Uygulamalı Zootekni ve Saha Yönetimi
Özet
Hayvancılıkta sürdürülebilir bir kazanç elde etmek, artık sadece deneyime değil, bilinçli ve planlı bir yönetim anlayışına dayanıyor. Bu bölümde, işletmelerin kendi durumlarını daha net görebilmeleri için bilimsel yöntemlerin nasıl kullanılabileceği ele alındı. SWOT analizi, performans göstergeleri ve kıyaslama gibi araçlar sayesinde üreticiler ile güçlü yönlerini keşfedebilir, zayıf noktalarını fark edebilir ve daha doğru kararlar alabilir. Ayrıca verimliliğin artırılması için kaynak kullanımının dikkatle izlenmesi gerektiği vurgulandı. Dijital teknolojiler ve sensör sistemleri, sahadan anlık veri sağlayarak üreticinin işini kolaylaştırır ve karar süreçlerini hızlandırır. Bunun yanında, sahadaki sorunların rastgele değil, veriye ve istatistiklere dayalı şekilde analiz edilmesi, yapılan iyileştirmelerin daha etkili olmasını sağlar. Bölümde öne çıkan bir diğer önemli nokta ise hayvan refahı, etik değerler ve yasal sorumluluklardır. Bu unsurlar, teknolojik gelişmeler ve eğitimli iş gücüyle birleştiğinde işletmelere hem güvenilirlik hem de rekabet avantajı kazandırır. Sonuç olarak, bu bölüm veriye dayalı yönetim yaklaşımının, hayvancılık işletmelerinin uzun vadeli başarısı için vazgeçilmez olduğunu ortaya koymaktadır.
Referanslar
Boiko, V., Lyzak, M., Vasyltsiv, T., Lupak, R., Ohinok, S. (2024). Financial and economic performance of agricultural enterprises: Analysis and policy improvement. Agricultural and Resource Economics: International Scientific E-Journal, 10(4), 129-155.
Dziamulych, M., Rogach, S., Shulha, O., Stupen, N., Tendyuk, A., Stryzheus, L., Bilochenko, A. (2023). Management of production resources of agricultural enterprises in Ukraine: a case study of Volyn Region. Scientific Papers Series Management, Economic Engineering in Agriculture and Rural Development, 23(1).
Herrero, M., Grace, D., Njuki, J., Johnson, N., Enahoro, D., Silvestri, S., Rufino, M. C. (2013). The roles of livestock in developing countries. animal, 7(s1), 3-18.
Özkan, E., Aydın, B. (2016). Trakya Bölgesindeki Kuru Soğan ve Sarımsak Üretiminde Maliyet ve Gelirlerdeki Değişimlerin Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi. Bahçe, 45(Özel Sayı 1) 7. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi), 95-101.
Kavaz, İ. (2023). Gelişmekte Olan Ülkelerde Enerji Verimliliği ve Geri Tepme Etkisinin Analizi. Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 7(2), 49-73.
Thornton, P. K. (2010). Livestock production: recent trends, future prospects. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 365(1554), 2853-2867.
Uzay, N., Barış, S. (2019). Verimlilik ve Büyüme Kavram, Kuram ve Politika. Nobel Akademik Yayıncılık.
Aleksandrovich-Adamenko, A., Evgenievna-Khorolskaya, T.,Viktorovna-Koneva, M. (2022). Technologies and methods of business processes analysis and optimization. Revista de Investigaciones Universidad del Quindío, 34(S3), 125-133.
Cavlak, H. (2021). Etkinlik, Etkililik, Verimlilik, Kârlılık, Performans: Kavramsal Bir Çerçeve Ve Karşılaştırma. Journal of Research in Business, 6(1), 99-126.
Coşkun, A. (2005). İşletmelerde performans yönetimi: Bir yönetim muhasebesi aracı olarak performans karnesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi.
Fraj, E., Martinez, E. (2007). Ecological consumer behaviour: an empirical analysis. International journal of consumer studies, 31(1), 26-33.
Hubarenko, O., Khilukh, O., Gut, L., Nikitina, Y., Ivanenko, O. (2024). Corporate support as a strategic factor for increasing the economic efficiency of enterprises.
Ismagilova, E., Slade, E., Rana, N. P., Dwivedi, Y. K. (2020). The effect of characteristics of source credibility on consumer behaviour: A meta-analysis. Journal of Retailing and Consumer Services, 53, 101736.
Shafik, W. (2025). Consumer Behaviour Analysis. In Multiple-Criteria Decision-Making (MCDM) Techniques and Statistics in Marketing (pp. 75-108). IGI Global Scientific Publishing.
Vlaicu, P. A., Gras, M. A., Untea, A. E., Lefter, N. A., Rotar, M. C. (2024). Advancing livestock technology: intelligent systemization for enhanced productivity, welfare, and sustainability. AgriEngineering, 6(2), 1479-1496.
Yalçın, B. (2024). İşletmelerin Başarı Dinamikleri: Sürdürülebilirlik, Etik Ve Kurumsal Sosyal Sorumluluk. Sürdürülebilirlik Odaklı İş Modelleri: İşletmeler İçin Çevresel ve Ekonomik Stratejiler, 41.
Zhaxylykova, A., Baymankulov, A. (2022). Analysis of business processes of the enterprise. Statistics, Accounting and Audit, 3(86), 32-38.
Altan, A. D., Sağbaş, A. (2020). Türkiye’nin enerji verimliliği ve İklim değişikliği performansi: mevcut Durum ve gelecek projeksiyonu. Verimlilik Dergisi, (1), 7-26.
Başer, U., Bozoğlu, M., Kılıç Topuz, B. (2017). Tarım işletmelerinde çevresel, ekonomik ve sosyal sürdürülebilirliğin ölçülmesi. Akademia Mühendislik ve Fen Bilimleri Dergisi, 2(3), 1-13.
Bingöl, Ş. (2004). Türkiye Tarımına Dayalı Sanayide Pazarlama Yönetimi Ve Rekabette Başarı Kriterleri. Verimlilik Dergisi, (1).
Gürsoy, Ö. B. (2025). Kırsal İyi Olma Hali Kavramı Ve Ölçümünün Türkiye Kırsalı Bağlamında Değerlendirilmesi. Politik Ekonomik Kuram, 9(2), 491-508.
Kaya, P., Aktan, H. E. (2011). Türk Tarım Sektörü Verimliliğinin Parametrik Olmayan Bir Yöntemle Analizi. Uluslararası Alanya işletme fakültesi dergisi, 3(1), 261-282.
Raporu, Ö. İ. K. Tarımda Toprak Ve Su Kaynaklarının Yönetimi.
Şen, B., Topal, A., Yetik, A. K. (2025). Tarımsal Üretimde Su Ayak İzinin Hesaplanmasında Kullanılan Yöntemler. International Congresses of Turkish Science and Technology Publishing, 741-752.
Telli, R. (2023). Türkiye ve Seçilmiş AB Ülkelerinde Tarım ve Kırsal Kalkınma Politikaları Verimliliğinin Karşılaştırılması. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 7(33), 828-843.
Ünal, H. B. (2017). Küçükbaş hayvancılık işletmelerinde performansın belirlenmesine ilişkin bir uygulama: İzmir ili örneği. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 14(3), 9-18.
Yazar, S., Demirhan, F., Demirhan, T. (2025). Hayvancılık Destekleri ve Mera Islahının Sürdürülebilir Hayvancılık Açısından Maliyet Verimliliği Analizi: Edirne İli Örneği. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 150-180.
Aslan, B., Aslan, F. Y. (2025). Bitkisel tarımda kullanılan ürün izleme teknolojilerinin incelenmesi. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 15(1), 132-145.
Can, M. F. (2018). Türkiye hayvancılık politikalarının AB ile etkileşimi ve olası sonuçları. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi, 13(2), 242-250.
Can, M. F. (2018). Türkiye hayvancılık politikalarının AB ile etkileşimi ve olası sonuçları. Atatürk Üniversitesi Veteriner Bilimleri Dergisi, 13(2), 242-250.
Cengiz, F., Karaca, S., Kor, A., Ertuğrul, M., Arık, İ. Z., Gökdal, Ö. (2015). Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliğinde Değişimler Ve Yeni Arayışlar. Türkiye Ziraat Mühendisliği VIII. Teknik Kongresi Bildiriler Kitabı-2, 809.
Demir, N., Yavuz, F. (2010). Hayvancılık destekleme politikalarına çiftçilerin yaklaşımlarının bölgelerarası karşılaştırmalı analizi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 41(2), 113-121.
Halil, B. O. L. U., Tatar, A. M. Verimli Yarınlara.
İnan, İ., Turan, M., Bingöl, M. (2025). Hayvancılıkta Yapay Zekâ Uygulamaları ile Hayvan Refahının Artırılmasına Yönelik Yenilikçi Yaklaşımlar. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 13(12), 4308-4314.
Kaymakçı, M., Karaca, O., Elmacı, C., Koyuncu, M., Arsoy, D., Ataç, F. E. Türkiye Damızlık Üretimi Ve Kullanımı Üzerine Stratejik Yaklaşımlar. Türkiye Ziraat Mühendisliği VIII. Teknik Kongresi Bildiriler Kitabı-2, 1029.
Kılıç, B. (2025). Türkiye’de Hayvancılık Sektöründeki Yönetsel Sorunların Görünümü. Publicus, (4), 109-155.
Kopuzlu, S. (2023). Hayvancılık İşletmelerinde Sürü Yönetimi, Otomasyon ve Yapay Zeka Uygulamaları. Uluslararası Gıda Tarım ve Hayvan Bilimleri Dergisi, 3(2), 75-86.
Arslan, Ö. (2018). Muş ili özelinde doğal tarım ve hayvancılığa dayalı sürdürülebilir bir ekonomik gelişim. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(1), 75-90.
Barıt, B., Cengiz, B. N., Belgemen, F., Has, B., Varalan, A., Çevrimli, M. B. (2025). Türkiye’de Planlamanın Evrimi Ve Hayvancılık Sektöründe Planlamalar–Ulaşılan Hedefler. Veteriner Farmakoloji ve Toksikoloji Derneği Bülteni, 16(1), 9-21.
Bulut, M. (2025). Tarım Sektöründe Hayvansal Üretimin Yeri: Ekonomik Katkılar ve Geleceğe Yönelik Perspektifler. International Congresses of Turkish Science and Technology Publishing, 1105-1111.
Gündeşli, A. Kahramanmaraş İli Afşin İlçesi Büyükbaş Hayvan Barınaklarının Yapısal.
Güven, O., Ünal, B. E., Dilek, Y. Büyükbaş Hayvancılık Sektör Raporu Ve Eylem Planı.
Kahraman, M., Yılmaz, H. (2024). Sürdürülebilir hayvancılıkta yenilikçi teknolojilerin kullanımı. Turkish Journal of Science and Engineering, 6(1), 64-71.
Özeler, N., Demir, A. O. (2025). Yapay Zeka Destekli Analiz ile Van İli İpekyolu İlçesi Mahallelerinin Ruminant Hayvan Varlığı ve Mera Kaynakları Bakımından Karşılaştırılması. Kadirli Uygulamalı Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 328-342.
Özen, N., Yılmaz Şayan, İ. A., Yurtman, İ. Y., Polat, M. Hayvansal Üretim-Çevre İlişkileri Ve Organik Hayvancılık.
Şengül, Z., Saner, G., Bayraktar, Ö. V. (2022). Hayvancılık İşletmelerinde Sürdürülebilirlik Düzeyinin Ölçümü. Sürdürülebilir, 10.
Atcı, F., Ergulen, A. (2020). Toplam Kalite, çevre ve sıfır atık yönetimi; yaklaşımlar, kazanımlar ve eleştiriler. Çukurova Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 299-328.
Kılıç, B. (2025). Türkiye’de Hayvancılık Sektöründeki Yönetsel Sorunların Görünümü. Publicus, (4), 109-155.
Ongom, J. (2023). Improving Animal Health and Production through Epidemiological Studies and Technological Integration. International Journal of Scientific and Management Research, 6(07), 279-293.
Sonea, C., Gheorghe-Irimia, R. A., Tapaloaga, D., Gurau, M. R., Udrea, L., Tapaloaga, P. R. (2023). Optimizing animal nutrition and sustainability through precision feeding: A mini review of emerging strategies and technologies. Annals of " Valahia" University of Târgovişte. Agriculture, 15(2), 7-11.
Taye, T., Vithalrao, U. S., Borah, S., Kumar, M., Singh, A. K., MT, M., Chincholikar, M. (2025). Scientific Advances in Climate-Resilient Livestock Production with Emphasis on Sustainability: A Review. Journal of Experimental Agriculture International, 47(8), 744-757.
Tutar, F. K., Abukalloub, A., Çat, M. (2025). Geleneksel tarımdan akıllı tarım uygulamalarına dönüşüm süreci: Türkiye örneği. MTÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(1), 46-62.
Vlaicu, P. A., Gras, M. A., Untea, A. E., Lefter, N. A., Rotar, M. C. (2024). Advancing livestock technology: intelligent systemization for enhanced productivity, welfare, and sustainability. AgriEngineering, 6(2), 1479-1496.
Aftab W, Siddiqui FJ, Tasic H, Perveen S, Siddiqi S, Bhutta, ZA. Implementation of health and health-related sustainable development goals: progress, challenges and opportunities–a systematic literature review. BMJ global health, 2020, 5(8).
Barakat, B., Bengtsson, S., Muttarak, R., Birhanu Kebede, E., Crespo Cuaresma, J., Samir, K. C., Striessnig, E. (2016). Education the sustainable development goals.
Hickmann, T., Biermann, F., Spinazzola, M., Ballard, C., Bogers, M., Forestier, O., Yunita, A. (2023). Success factors of global goal‐setting for sustainable development: Learning from the Millennium Development Goals. Sustainable Development, 31(3), 1214-1225.
Lomazzi, M., Borisch, B., Laaser, U. (2014). The Millennium Development Goals: experiences, achievements and what's next. Global health action, 7(1), 23695.
Boz, İ., Kılıç, O. (2021). Türkiye’de organik tarımın gelişmesi için alınması gereken önlemler. Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 390-400.
Gök, İ., Şahin, M. (2024). Econometric analysis of corn production in Türkiye. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University, 41(2), 33-39.
Küçükönder, H., Efe, E., Akyol, E., Şahin, M., Üçkardeş, F. (2004). Çok Değişkenli İstatistiksel Analizlerin Hayvancılıkta Kullanımı, 4. Ulusal Zootekni Bilim Kongresi, 1-4.
Mutlu, N. (2020). Tarımsal üretim için entegre kaynak verimliliği. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (20), 293-298.
Chrispeels, M. J., Mandoli, D. F. (2003). Agricultural ethics. Plant physiology, 132(1), 4-9.
Farrell, K. R. (1989). Ethics in Agricultural Research. Journal of Production Agriculture, 2(3), 193-196.
Hanoğlu, H. (2013). Organik Tarim Mevzuatina Göre Türkiye’de Büyükbaş Ve Küçükbaş Hayvan Yetiştiriciliği. Tarım Ekonomisi Dergisi, 19(1 ve 2), 27-34.
Jochemsen, H. (2013). An ethical foundation for careful animal husbandry. NJAS: Wageningen Journal of Life Sciences, 66(1), 55-63.
Külcü, R. (2019). Endüstriyel Hayvancılığın Etik Eksende Sorgulanması. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 5(1), 11-26.
Özdemir, G., Singin, E. (2016). Sığırlarda barınak, nakil ve insan-hayvan etkileşimi gibi bazı faktörlerin hayvan refahı üzerine etkileri. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 13(3), 215-222.
Rollin, B. (2017). Agriculture, Ethics, and Law. In International food law and policy (pp. 31-49). Cham: Springer International Publishing.
Singhal, A., Khandelwal, K. (2025). Rethinking Animal Laws in the 21st Century: Towards a Paradigm Shift in Legal Protection and Ethical Considerations. Int J Innovat Res Growth, 14, 3.
Timmermann, C. (2014). Limiting and facilitating access to innovations in medicine and agriculture: a brief exposition of the ethical arguments. Life Sciences, Society and Policy, 10(1), 8.
Verma, S., Malik, Y. S., Singh, G., Dhar, P., Singla, A. K. (2024). Professional Behavior and Ethical Standards in Veterinary Practice Animal Welfare Legal Frameworks Veterinary Jurisprudence. In Core Competencies of a Veterinary Graduate (pp. 15-24). Singapore: Springer Nature Singapore.
