. baskı). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal yayın tarihi 1951).
Isenberg, J. P., & Jalongo, M. R. (2006). Creative thinking and arts-based learning: Preschool through fourth grade. (4th ed.). Pearson Merrill/Prentice Hall.
Johnson, J. E., Christie, J. F., & Yawkey, T. D. (1998). Play and early childhood development. (2nd ed). Longman.
Karslı, E. (2019). Çocuk ve oyun. M. Ören (Ed.), Çocuk ve oyun içinde (s. 2-22). Anadolu Üniversitesi.
Milli Eğitim Bakanlığı. (2007). Oyun Etkinliği-I. Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi.
Pehlivan, H. (2014). Oyun ve öğrenme. Anı Yayıncılık.
Peller, L. E. (1954). Libidinal phases, ego development, and play. The Psychoanalytic Study of The Child, 9(1), 178-198.
Piaget, J. (1962). Play, dreams and imitation in childhood. Routldge&Kegal Paul LTD.
Saracho, O., & Spodek, B.. (2003). Understanding play and its theories. O. N Saracho ve B. Spodek (Ed.), Contemporary perspectives on play in early childhood education içinde (s.1-21). Age Publishing.
Sheridan, M., Howard, J., & Alderson, D. (2002). Play in early childhood: From birth to six years. Routledge.
Smilansky, S. (1990). Sociodramatic play: Its relevance behavior and achievement in school. E. Klugman ve S. Smilansky (Ed.), Children’s play and learning: Perspectives and policy implications içinde (s. 18-42). Teachers College Press.
Sutton-Smith, B. (1971). Boundaries.R.E Herron ve B. Sutton-Smith (Ed.), Child’ play içinde (s. 103-106). Wiley.
Sutton-Smith, B. (2001). The ambiguity of play. Harvard University Press.
Verenikina, I., Harris, P. ve Lysaght, P. (2003). Child’s Play: Computer Games,Theories of Play and Children’s Development.
Verenikina, I., Harris, P., & Lysaght, P. (2003). Child's play: computer games, theories of play and children's development. Proceedings of the international federation for information processing working group 3.5 open conference on Young children and learning technologies 34 içinde (s. 99-106).
Xu, Y. (2010). Children’s social play sequence: Parten’s classic theory revisited, Early Child Development and Care, 180(4), 489-498.
