Kedi ve Köpeklerde Neonatal Aciller
Özet
Kedi ve köpeklerde neonatal dönem, organların tam olgunlaşmadığı, yavruların anne bakımına bağımlı olduğu morbidite ve mortalite riskinin arttığı kritik bir süreçtir. Yenidoğanların kardiyolojik, respiratuvar, metabolik, termoregülasyon, immünolojik ve farmakolojik özellikleri erişkin kedi ve köpeklerden farklı olduğu için, klinik değerlendirme, tanı ve tedavi özel yaklaşım gerektirir. Doğum sonrası ayrıntılı fiziksel muayene, doğum ağırlığı ve kilo takibi, kolostrum alımı, vücut sıcaklığı, emme refleksi, neonatal canlılık refleksleri ve modifiye Apgar skorlaması temel değerlendirme basamaklarıdır. Canlılığı yetersiz veya sezaryenle doğan yavrularda resüsitasyon; hipoterminin önlenmesi, havayolu açıklığının sağlanması, solunumun desteklenmesi ve dolaşımın sürdürülmesine dayanmalıdır. Neonatal dönemde sepsis, aspirasyon pnömonisi, konjenital malformasyonlar, neonatal triad, neonatal izoeritrolizis ve solan yavru kedi sendromu başlıca klinik problemlerdir. Erken tanı, uygun çevresel koşullar, yeterli beslenme, sıvı-elektrolit dengesi, glikoz takibi, maternal sağlığın değerlendirilmesi ve düzenli monitörizasyon sağkalımı artırır. Ayrıca hasta yenidoğanlarda laboratuvar ve görüntüleme bulgularının yaşa özgü farklılıkları dikkate alınarak yorumlanması, gereksiz gecikmeleri azaltarak tedavi planının daha güvenli oluşturulmasına önemli ölçüde katkı sağlar.
Referanslar
Pereira KHNP, Fuchs KDM, Mendonça JC, et al. Neonatal clinical assessment of the puppy and kitten: How to identify newborns at risk? Animals. 2024;14(23): 3417. doi: 10.3390/ani14233417.
McMichael M. Pediatric emergencies. The Veterinary clinics of North America Small Animal Practice. 2005;35(2): 421–434. doi: 10.1016/j.cvsm.2004.10.004.
Köse AM, Tekeli T. Köpek ve kedi yavrularında neonatal dönemde karşılaşılan sorunlar. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi. 2013;8(2): 158-165.
McMichael MA, Katherine GK. Critically III neonatal and pediatric patients. In: Silverstein DC, Hopper K (eds.) Small Animal Critical Care Medicine. 3rd ed. St. Louis: Missouri; 2023.p. 845-850.
Boller M, Burkitt-Creedon JM, Fletcher DJ, et al. Recover guidelines: newborn resuscitation in dogs and cats clinical guidelines. Journal of Veterinary Emergency and Critical Care. 2025;35(1): 60–85. doi: 10.1111/vec.70013.
Davidson AP. Management of the neonate in nogs and cats 2025. (05/06/2026 tarihinde https://www.msdvetmanual.com/management-and-nutrition/management-of-the-neonate/management-of-the-neonate-in-dogs-and-cats adresinden ulaşılmıştır).
Raquel R, Miguel B, Kseniia I, et al. Neonatal blood lactate as a predictor of early survival in puppies delivered by emergency cesarean section. Theriogenology. 2025;241: 117437. doi: 10.1016/j.theriogenology.2025.117437.
Contreras G, Viegas C, Gama A, et al. Mortality in stray kittens under eight weeks old: focusing on congenital malformations. Veterinary Sciences. 2024;11(10): 461. doi: 10.3390/vetsci11100461.
Macintire DK. Pediatric fluid therapy. The Veterinary Clinics of North America Small animal practice, 2008;38(3): 621–627. doi: 10.1016/j.cvsm.2008.01.004.
Chastant S, Mila H. Passive immune transfer in puppies. Animal Reproduction Science. 2019;207: 162–170. doi: 10.1016/j.anireprosci.2019.06.012.
Pereira KHNP, Fuchs KDM, Mendonça JC, et al. Topics on maternal, fetal and neonatal immunology of dogs and cats. Veterinary Immunology and Immunopathology. 2023;266: 110678. doi: 10.1016/j.vetimm.2023.110678.
Burns KM. Neonatal pediatric nutrition 2025. (05/06/2026 tarihindehttps://academy.royalcanin.com/en/veterinary/neonatal-pediatric-nutrition?utm adresinden ulaşılmıştır).
McCobb E, Robertson S. Neonatal and pediatric patients. In: Lemont L, Grimm K, Robertson S, et al. (eds.) Veterinary Anesthesia and Analgesia. 1st ed. Wiley; 2024.p.1348-1353. doi: 10.1002/9781119830306.ch68.
Veronesi MC, Panzani S, Faustini M, et al. An apgar scoring system for routine assessment of newborn puppy viability and short-term survival prognosis. Theriogenology. 2009;72: 401–407. doi: 10.1016/j.theriogenology.2009.03.010.
Uchańska O, Ochota M, Eberhardt M, et al. Dead or alive? a review of perinatal factors that determine canine neonatal viability. Animals. 2022;12(11): 1402. doi: 10.3390/ani12111402.
Reid A, Donnelly E. Improving early neonatal survival in puppies and kittens: resuscitation and beyond. In Practice. 2024;46: 108-117. doi:10.1002/inpr.415.
Traas AM. Resuscitation of canine and feline neonates. Theriogenology. 2008;70(3): 343-348.
Hoareau GL. Emergency care for kittens 2019. (07/06/2026 tarihinde https://academy.royalcanin.com/en/veterinary/emergency-care-for-kittens adresinden ulaşılmıştır).
Reineke E, Lewis D. Reproductive and pediatric emergencies. In: King LG, Boag A (eds.) BSAVA Manual of Canine and Feline Emergency and Critical Care. 3rd ed. Gloucester, England; 2018. p. 249-263.
Young CN, Haldorson G, Memon MA. Diagnosis of canine and feline neonatal death: a retrospective study of 107 cases (2000-2010). Clinical Theriogenology. 2015;7(1): 53-58.
Rodríguez-Trujillo R, Batista-Arteaga M, Iusupova K. Glucose levels as a key indicator of neonatal viability in small animals: insights from dystocia cases. Animals. 2025;15(7): 956. doi: 10.3390/ani15070956.
Moxon R, England G. Care of puppies during the neonatal period: part 2 care of the sick neonate. Veterinary Nursing Journal. 2012;27(2): 57-61.
O’Dwyer L, Farry T. Pediatric Emergencies 2017. (09/06/2026 tarihinde https://todaysveterinarynurse.com/emergency-medicine-critical-care/pediatric-emergencies adresinden ulaşılmıştır).
Münnich A. Fading kitten syndrome: factors predisposing to 'faders' and treatment options. Journal of Feline Medicine and Surgery. 2022;24(3): 243–256. doi: 10.1177/1098612X221079710.
Silvestre-Ferreira AC, Pastor J. Feline neonatal isoerythrolysis and the importance of feline blood types. Veterinary Medicine International. 2010;2010: 753726. doi: 10.4061/2010/753726.
Meade C. Fading syndrome in kittens. In Practice. 2014;36: 266-276. doi: 10.1136/inp. g3212.
Ider M, Naseri A, Ok M, et al. Surveilling brain damage using brain biomarkers in hypoglycemic neonatal calves with diarrhea. Frontiers in Veterinary Science. 2023;10: 1240846. doi: 10.3389/fvets.2023.1240846.
