Tür Bazında Üretim Modülleri
Özet
Bu bölümde, zootekni alanında farklı hayvan türlerine özgü üretim modülleri tür bazlı bir yaklaşımla ele alınmıştır. Sığır yetiştiriciliği kapsamında buzağı yönetimi, süt üretimi, besi organizasyonu, sağım teknolojileri ve damızlık yönetimi; küçükbaş hayvancılıkta koyun ve keçi yetiştiriciliği ile meraya dayalı besleme sistemleri incelenmiştir. Kanatlı yetiştiriciliğinde broiler ve yumurta tavuğu üretimi ile kuluçka yönetimi; su ürünleri yetiştiriciliğinde havuz ve kafes sistemleri açıklanmıştır. Ayrıca arıcılıkta koloni yönetimi ve hastalık kontrolü, at yetiştiriciliğinde spor atlarının bakım ve davranış yönetimi ile pet hayvanı yetiştiriciliğinde kedi, köpek, kuş ve akvaryum balıkları üretimi ele alınmıştır. Bölümde sunulan üretim modülleri, her türün biyolojik ve fizyolojik özellikleri doğrultusunda yapılandırılarak, hayvansal üretimde verimlilik, sürdürülebilirlik ve yönetim etkinliğinin artırılmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Referanslar
Aksakallı, D., Şenol, F., & Ergün, O. F. Buzağı Ölümlerinin Başlıca Nedenleri ve Alınabilecek Önlemler. Journal of Animal Science and Economics, (Advanced Online Publication), 1-7.
Roy, J. H. B. (1980). The calf.
Şahal, M., Terzi, O. S., Ceylan, E., & Kara, E. (2018). Buzağı ishalleri ve korunma yöntemleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 58(3), 41-49.
Puppel, K., Gołębiewski, M., Grodkowski, G., Slósarz, J., Kunowska-Slósarz, M., Solarczyk, P., ... & Przysucha, T. (2019). Composition and factors affecting quality of bovine colostrum: A review. Animals, 9(12), 1070.
Stelwagen, K., Carpenter, E., Haigh, B., Hodgkinson, A., & Wheeler, T. T. (2009). Immune components of bovine colostrum and milk. Journal of animal science, 87(suppl_13), 3-9.
Uğur, F., (2014). Sığır Yetiştirme. Çanakkale Onsekizmart Üniversitesi Yayınları. Yayın no: 117.
Moran, J. (2002). Calf rearing: a practical guide. Landlinks Press.
Mahendran, S. (Ed.). (2021). Handbook of Calf Health and Management: A Guide to Best Practice Care for Calves. 5m Books Ltd.
Cho, Y. I., & Yoon, K. J. (2014). An overview of calf diarrhea-infectious etiology, diagnosis, and intervention. Journal of veterinary science, 15(1), 1.
Ball, P. J., & Peters, A. R. (2008). Reproduction in cattle. John Wiley & Sons.
Jaswal, S., Jena, M., Anand, V., Jaswal, A., Kancharla, S., Kolli, P., Mandadapu, G., Kumar, S., & Mohanty, A. (2022). Critical Review on Physiological and Molecular Features during Bovine Mammary Gland Development: Recent Advances. Cells, 11. https://doi.org/10.3390/cells11203325.
Yart, L., Lollivier, V., Marnet, P., & Dessauge, F. (2012). Role of ovarian secretions in mammary gland development and function in ruminants.. Animal : an international journal of animal bioscience, 8 1, 72-85 . https://doi.org/10.1017/s1751731113001638.
Bath, D. L., Dickinson, F. N., Tucker, H. A., & Appleman, R. D. (1978). Dairy cattle: principles, practices, problems, profits (pp. xvi+-574).
Uçuk, M. Ç., Bıkmaz, A. Ç., Sevilmiş, U., Hızlı, H., & Işık, A. (2018). Yerli Güney Sarısı Sığır Irkının Adana İli ve İlçelerindeki Mevcut Durumu. International Journal of Eastern Mediterranean Agricultural Research, 1(2), 91-103.
Marek, R. E. (2011). Dairy cows: Nutrition, fertility and milk production. (No Title).
Chaiyabutr, N. (Ed.). (2012). Milk Production: Advanced Genetic Traits, Cellular Mechanism, Animal Management and Health. BoD–Books on Demand.
Hopper, R. M. (Ed.). (2021). Bovine reproduction. John Wiley & Sons.
Hernandez, C. T. (2013). Dairy cows: Reproduction, nutritional management and diseases. Nova Science Publishers, Incorporated.
Field, T. G., & Taylor, R. E. (2003). Beef production and management decisions.
Gürbüz, A., Akman, N., hadi Başaran, A., & Öztürk, D. (1998). Farklı Mevsim ve Barınak Sistemlerinin Siyah Alaca Erkek Danaların Besi Gücü ve Kesim Özelliklerine Etkileri. Journal of Agricultural Sciences, 4(03), 45-52.
Alıç, D., & Metin Yener, S. (2006). Süt sığırcılığı işletmelerinde robotlu sağım sistemi. Journal of Agricultural Sciences, 12(04), 369-380.
Kıyıcı, J. M. (2018). Türkiye’de Süt Sağım Teknolojisi Projeksiyonu. Alinteri Journal of Agriculture Science, 33(1), 7-11.
Lippus, A. C., Metz, J. H. M., Rossin, W., & Ipema, A. H. (Eds.). (2025). Prospects for Automatic Milking (Vol. 65). BRILL.
Şirin, Ü., Karaman, S., & Kızıloğlu, F. M. (2020). Süt Sağım Ünitelerinin Sağmal İnek Ahırlarından Ayrı Bir Çatı Altında Planlanma Koşulları: Örnek Bir Süt Sağım Ünitesi Projesi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology, 8, 100-105.
KARAGÖZ, S., & Şeyma, Ç. İ. L. O. (2025). Otomatik Sağım Sistemleri. Anatolia Science and Technology Journal, 2(1), 43-51.
Özkan M. (2024). Süt ve besi sığırcılığı işletmeciliğinde nelere dikkat edilmeli. Türk Tarım Orman Dergisi
Anonim a. Damızlık sığır seçimi. Tarım Orman Bakanlığı Hayvancılık genel Müdürlüğü. /https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Belgeler/Hayvancılık/Büyükbaş%20Hayvancılık/2017%20Yılı/Damizlik_Sigir_Secimi.pdf
Yaylak, E., & Kaya, A. (2000). Süt Sığırcılığında Vücut Kondüsyon Puanı ve Önemi. Journal of Animal Production, 41(1).
EFSA AHAW Panel (EFSA Panel on Animal Health and Animal Welfare), Nielsen SS, Alvarez J, Bicout DJ, Calistri P, Canali E, Drewe JA, Garin-Bastuji B, Gonzales Rojas JL, Schmidt CG, Herskin M, Michel V, Miranda Chueca MA, Padalino B, Roberts HC, Spoolder H, Stahl K, Velarde A, Viltrop A, De Boyer des Roches A, Jensen MB, Mee J, Green M, Thulke H-H, Bailly-Caumette E, Candiani D, Lima E, Van der Stede Y and Winckler C, 2023. Scientific Opinion on the welfare of dairy cows. EFSA Journal 2023;21(5):7993, 177 pp. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.7993
GÖNCÜ, S. (2021). Sığırcılık. Akademisyen Kitabevi.
Kaymakçı, M., Eliçin, A., Tuncel, E., Pekel, E., Karaca, O., Işın, F., ... & Sönmez, R. (2000). Türkiye’de küçükbaş hayvan yetiştiriciliği. Türkiye Ziraat Mühendisliği V. Teknik Kongresi, 2, 765-793.
Ertuğrul, M., Dellal, G., Soysal, İ., Elmacı, C., Akın, O., Arat, S., ... & Yılmaz, O. (2009). Türkiye yerli koyun irklarının korunması. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(2), 97-119.
Yorgancılar, Z. M. Z. M. Ü. (2021). Küçükbaş Hayvancılıkta Yetiştirme Sistemleri: Çevre Şartları, Barınaklar. KOYUN KEÇİ SAĞLIĞI ve YETİŞTİRİCİLİĞİ, 23.
Güneş, H., & Akın, P. D. (2017). Koyun Barınakları. Turkiye Klinikleri Veterinary Sciences-Internal Medicine-Special Topics, 3(1), 1-5.
Günlü, A., & Alaşahan, S. (2010). Türkiye’de keçi yetiştiriciliği ve geleceği üzerine bazı değerlendirmeler. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi, 81(2), 15-20.
Kaymakçı M (2006): Keçi Yetiştiriciliği. Meta Basım Matbaacılık, Bornova, İzmir
Şengonca M, Koşum N (2005): Koyun ve Keçi Yetiştirme. Ege Üniversitesi Basımevi, İzmir.
Daşkıran, İ., Koluman, N., Konyalı, A. (2012). Keçi yetiştirme
Kaymakci, M., & Engindeniz, S. (2010). Türkiye keçi yetiştiriciliği; sorunlar ve teknik-ekonomik çözümler. Ulusal Keçicilik Kongresi, 24, 1-25.
OĞUZ, M. N., & ULUSAN, E. Ç. (2025). Sürdürülebilir Koyun ve Keçi Besleme. Turkiye Klinikleri Animal Nutrition and Nutritional Diseases-Special Topics, 11(1), 22-27.
Heath, M. E., Metcalfe, D. S., & Barnes, R. F. (Eds.). (1973). Forages (No. Ed. 3, p. 755pp).
GÜLER, T., & MUTLU, S. İ. (2019). Ruminant Beslemede Mera Kullanımının Önemi ve Türkiye'de Etkin Mera Kullanım Yöntemleri. Turkiye Klinikleri Animal Nutrition and Nutritional Diseases-Special Topics, 5(3), 1-8.
Türkoğlu, M., & Sarıca, M. (2009). Tavukçuluk bilimi yetiştirme, besleme, hastalıklar. Basım, Bey ofset Matbaacılık, Türkiye, Ankara.
44.Ross 308 Broiler Management Handbook. https://aviagen.com/assets/Tech_Center/Ross_Broiler/Aviagen-ROSS-Broiler-Handbook-EN.pdf
Bell, D. D., & Weaver, W. D. (Eds.). (2012). Commercial chicken meat and egg production. Springer Science & Business Media.
Fanatico, A. (2007). Poultry house management for alternative production. A Publication of ATTRA-National Sustainable Agriculture Information Service.
Barrow, P., Nair, V., Baigent, S., Atterbury, R., & Clark, M. (Eds.). (2021). Poultry health: a guide for professionals. Cabi.
MIZRAK, C, DURMUŞ, İ, KAMANLI, S, DEMİRTAŞ, Ş. E, KALEBAŞI, S, KARADEMİR, E, & DOĞU, M (2012). Determination of egg consumption and consumer habits in Turkey. Turkish Journal of Veterinary & Animal Sciences 36 (6): 592-601. https://doi.org/10.3906/vet-1102-778
Babcock White. https://www.babcock-poultry.com/en/product/white/
North, M. O., & Bell, D. D. (1990). Commercial chicken production manual (No. Ed. 4, pp. x+-913pp).
Lohmann Management guide https://lohmann-breeders.com/media/2021/03/LTZ_MG_management-systems_EN.pdf
French, N. (Ed.). (2023). Embryo development and hatchery practice in poultry production (p. 20230232334).
Single stage and multi stage incubation systems. https://lohmann-breeders.com/single-stage-and-multi-stage-incubation-systems/
Lourens, S., Hollerman, J., & van Ton Schie. (2021). Hatchery Signals: A Practical Guide to Improving Hatching Results. Roodbont Publishers BV.
Kamanlı, S., & Durmuş, İ. (2014). Civciv kalitesi değerlendirme yöntemleri ve civciv kalitesinin iyileştirilmesi konusundaki son yaklaşımlar. Tavukçuluk Araştırma Dergisi, 11(1), 40-44.
Akbulut, B. (2004). Su ürünleri yetiştiriciliği ve stratejileri. Aquaculture Studies, 2004(1).
Atay, D., 1986, Balık Üretim Tesisleri ve Planlaması. Ankara Üniv. Ziraat Fak. Yay. No: 959, Ankara.
Mutlu, M. A., & Atar, H. H. (2011). Toprak Havuzlarda Su Ürünleri Yetiştiriciliği. Ziraat Mühendisliği, (356), 30-33.
Çelikkale, M. S., 1988, İç su Balıkları ve Yetiştiriciliği, Cilt I, K.T.Ü. Sürmene D.B.Tek. Yüksekokulu, Trabzon.
Dikel, S. (2009). Su Ürünlerinde Mekanizasyon. Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Yayınları Yayın No:12 / 2. Baskı Adana 2009
Soderberg, R. (2017). Aquaculture technology: flowing water and static water fish culture. CRC Press.
S Tucker, C. (2008). Environmental best management practices for aquaculture. Blackwell.
Ateş, M., & Atar, H. H. (2012). Su Ürünlerinde; Kapalı Devre Sistemleri. Ziraat Mühendisliği, (358), 4-9.
Dikel, S. (2005). Kafes Balıkçılığı. Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi yayınları. Adana
Piccolotti, L. (2013). Construction and installation of hexagonal wooden cages for fish farming: A technical manual.
Verep, B. (2020). Balık yetiştiriciliğinde kullanılan deniz kafeslerinin çevresel kuvvetlerle etkileşimi. Türk Hidrolik Dergisi, 4(2), 1-7.
Verep, B. (2020). Balık yetiştiriciliğinde kullanılan deniz kafeslerinin çevresel kuvvetlerle etkileşimi. Türk Hidrolik Dergisi, 4(2), 1-7.
Doğaroğlu, M. (1999). Modern arıcılık teknikleri. Doğa Arıcılık San. Tic. Limited Şti.
Packer, B.,(2013). Beekeeping. A Practical Beekeeping Guide to Keeping & Managing Bees Properly
Bonney, R. E. (2012). Beekeeping: a practical guide. Storey Publishing.
Güler, A. (2006). Bal arısı. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ders Kitabı No: 55
Genç, F., Dodoloğlu, A. (2015). Arıcılığın Temel Esasları. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ofset Tesisi Erzurum.
Silici, S., Özkök, D. (2009). Bal Arısı Biyolojisi ve Yetiştiriciliği.
At Bilimleri dergisi. https://www.atbilimleridergisi.com.tr/atlarin-donlari/
Boztepe, S., Aytekin, İ. (2013). At Yetiştirme. Selçuk Üniversitesi Basımevi. Konya
Broome, D. (1996). Encyclopedia of the Horse
Yılmaz, O. (2012). Türkiye Yerli At Irkları ve Bir Koruma Çalışması. Yuzuncu Yıl University Journal of Agricultural Sciences, 22(2), 117-133.
Taşkın, D., & Koçak, S. (2010). Türk yerli atları. Kocatepe Veterinary Journal, 3(2), 71-75.
Parker, R., & Parker, R. O. (2013). Equine science. Delmar Cengage Learning.
Brown, H.J., Pilliner, S., and Davies, Z. (2003). Horse and Stable
Management Fourth Edition
Blakely, J. (1997). Horses and Horse Sense : The Practical Science
of Horse Husbandry.
McFarland, C. (2005). The Foaling PRIMER A Month-by-Month Guide to Raising a Healthy Foal
Köseman, A., & Şeker, İ. (2018). Atların yarış ve yarışma performansları üzerine etkili faktörler ve performansı artırma yolları. Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 37(1), 61-68.
Yeşilçay, Ö., Öztürk, D. (2022). Nalbant ve Nal Kullanım Tekniği
McGreevy, P. (2012). Equine Behavior: A Guide for Veterinarians and Equine Scientists
Danışan, S., Çalışkan, H., & Özbeyaz, C. (2014). Atların öğrenme ve eğitilebilme yetenekleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi, 54(2), 77-84.
Karadağ, S. (2025). Türkiye'nin Yerel Irklarından Ankara ve Van Kedilerinin Irk Özellikleri. Manas Journal of Agriculture Veterinary and Life Sciences, 15(1), 161-166.
Toney, S.L. Caring for Feline Friends. Feline Behavior. T.F.H. Publications, Inc.
Serpell, J. A. (2000). Domestication and history of the cat. The domestic cat: The biology of its behaviour, 2, 180-192.
BUDAĞ, C. (20024). Evcil Kedilere Dair. Irklar, beslenme, beslenme hastalıkları ve İletişim. DOI: https://dx.doi.org/10.5281/zenodo.14473922
Baran, M. (2007). Kedi ve Köpeklerin Beslenmesi. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 33(3), 89-99.
Johnson, A., & Kutzler, M. (Eds.). (2022). Feline reproduction. CABI.
Bradshaw, J. W. (2012). The behaviour of the domestic cat. Cabi.
Little, S. E. (2011). The cat: clinical medicine and management. Elsevier Health Sciences.
Clark, C. (2024). A Professional’s Guide to Feline Behaviour: Understanding, Improving and Resolving Problems. CRC Press.
Karsh, E. B. (1983). The effects of early handling on the development of social bonds between cats and people.
Case, L. P., Carey, D. P., & Hirakawa, D. A. (2011). Canine and Feline Nutrition. Mosby Elsevier.
Beaver, B. V. (2009). Canine behavior: insights and answers. Elsevier Health Sciences.
Küçük, N. Dişi Köpeklerde Östrus Siklusu Ve Suni Tohumlama.
Serpell, J. (2017). The Domestic Dog: Its Evolution, Behavior and Interactions with People. Cambridge University Press.
Grigg, E., & Donaldson, T. (2017). The Science Behind a Happy Dog: Canine Training, Thinking and Behaviour. 5m Books Ltd.
Ritchie, B. W., Harrison, G. J., & Harrison, L. R. (1994). Avian medicine: principles and application (pp. 1384-pp).
Klasing, K. C. (2026). Comparative avian nutrition. GB: Cabi.
Tlusty, M. (2002). The Benefits and Risks of Aquaculture Production for the Aquarium Trade. Aquaculture.
Axelrod, H. R. (1958). Encyclopedia of tropical fishes: with special emphasis on techniques of breeding. Jersey City, New York: TFH Publications.
Karslı, Z., Aral, O., Şahin. D.,Doğan, G. (2007). Kırmızıbaş Oranda Japon (Carassius Auratus L., 1758) Balığının Üremesi, Embriyo Ve Larva Gelişimi Üzerine Bir Araştırma. 643-650. Türk Sucul Yaşam Dergisi Turkısh Journal Of Aquatıc Lıfe.
MEGEP (2009). Akvaryum Kurma. Mesleki eğitim ve öğretim sisteminin güçlendirilmesi projesi. https://megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/moduller_pdf/Akvaryum%20Kurma.pdf
Scheurmann, I. (1990). Aquarium fish breeding.
MSD Manual. https://www.msdvetmanual.com/all-other-pets/fish/breeding-and-reproduction-of-fish?utm_source=chatgpt.com
Noga, E. J. (2010). Fish disease: diagnosis and treatment. John Wiley & Sons.
