Hayvancılığın Temelleri
Özet
Bu bölümde hayvancılık, ekonomik değere sahip hayvanların yetiştirilmesi, beslenmesi, ıslahı ve bu hayvanlardan elde edilen ürünlerin değerlendirilmesini kapsayan çok yönlü bir üretim alanı olarak ele alınmıştır. Hayvancılığın tarihsel gelişimi, Neolitik dönemden günümüzün teknoloji destekli üretim sistemlerine kadar incelenmiş üretim yapılarındaki dönüşüm ve modern yetiştiricilik uygulamalarının gelişimi değerlendirilmiştir. Ayrıca Türkiye’de hayvancılığın ekonomik yapı, kırsal kalkınma ve istihdam açısından taşıdığı önem vurgulanmıştır. Bölümde temel hayvancılık kavramları çerçevesinde verim, seleksiyon, genetik yapı ve besleme uygulamaları açıklanmış, modern hayvancılıkta biyoteknoloji ve hassas üretim sistemlerinin rolü üzerinde durulmuştur. Bunun yanında sürdürülebilirlik, hayvan refahı ve gıda güvenliği konuları değerlendirilmiş çevresel etkilerin azaltılması, doğal kaynakların korunması ve güvenilir hayvansal üretimin sağlanmasının önemi ortaya konulmuştur. Sonuç olarak hayvancılığın, ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarıyla stratejik bir sektör olduğu ve gelecekte bilimsel temelli, sürdürülebilir üretim modellerinin öneminin daha da artacağı ifade edilmiştir.
Referanslar
Food and Agriculture Organization. (2023). World livestock: Transforming the livestock sector through the Sustainable Development Goals. FAO.
Kaymakçı, M., & Sönmez, R. (2022). Hayvan yetiştirme (Zootekni). Ege Üniversitesi Yayınları.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Hayvansal üretim istatistikleri. TÜİK.
Akman, N., & Yener, S. (2019). Türkiye’de küçükbaş hayvancılık ve önemi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 25(2), 45–56.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Süt ve süt ürünleri istatistikleri. TÜİK.
OECD. (2024). Agricultural policy monitoring and evaluation. OECD Publishing.
NRC (National Research Council). (2021). Nutrient requirements of animals. National Academies Press.
FAO. (2023). Livestock production systems and sustainability. FAO.
World Health Organization. (2022). Food safety and animal production guidelines. WHO.
McDonald, P., Edwards, R., Greenhalgh, J., Morgan, C., Sinclair, L., & Wilkinson, R. (2011). Animal nutrition (7th ed.). Pearson.
FAO. (2022). The role of livestock in rural development. FAO.
OECD. (2023). Global food systems outlook. OECD Publishing.
Goddard, M., & Hayes, B. (2021). Genomic selection. Journal of Animal Science, 99(4), 1–10.
FAO. (2011). World livestock 2011: Livestock in food security. FAO.
OECD. (2022). Sustainable livestock systems. OECD Publishing.
World Organisation for Animal Health. (2023). Animal welfare standards. WOAH.
Clutton-Brock, J. (2019). A natural history of domesticated mammals. Cambridge University Press.
Zeder, M. A. (2015). Core questions in domestication research. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(11), 3191–3198.
Larson, G., & Fuller, D. Q. (2014). The evolution of animal domestication. Annual Review of Ecology, 45, 115–136.
Diamond, J. (2002). Guns, germs, and steel. W. W. Norton.
FAO. (2022). Livestock and early agricultural systems. FAO.
Davies, J. (2018). The ancient economy and livestock. Routledge.
FAO. (2022). Livestock production in medieval systems. FAO.
FAO. (2023). Transforming livestock systems. FAO.
Overton, M. (2010). Agricultural revolution in England. Cambridge University Press.
OECD. (2022). Innovation in livestock production. OECD Publishing.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Tarımsal yapı ve üretim. TÜİK.
Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023). Hayvancılık sektörü raporu.
FAO. (2024). Global livestock statistics. FAO.
Akman, N. (2020). Türkiye’de küçükbaş hayvancılık. Hayvansal Üretim Dergisi, 61(1), 1–10.
Wolfert, S., Ge, L., Verdouw, C., & Bogaardt, M. J. (2017). Big data in smart farming. Agricultural Systems, 153, 69–80.
Food and Agriculture Organization. (2023). World livestock and economic development. FAO.
World Bank. (2024). Agriculture and economic growth report. World Bank.
FAO. (2022). Livestock and rural livelihoods. FAO.
Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Tarım ve hayvancılık ekonomik verileri. TÜİK.
FAO. (2024). Agricultural value added statistics. FAO.
FAO. (2011). World livestock 2011: Livestock in food security. FAO.
OECD. (2023). Global protein demand outlook. OECD Publishing.
International Labour Organization. (2022). Employment in agriculture and livestock. ILO.
OECD. (2024). Livestock and agro-industry linkages. OECD Publishing.
FAO. (2023). Livestock and rural development strategies. FAO.
Kaymakçı, M., & Sönmez, R. (2022). Hayvan yetiştirme (Zootekni). Ege Üniversitesi Yayınları.
Akman, N. (2018). Hayvan ıslahı ve yetiştirme. Ankara Üniversitesi Yayınları.
NRC (National Research Council). (2021). Nutrient requirements of animals. National Academies Press.
Akkeçeci, Ş. (2025). Yem Üretiminde Çevresel Faktörler. Yemler Bilgisi ve Teknolojisi, s.411. DOI:10.37609/akya.3801.c308. Akademisyen Yayınevi.
Mrode, R. A. (2022). Linear models for the prediction of animal breeding values (3rd ed.). CABI.
Goddard, M., & Hayes, B. (2021). Genomic selection. Journal of Animal Science, 99(4), 1–10.
Food and Agriculture Organization. (2023). Sustainable livestock production. FAO.
World Health Organization. (2022). Food safety and sustainability guidelines. WHO.
FAO & WHO. (2022). Codex alimentarius: Food safety standards.
McDonald, P., Edwards, R., Greenhalgh, J., Morgan, C., Sinclair, L., & Wilkinson, R. (2011). Animal nutrition (7th ed.). Pearson.
FAO. (2023). Livestock and environmental impacts. FAO.
Akben, S. (2025). Yeşil istihdam ve hemşirelik: Sağlık hizmetlerine etkiler. M. Karakuş (Ed.), Makroekonomide geleceği okumak: İstihdamın yeni yüzü içinde (ss. 55-70). Ekin Yayınevi.
World Organisation for Animal Health. (2023). Animal welfare standards. WOAH.
FAO. (2023). Food safety risk management (HACCP). FAO.
OECD. (2022). Sustainable agricultural systems. OECD Publishing.
Tarım ve Orman Bakanlığı. (2023). Türkiye hayvancılık stratejileri raporu.
Akben, S., & Yaşar, H. (2025). Sustainable nursing in chronic disease management: Approaches to reduce carbon footprint. Current Issues in Nursing and Midwifery I içinde (s. 115).
OECD/FAO. (2024). OECD-FAO Agricultural Outlook 2024–2033. OECD Publishing & Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://doi.org/10.1787/4c5d2cfb-en
FAO. (2023). World livestock: Transforming the livestock sector through the Sustainable Development Goals. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
OECD. (2024). Agricultural policy monitoring and evaluation 2024. OECD Publishing.
Akman, N. (2018). Hayvan ıslahı ve yetiştirme. Ankara Üniversitesi Yayınları.
