Klasik Yönetim Paradigmalarının Sürdürülebilir Ekoturizm Bağlamında Karşılaştırmalı Analizi
Özet
Bu çalışma klasik yönetim paradigmaları ile sürdürülebilir ekoturizm yaklaşımı kuramsal bir çerçevede karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışmada öncelikle Taylor’ın Bilimsel Yönetim Yaklaşımı, Fayol’un Yönetim Süreci Yaklaşımı ve Weber’in Bürokrasi Kuramı ele alınarak klasik yönetim anlayışının temel özellikleri açıklanmaktadır. Klasik yaklaşım konuları içinde rasyonellik, standartlaşma, uzmanlaşma ve kontrol ilkeleri ön plana çıkmaktadır. Ardından sürdürülebilir ekoturizm yaklaşımı ile çevresel koruma, yerel katılım ve sürdürülebilirlik boyutları değerlendirilmektedir. Ekoturizmin çevresel değişkenlere duyarlı yapısı nedeniyle açık sistem anlayışı ve organik örgüt yapılarıyla ilişkilendirilebileceği belirtilmektedir. Ayrıca Weaver’ın minimalist ve kapsamlı ekoturizm modelleri üzerinden farklı yönetim anlayışları tartışılmaktadır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda klasik yönetim paradigmalarının verimlilik ve düzen sağlamada önemli katkılar sunduğu düşünülmektedir. Ancak çevresel belirsizliğin yüksek olduğu ekoturizm alanlarında esnek ve katılımcı yönetim yaklaşımlarının daha uygun olabileceği ifade edilmektedir. Sonuç olarak çalışma, klasik yönetim ile sürdürülebilir ekoturizm arasında mutlak bir uyum veya karşıtlıktan ziyade, duruma göre değişebilen bir ilişkinin bulunduğunu ortaya koymaktadır.
This study comparatively examines classical management paradigms and the sustainable ecotourism approach within a theoretical framework. The study first, the fundamental characteristics of classical management are explained through Taylor’s Scientific Management Approach, Fayol’s Management Process Approach, and Weber’s Bureaucratic Theory. Within the scope of the classical approach, the principles of rationality, standardization, specialization, and control are emphasized. Subsequently, the dimensions of environmental conservation, local participation, and sustainability are evaluated within the sustainable ecotourism approach. It is suggested that ecotourism can be associated with the open systems perspective and organic organizational structures due to its sensitivity to environmental variables. In addition, different management approaches are discussed through Weaver’s minimalist and comprehensive ecotourism models. The evaluations indicate that classical management paradigms are considered to make significant contributions to achieving efficiency and order. However, it is argued that flexible and participatory management approaches may be more appropriate in ecotourism areas characterized by high levels of environmental uncertainty. Consequently, the study reveals that the relationship between classical management and sustainable ecotourism is not one of absolute compatibility or contradiction; rather, it varies according to the specific context.
Referanslar
Akyurt, H. (2023). Turizmin çevresel etkileri. R. A. Wolff, K.Y. Genç ve N. Hüsnüoğlu (Eds.), Çevre ve Ekonomi içinde (75-100). Bursa: Ekin Basım Yayın Dağıtım.
Aquino, R. S., Lück, M., & Schänzel, H. A. (2018). A conceptual framework of tourism social entrepreneurship for sustainable community development. Journal of Hospitality and Tourism Management, 37, 23–32. Doi: 10.1016/j.jhtm.2018.09.001.
Barbosa, G. S., Drach, P. R., & Corbella, O. D. (2014). A conceptual review of the terms sustainable development and sustainability. International Journal of Social Sciences, 3(2), 1–15.
Bilgili, M. Y. (2017). Ekonomik, ekolojik ve sosyal boyutlarıyla sürdürülebilir kalkınma. Journal of International Social Research, 10(49), 559-569.
Chang, W., Li, H., & Khan, W. A. (2025). Influencing eco-conscious travelers: The role of green marketing in promoting sustainable destinations. Acta Psychologica, 260, 105506. Doi: 10.1016/j.actpsy.2025.105506.
Delmas, M. A., & Burbano, V. C. (2011). The drivers of greenwashing. California Management Review, 54(1), 64-87. Doi: 10.1525/cmr.2011.54.1.64.
De Leaniz, P. M. G., Crespo, Á. H., & Salmones, M. D. M. G. (2026). Sustainability Certification and Tourist Behavior: The Role of Trust in Certification Bodies and Destination Social Responsibility. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 33, 4260–4276. Doi: 10.1002/csr.70383.
Diamantis, D., & Ladkin, A. (1999). The links between sustainable tourism and ecotourism: A definitional and operational perspective. Journal of Tourism Studies, 10(2), 35–46.
DiMaggio, P. J., & Powell, W. W. (1983). The iron cage revisited: Institutional isomorphism and collective rationality in organizational fields. American Sociological Review, 48(2), 147–160. Doi: 10.2307/2095101.
Ekinci, E. (2018). İslam dini’nin çevreye ve çevre sorunlarına bakış açısı. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 129-140.
Fletcher, R. (2009). Ecotourism discourse: Challenging the stakeholders theory. Journal of Ecotourism, 8(3), 269–285. Doi:10.1080/14724040902767245.
Fennell, D. A. (2010). Ecotourism and the myth of indigenous stewardship. Journal of Sustainable Tourism, 16(2), 129-149. Doi: 10.2167/jost736.0.
Fennell, D. A. (2019). Sustainability ethics in tourism: the imperative next imperative. Tourism Recreation Research, 44(1), 117-130. Doi: 10.1080/02508281.2018.1548090.
Font, X., Gallego, I., & Canovas, J. P. M. (2026). Strategic responses to sustainability certification under regulatory uncertainty: a real-options perspective. Journal of Sustainable Tourism, 1-29. Doi: 10.1080/09669582.2026.2620461.
Gedik, Y. (2020). Sosyal, ekonomik ve çevresel boyutlarla sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir kalkınma. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3 (3), 196-215. https://izlik.org/JA94FY76EF.
Guo, Y., Jiang, J., & Li, S. (2019). A sustainable tourism policy research review. Sustainability, 11(11), 3187. Doi: 10.3390/su11113187.
Huang, C. C., Li, S. P., Chan, Y. K., Hsieh, M. Y., & Lai, J. C. M. (2023). Empirical research on the sustainable development of ecotourism with environmental education concepts. Sustainability, 15(13), 10307. Doi: 10.3390/su151310307.
Hvenegaard, G. T. (1994). Ecotourism: A status report and conceptual framework. Journal of Tourism Studies, 5(2), 24–35.
Karaman, G. (2025). Stratejik yönetim, kurumsal sürdürülebilirlik ve kurumsal sosyal sorumluluk ilişkisinin rekabet gücüne etkileri üzerine teorik bir araştırma. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(4), 197-210. Doi: 10.52791/aksarayiibd.1646644.
Kesgin, A. (2009). Etik üstüne. Dini Araştırmalar, 12(35), 143-160. https://izlik.org/JA25GG78WK.
Kiper, T. (2013). Role of ecotourism in sustainable development. M. Özyavuz (ed.), In Advances in Landscape Architecture (pp. 773–802). InTech. Doi: 10.5772/55749
Khalid, S., Ahmad, M. S., Ramayah, T., Hwang, J., & Kim, I. (2019). Community empowerment and sustainable tourism development: The mediating role of community support for tourism. Sustainability, 11(22), 6248. Doi: 10.3390/su11226248.
Kurşunmaden, F. İ. (2026). İşletme yönetimi perspektifinden yeşil aklama: stratejik bir yanılsama mı yoksa rekabetçi bir araç mı? Journal of Socıal, Humanıtıes and Admınıstratıve Scıences (JOSHAS), 12(1), 81-91.
Lovelock, B., & Lovelock, K. (2013). The ethics of tourism: Critical and applied perspectives. Routledge.
Lyon, T. P., & Montgomery, A. W. (2015). The means and end of greenwash. Organization & Environment, 28(2), 223-249. Doi: 10.1177/1086026615575.
Mihalic, T., Mohamadi, S., Abbasi, A., & David, L. D. (2021). Mapping a sustainable and responsible tourism paradigm: A bibliometric and citation network analysis. Sustainability, 13(2), 853. Doi:10.3390/su13020853.
Moscardo, G., & Murphy, L. (2014). There is no such thing as sustainable tourism: Re-conceptualizing tourism as a tool for sustainability. Sustainability, 6(5), 2538–2561. Doi: 10.3390/su6052538.
Nygaard, A. (2023a). Sustainability labels and trust issues in tourism consumption. Sustainability, 15(9), 7421. Doi: 10.3390/su15097421.
Nygaard A (2023b) Is sustainable certification's ability to combat greenwashing trustworthy? Frontiers in Sustainability, 4:1188069. Doi: 10.3389/frsus.2023.1188069.
OECD. (2025). Protectıng and empowerıng consumers ın the green transıtıon: Mısleadıng green claıms. OECD Dıgıtal Economy Papers. May 2025, No: 375.
Okumuş, M. T. (2026). Sustainable tourism management: A systematic review with bibliographic analysis. Ege Academic Review, 26(1), 129-144. Doi: 10.21121/eab.20260109.
Onur, M., Soylu, A. G., Yorgancı, B., & Kılıçhan, R. (2026). A systematic and thematic review of greenwashing in the tourism and hospitality industry. Sustainability, 18 (3), 1255. Doi: 10.3390/su18031255.
Özgür, M. E. (2017). Nüfus dinamikleri, çevre ve sürdürülebilirlik. Coğrafi Bilimler Dergisi, 15(1), 1-26. Doi: 10.1501/Cogbil_0000000178.
Parker, S., & Khare, A. (2005). Understanding success factors for ensuring sustainability in ecotourism development in Southern Africa. Journal of Ecotourism, 4(1), 32–46. Doi: 10.1080/14724040508668436.
Paul, M. V., & Nimmi, P. M. (2021). Sustainable Tourism Development: Discerning the impact of responsible tourism on community well-being, Journal of Hospitality and Tourism Insights, 5(5), 987-1001. Doi: 10.1108/JHTI-02-2021-0052.
Petty, K. (2025). The dark side of ecotourism: Exploitation and sustainability paradox. https://observatory. wiki/The_Dark_Side_of_Ecotourism:_When_Green_Travel_Exploits_People_and_the_Planet.
Ruggerio, C. A. (2021). Sustainability and sustainable development: A review of principles and definitions. Science of the Total Environment, 786, 147481. Doi: 10.1016/j.scitotenv.2021.147481.
Quang-Thi P, Nguyen Tan T, Bui Thanh T, Dang-Van T (2026). State-of-the-art greenwashing research in tourism and hospitality. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 9(5), 2101-2123. Doi: 10.1108/JHTI-07-2025-0826.
Sachs, J. D. (2015). Achieving the sustainable development goals. Journal of International Business Ethics, 8(2), 53-62.
Salem, I. E., Elbaz, A. M., Hassan, H., Elsaqqa, M. A., & Magdy, A. (2026). The green paradox: when greenwashing erodes trust in sustainable hotels. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 1-25. Doi: 10.1108/IJCHM-04-2025-0625.
Scott, D. (2011). Why sustainable tourism must address climate change. Journal of Sustainable Tourism, 19(1), 17–34. Doi: 10.1080/09669582.2010.539694.
Smith, V. L., & Font, X. (2014). Volunteer tourism, greenwashing and understanding responsible marketing using market signaling theory. Journal of Sustainable Tourism, 22(6), 942–963. Doi: 10.1080/09669582.2013.871021.
Singh, S., Dash, T. R., & Vashko, I. (2016). Tourism, ecotourism and sport tourism: The framework for certification. Marketing Intelligence & Planning, 34(2), 236–255. Doi: 10.1108/MIP-09-2014-0180.
Stark, J. C. (2002). Ethics and ecotourism: Connections and conflicts. Philosophy & Geography, 5(1), 77–90. Doi: 10.1080/10903770120116868.
Suchman, M. C. (1995). Meşruiyetin yönetimi: Stratejik ve kurumsal yaklaşımlar. Yönetim Akademisi incelemesi, 20 (3), 571-610.
Şahin, M. K. (2010). Dini açıdan iş ahlakı: inancın iş ahlakının sürdürülebilirliğine katkısı üzerine. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 14(2), 443-467. https://izlik.org/JA22SG33FM.
Voronkova, V., Nikitenko, V., Oleksenko, R., Cherep, A., Cherep, O., & Harbar, H. (2024). The creative development of green ecotourism concept as a sustainable development factor. Revista de la Universidad del Zulia, 15(42), 115–130.
Vu, H. G. (2025). The ımpact of tourists' awareness of greenwashing on their ıntention of booking green accommodation services: the mediating roles of green skepticism and tourists trust. Journal of Sustainable Marketing, 6(2), 323-34.
Wearing, S., & Wearing, M. (1999). Decommodifying ecotourism: Rethinking global-local interactions with host communities. Loisir et Société / Society and Leisure, 22(1), 39–70. Doi: 10.1080/07053436.1999.10715575.
Weaver, D. B. (2001). Ecotourism as mass tourism: Contradiction or reality?. Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(2), 104-112. Doi: 10.1177/0010880401422010.
Wight, P. (1995). Sustainable ecotourism. Tourism Recreation Research, 20(1), 5–13. Doi: 10.1080/02508281.1995.11014727.
World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. Oxford University Press.
