Kedi ve Köpeklerde Reprodüktif Aciller
Özet
Bu bölümde, kedi ve köpeklerde dişi genital sisteme ait reprodüktif aciller güncel uygulamalar doğrultusunda kapsamlı olarak ele alınmıştır. Distosi, sezaryen endikasyonları, uterin torsiyon, uterin ve vajinal prolapsus, piyometra, metritis, mastitis, eklampsi, fetal ölüm, abortus, uterin rüptür ve ektopik gebelik gibi yaşamı tehdit eden klinik tabloların etiyopatogenezi, klinik bulguları, tanısal yaklaşımları ve tedavi prensipleri ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Reprodüktif acillerin yönetiminde maternal stabilizasyonun sağlanması, fetal canlılığın değerlendirilmesi, uygun görüntüleme yöntemlerinin kullanılması ve medikal ya da cerrahi tedaviye zamanında karar verilmesinin prognoz üzerindeki belirleyici etkisi vurgulanmıştır. Ayrıca sezaryen olgularında anestezi yönetimi, neonatal resüsitasyon, postpartum bakım ve yoğun bakım uygulamaları ile anne ve yavruların eş zamanlı yönetimine ilişkin temel ilkeler açıklanmıştır. Kedi ve köpekler arasındaki fizyolojik ve klinik farklılıklar, fertilitenin korunmasına yönelik yaklaşımlar, hasta sahibi ile iletişim ve etik karar verme süreçleri de güncel bilimsel veriler ışığında değerlendirilmiştir. Erken tanı, hızlı stabilizasyon ve uygun tedavi stratejilerinin uygulanmasının maternal ve neonatal mortaliteyi azaltmadaki kritik rolü vurgulanarak, bu bölümün kedi ve köpeklerde reprodüktif acillerin tanı, tedavi ve yoğun bakım yönetiminde klinisyenlere kapsamlı bir rehber sunması amaçlanmıştır.
Referanslar
Drobatz KJ, Reineke E, Costello MF, Culp WTN, editors. Feline Emergency and Critical Care Medicine. 2nd ed. Hoboken: John Wiley & Sons; 2023. Chapter: Reproductive Emergencies.
Norkus CL, editor. Veterinary Technician’s Manual for Small Animal Emergency and Critical Care. 2nd ed. Hoboken: John Wiley & Sons; 2019. Chapter: Reproductive Emergencies.
Moura LMS, Rodrigues NM, Rodrigues MC, Quessada AM. Reproductive emergencies in female cats. Multitemas. 2023;28(70):59-71.
Sophia X, Jayakumar C, Hiron MH, Abhilash RS. Obstetrical Emergencies in Domestic Cats. Indian Journal of Animal Research. 2023. doi:10.18805/IJAR.B-5059.
Carvalho EL, Santana RLS, Rodrigues RRQP, Costa MCC, Cabral GS, Ramos AS, Moreira LFM, David MBM. Obstetric emergency in a domestic canine during a sterilization campaign in the municipality of Barcarena, Pará. PUBVET. 2024;18(08):e1634.
Jutkowitz LA. Reproductive emergencies. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2005;35:397-420.
Hagman R. Pyometra in small animals. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2018;48:639-661.
Gunn-Moore DA, Thrusfield MV. Feline dystocia: prevalence and association with cranial conformation and breed. Veterinary Record. 1995;136:350-353.
Ekstrand C, Linde-Forsberg C. Dystocia in the cat: a retrospective study of 155 cases. Journal of Small Animal Practice. 1994;35:459-464.
Drobatz KJ, Casey KK. Eclampsia in dogs: 31 cases (1995-1998). Journal of the American Veterinary Medical Association. 2000;217:216-219.
Feldman EC, Nelson RW. Canine and Feline Endocrinology and Reproduction. 3rd ed. St Louis: Saunders; 2004.
Johnston SD, Root Kustritz MV, Olson PNS. Canine and Feline Theriogenology. Philadelphia: WB Saunders; 2001.
Linde-Forsberg C, Eneroth A. Parturition. In: Simpson GM, editor. Manual of Small Animal Reproduction and Neonatology. Cheltenham: BSAVA; 1998. p.127-142.
Lopate C. Gestational aging and determination of parturition date in the bitch and queen using ultrasonography and radiography. Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2018;48:617-638.
Veronesi MC, Panzani S, Faustini M, Rota A. An Apgar scoring system for routine assessment of newborn puppy viability and short-term survival prognosis. Theriogenology. 2009;72:401-407.
