Kedi ve Köpeklerde Göz Acilleri: Hızlı Değerlendirme, İlk Müdahale ve Klinik Karar Verme
Özet
Kedi ve köpeklerde göz acilleri, görmeyi ve göz küresinin bütünlüğünü tehdit eden, hızlı tanı ve uygun müdahale gerektiren klinik durumlardır. Oküler dokuların sınırlı rejenerasyon kapasitesi nedeniyle tanı ve tedavideki gecikmeler kalıcı görme kaybına yol açabilir. Bu nedenle acil yaklaşım; görme fonksiyonunun, göz küresi bütünlüğünün ve ağrının değerlendirilmesi ile sistemik hastalık olasılığının göz önünde bulundurulmasını içermelidir. Bu bölümde oküler triyaj, sistematik göz muayenesi ve görmeyi tehdit eden acil durumlar; kornea ülserleri, descemetocele, kornea perforasyonu, göz küresi travmaları, proptozis, akut glokom, anterior üveitis, lens luksasyonu, hifema, kimyasal ve termal yaralanmalar, orbital aciller ve ani görme kaybı klinik açıdan ele alınmıştır. Ayrıca kornea bütünlüğü değerlendirilmeden topikal kortikosteroid uygulanmaması, açık göz küresi yaralanmalarında tonometriden kaçınılması ve kimyasal yaralanmalarda irrigasyonun geciktirilmemesi gibi temel güvenlik ilkeleri vurgulanmıştır. Bunun yanında hifema, bilateral üveitis ve ani körlük gibi bulguların sistemik hastalıkların ilk belirtisi olabileceği belirtilmiş; bölüm sonunda yer alan algoritmalar ve sevk kriterleri ile veteriner hekimlerin acil göz hastalarında hızlı, güvenli ve doğru klinik karar vermeleri amaçlanmıştır.
Referanslar
Gelatt KN, Ben-Shlomo G, Gilger BC, et al. (eds.) Veterinary Ophthalmology. 6th ed. Hoboken: Wiley-Blackwell; 2021.
Maggs DJ, Miller PE, Ofri R. Slatter’s Fundamentals of Veterinary Ophthalmology. 6th ed. St. Louis: Elsevier; 2018.
Gould D, McLellan GJ (eds.) BSAVA Manual of Canine and Feline Ophthalmology. 3rd ed. Gloucester: British Small Animal Veterinary Association; 2014.
Silverstein DC, Hopper K (eds.) Small Animal Critical Care Medicine. 3rd ed. St. Louis: Elsevier; 2022.
Martin CL. Ophthalmic Disease in Veterinary Medicine. 2nd ed. Boca Raton: CRC Press; 2018.
Peiffer RL, Petersen-Jones SM. Small Animal Ophthalmology: A Problem-Oriented Approach. 4th ed. Philadelphia: Saunders; 2009.
Petersen-Jones S, Crispin S (eds.) BSAVA Manual of Small Animal Ophthalmology. 2nd ed. Gloucester: British Small Animal Veterinary Association; 2002.
Fossum TW. Small Animal Surgery. 5th ed. Philadelphia: Elsevier; 2019.
Tobias KM, Johnston SA (eds.) Veterinary Surgery: Small Animal. 2nd ed. St. Louis: Elsevier; 2018.
Plumb DC. Plumb’s Veterinary Drug Handbook. 9th ed. Hoboken: Wiley-Blackwell; 2018.
Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E. Textbook of Veterinary Internal Medicine. 8th ed. St. Louis: Elsevier; 2017.
Nelson RW, Couto CG. Small Animal Internal Medicine. 6th ed. St. Louis: Elsevier; 2019.
Wynne RM. Ocular emergencies in small animal patients. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2020;50(6): 1261–1276. doi: 10.1016/j.cvsm.2020.07.003.
Mandell DC, Holt E. Ophthalmic emergencies. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2005;35(2): 455–480. doi: 10.1016/j.cvsm.2004.10.009.
Telle MR, Betbeze C. Hyphema: considerations in the small animal patient. Topics in Companion Animal Medicine. 2015;30(3): 97–106. doi: 10.1053/j.tcam.2015.07.008.
Miller PE, Bentley E. Clinical signs and diagnosis of the canine primary glaucomas. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2015;45(6): 1183–1212. doi: 10.1016/j.cvsm.2015.06.006.
McLellan GJ, Miller PE. Feline glaucoma — a comprehensive review. Veterinary Ophthalmology. 2011;14(Suppl 1): 15–29. doi:10.1111/j.1463-5224.2011. 00912.x.
Curtis R. Lens luxation in the dog and cat. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 1990;20(3): 755–773. doi:10.1016/S0195-5616(90)50061-3.
Ali KM, Mostafa AA. Lens-related ocular emergencies (LROE) in dogs: treatment and visual outcome after late presentation of 90 eyes. Irish Veterinary Journal. 2023;76: 12. doi:10.1186/s13620-023-00240-1.
Mezzadri V, Barsotti G, Crotti A, et al. Surgical treatment of canine and feline descemetoceles, deep and perforated corneal ulcers with autologous buccal mucous membrane grafts. Veterinary Ophthalmology. 2021;24(6): 599–609. doi:10.1111/vop.12907.
Yogo T. Anticollagenase therapy for canine corneal ulcers: a narrative review of mechanisms, efficacy, and clinical implementation. Veterinary Ophthalmology. 2026;29(2): e70154. doi:10.1111/vop.70154.
Townsend WM. Canine and feline uveitis. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2008;38(2): 323–346. doi: 10.1016/j.cvsm.2007.12.004.
Gould D. Feline herpesvirus-1: ocular manifestations, diagnosis and treatment options. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2011;13(5): 333–346. doi: 10.1016/j.jfms.2011.03.010.
Gilger BC, Hamilton HL, Wilkie DA, et al. Traumatic ocular proptoses in dogs and cats: 84 cases (1980–1993). Journal of the American Veterinary Medical Association. 1995;206(8): 1186–1190.
Ali KM, Mostafa AA. Clinical findings of traumatic proptosis in small-breed dogs and complications associated with globe replacement surgery. Open Veterinary Journal. 2019;9(3): 222–229. doi:10.4314/ovj. v9i3.6.
Meekins JM. Acute blindness. Topics in Companion Animal Medicine. 2015;30(3): 118–125. doi: 10.1053/j.tcam.2015.07.005.
Komáromy AM, Abrams KL, Heckenlively JR, et al. Sudden acquired retinal degeneration syndrome (SARDS): a review and proposed strategies toward a better understanding of pathogenesis, early diagnosis, and therapy. Veterinary Ophthalmology. 2016;19(4): 319–331. doi:10.1111/vop.12291.
Montgomery KW, van der Woerdt A, Cottrill NB. Acute blindness in dogs: sudden acquired retinal degeneration syndrome versus neurological disease (140 cases, 2000–2006). Veterinary Ophthalmology. 2008;11(5): 314–320. doi:10.1111/j.1463-5224.2008. 00652.x.
Carter J. Hypertensive ocular disease in cats: a guide to fundic lesions to facilitate early diagnosis. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2019;21(1): 35–45. doi:10.1177/1098612X18818668.
Maggio F, DeFrancesco TC, Atkins CE, et al. Ocular lesions associated with systemic hypertension in cats: 69 cases (1985–1998). Journal of the American Veterinary Medical Association. 2000;217(5): 695–702. doi:10.2460/javma.2000.217.695.
