Kedi ve Köpeklerde Dermatolojik Aciller
Özet
Dermatolojik aciller, kedi ve köpeklerde nadir görülmelerine karşın hızlı tanı ve agresif tedavi gerektiren, yüksek mortalite riski taşıyan klinik tablolardır. Bu hastalıklarda prognozu belirleyen temel faktörler; epidermal bariyer bütünlüğünün bozulması, sıvı ve protein kaybı, sekonder enfeksiyonlar, sistemik inflamasyon ve çoklu organ tutulumudur. Bu bölümde immün aracılı ve enfeksiyöz dermatolojik aciller güncel literatür ışığında değerlendirilmiştir. İmmün aracılı hastalıklar kapsamında eritema multiforme, Stevens-Johnson sendromu, toksik epidermal nekroliz, kutanöz vaskülit, ürtiker, anjiyoödem ve kutanöz ilaç erüpsiyonlarının etiyopatogenezi, klinik bulguları, ayırıcı tanısı, tanısal yaklaşımları ve tedavi seçenekleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Enfeksiyöz dermatolojik aciller arasında ise nekrotizan fasiitis ve toksik şok sendromu; hızlı progresyon gösteren, sepsis ve çoklu organ yetmezliğine yol açabilen yaşamı tehdit eden tablolar olarak incelenmiştir. Erken tanı, altta yatan nedenin hızla ortadan kaldırılması, uygun antimikrobiyal veya immünmodülatör tedavinin planlanması, yoğun bakım desteği, sıvı-elektrolit dengesinin sağlanması, analjezi, yara yönetimi ve beslenme desteğinin başarılı tedavinin temel bileşenleri olduğu vurgulanmıştır. Dermatolojik acillerin yönetiminde yalnızca deri lezyonlarının değerlendirilmesi yeterli olmayıp, hastanın sistemik durumu ve organ fonksiyonlarının eş zamanlı olarak izlenmesi prognoz açısından kritik öneme sahiptir. Bu bölüm, kedi ve köpeklerde dermatolojik acillerin tanı ve tedavisinde klinisyenlere, güncel ve uygulamaya yönelik kapsamlı bir kaynak sunmayı amaçlamaktadır.
Referanslar
Banovic F, Olivry T, Bazzle L, et al. Clinical and Microscopic Characteristics of Canine Toxic Epidermal Necrolysis. Veterinary Pathology. 2015;52(2):321-330. doi:10.1177/0300985814537530.
Banovic F. Immune Mediated Diseases. Noli C, Colombo S (ed.), Feline Dermatology In. Cham: Springer; 2020. p. 511-517.
Bellis F, Mattia D. Approach to Emergency Dermatology Cases in Dogs and Cats. In Practice. 2022;44(8):436-451. doi:10.1002/inpr.247.
Brame B. Bacterial and parasitic dermatologic emergencies in dogs. Today's Veterinary Practice. 2023;13(2):54-61.
Brame B. Inflammatory and Immune-Mediated Dermatologic Emergencies in Dogs. Today's Veterinary Practice. 2023;13(5):42-49.
Gross TL, Ihrke PJ, Walder EJ, et al. Necrotizing Diseases of the Epidermis. Gross TL, Ihrke PJ, Walder EJ, Affolter VK (ed.), Skin Diseases of the Dog and Cat içinde. Oxford: Blackwell Science Ltd; 2005. p. 84-86.
Innera M. Cutaneous Vasculitis in Small Animals. The Veterinary Clinics of North America: Small Animal Practice. 2013; 43:113-134. doi: 10.1016/j.cvsm.2012.09.011.
Jackson HA. Autoimmune and immune-mediated skin disease. Jackson HA, Marsella R (ed.), BSAVA Manual of Canine and Feline Dermatology içinde. Gloucester: BSAVA; 2014. p. 206-2014.
Kersey KM, Rosales M, Roberts BK. Dermatologic emergencies: identification and treatment. Compendium (Yardley, PA). 2013;35(1).
Lavergne SN, Danhof RS, Volkman EM, et al. Association of drug serum protein adducts and anti-drug antibodies in dogs with sulphonamide hypersensitivity: A naturally occurring model of idiosyncratic drug toxicity. Clinical and Experimental Allergy. 2006; 36:907-915. doi:10.1111/j.1365-2222.2006.02506. x.
Negoiță C, Ciupescu V, Ciupescu LM, et al. Case Report of Toxic Shock-like Syndrome Associated with Mixed Staphylococcus aureus, Streptococcus halichoeri and Dermatophilus spp. Infection in a Dog. Veterinary Sciences. 2025;12(8):764. doi: 10.3390/vetsci12080764.
Pashmakova M. Anaphylaxis. Drobatz KJ, Hopper K, Rozanski E, Silverstein DC (ed.), Textbook of Small Animal Emergency Medicine içinde. Hoboken: Wiley Blackwell; 2018. p. 826-831.
Rudloff E, Winkler K. Necrotizing Soft Tissue Infections. Silverstein DC, Hopper K (ed.), Small Animal Critical Care Medicine içinde. St. Louis: Elsevier; 2023. p. 565-567.
Saridomichelakis MN. Dermatologic emergencies in the dog and the cat. Hellenic Journal of Companion Animal Medicine. 2013;2(1):34-43.
Yager JA. Erythema multiforme, Stevens–Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis: a comparative review. Veterinary Dermatology. 2014;25(5):406-e64. doi: 10.1111/vde.12142.
