Altyapı Projeleri İçin İklim Değişikliği Risk Değerlendirmesi Kılavuzu
Özet
Küresel iklim değişikliğinin giderek şiddetlenen etkileri, uzun ömürlü altyapı yatırımlarının teknik, mali ve hukuki açıdan yeniden değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır. Kullanım ömürleri 50-100 yıla ulaşan altyapı varlıkları için sıcaklık artışları, aşırı yağışlar, kuraklık, taşkınlar, deniz seviyesi yükselmesi, heyelan ve korozyon gibi riskler artık ikincil çevresel konular değildir. Bu riskler, projelerin finansal fizibilitesini, sigortalanabilirliğini ve güvenli işletimini doğrudan etkileyen temel unsurlar haline gelmiştir. Bu nedenle uluslararası düzenleyici kurumlar, kalkınma bankaları ve teknik standart kuruluşları, altyapının iklim değişikliğine karşı dirençliliğini güçlendirmeye yönelik kapsamlı çerçeveler geliştirmektedir.
Avrupa Birliği, iklim risklerinin altyapı projelerine entegrasyonunu zorunlu kılan en gelişmiş sistemlerden birini oluşturmuştur. Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan İklime Dirençli Altyapı Teknik Rehberi ve Ortak Yardım Programı, altyapı yatırımlarında tehlike belirleme, maruziyet ve etkilenebilirlik analizi, çoklu iklim senaryosu kullanımı ve uyum önlemlerinin tasarıma belgeli biçimde entegre edilmesini şart koşar. Bu yaklaşım sayesinde Avrupa Birliği fonlarıyla desteklenen projelerde iklim riski, maliyet-fayda analizinden mühendislik tasarımına kadar sürecin ayrılmaz bir parçası haline gelir. Finansman boyutunda Dünya Bankası ve Uluslararası Finans Kurumu, iklim risk ve uyum değerlendirmelerini kredi koşullarına bağlayarak benzer bir zorunluluk yaratmaktadır. Uyum tedbirlerinin Çevresel ve Sosyal Eylem Planları aracılığıyla izlenmesi, iklim risk yönetimini mühendislik sınırlarının ötesine taşıyarak yatırım yapılabilirliğin temel kriterlerinden biri haline getirir. Uluslararası Standardizasyon Örgütü tarafından geliştirilen ISO 14090, ISO 14091 ve ISO 14097 standartları ise bu farklı yaklaşımları ortak bir teknik dil altında birleştirir. Sonuç olarak iklim uyumu, altyapı projeleri için isteğe bağlı bir ek değil; güvenli, sürdürülebilir ve uzun vadede ayakta kalabilen yatırımların vazgeçilmez koşulu haline gelmiştir.
Referanslar
Dawson, R. J., Thompson, D., Johns, D., Gosling, S., Chapman, L., Darch, G., Watson, G., Powrie, W., Bell, S., Paulson, K., Hughes, P., & Wood, R. (2016). UK climate change risk assessment evidence report: Chapter 4, infrastructure. Report prepared for the Adaptation Sub-Committee of the Committee on Climate Change. https://www.theccc.org.uk/wp-content/uploads/2016/07/UK-CCRA-2017-Chapter-4-Infrastructure.pdf
European Commission. (2019). The European Green Deal (COM(2019) 640 final). EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52019DC0640
European Commission. (2021a). EU strategy on adaptation to climate change (COM(2021) 82 final). EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52021DC0082
European Commission. (2021b). Technical guidance on the application of “do no significant harm” under the Recovery and Resilience Facility Regulation (2021/C 58/01). Official Journal of the European Union, C 58, 1-30. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=oj%3AJOC_2021_058_R_0001
European Commission. (2021c). Technical guidance on the climate proofing of infrastructure in the period 2021-2027 (OJ C 373, 16.09.2021). EUR-Lex. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52021XC0916(03)
European Environment Agency. (2024). European climate risk assessment (EUCRA). European Environment Agency. https://www.eea.europa.eu/publications/european-climate-risk-assessment-eucra
Haughey, L. (2023). Major disruption on railway line from London to Basingstoke after line collapsed in a “huge” landslip which left part of the track hanging in mid-air. Daily Mail. https://www.dailymail.co.uk/news/article-11638095/Major-disruption-railway-line-London-Basingstoke-line-collapsed-landslip.html
International Finance Corporation (IFC). (2012). Performance standards on environmental and social sustainability. International Finance Corporation. https://www.ifc.org/wps/wcm/connect/topics_ext_content/ifc_external_corporate_site/sustainability-at-ifc/policies-standards/performance-standards
International Finance Corporation (IFC). (2021). Climate risk management and adaptation in IFC operations: Guidance for clients. International Finance Corporation.
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2022). Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, & B. Rama, Ed.). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844
International Organization for Standardization (ISO). (2016). ISO 37101:2016—Sustainable development in communities: Management system for sustainable development: Requirements with guidance for use. International Organization for Standardization.
International Organization for Standardization (ISO). (2018a). ISO 14064-1:2018—Greenhouse gases: Part 1: Specification with guidance at the organization level for quantification and reporting of greenhouse gas emissions and removals. International Organization for Standardization.
International Organization for Standardization (ISO). (2018b). ISO 14067:2018—Greenhouse gases: Carbon footprint of products: Requirements and guidelines for quantification. International Organization for Standardization.
International Organization for Standardization (ISO). (2019a). ISO 14090:2019—Adaptation to climate change: Principles, requirements and guidelines. International Organization for Standardization.
International Organization for Standardization. (2019b). ISO 37123:2019—Sustainable cities and communities: Indicators for resilient cities. International Organization for Standardization.
International Organization for Standardization (ISO). (2020). ISO/TS 14092:2020—Adaptation to climate change: Requirements and guidelines for adaptation planning for organizations including local governments and communities. International Organization for Standardization.
International Organization for Standardization (ISO). (2021a). ISO 14091:2021—Adaptation to climate change: Guidelines on vulnerability, impacts and risk assessment. International Organization for Standardization.
International Organization for Standardization (ISO). (2021b). ISO 14097:2021—Greenhouse gas management: Framework for assessing and reporting investments and financing related to climate change. International Organization for Standardization.
Joint Assistance to Support Projects in European Regions (JASPERS). (2024). Practical sectoral guidance on climate resilience proofing (energy, MSW, transport). European Investment Bank. https://knowledge.eib.org/en/publications/practical-sectoral-guidance-on-climate-resilience-proofing
Karlsson, A., & Moran, A. (2023). Flood alarm in western Sweden - Trains cancelled. Göteborgs-Posten. https://www.gp.se/nyheter/vastsverige/larm-om-oversvamningar-i-vastsverige-tag-stalls-in.ad9e1287-9280-4c6a-9834-0f21d7033f88
Network Rail. (2019). Railway network update following weekend of extreme weather on the Wales and Borders route. https://www.networkrailmediacentre.co.uk/news/railway-network-update-following-weekend-of-extreme-weather-on-the-wales-and-borders-route
Network Rail. (2024). Extreme weather across Britain has put the railway at a higher risk of landslips. https://www.networkrail.co.uk/stories/landslips-explained/
Soleimani-Chamkhorami, K., Karbalaie, A., Kasraei, A., Haghighi, E., Famurewa, S. M., & Garmabaki, A. H. S. (2024). Identifying climate-related failures in railway infrastructure using machine learning. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 135, Article 104371. https://doi.org/10.1016/j.trd.2024.104371
Trafikverket. (2022). Solkurvor 2022: Statistik, analys och handlingsplan. https://bransch.trafikverket.se/contentassets/c2a87ceec3d14fa890c62fe2d54e6e23/rapport-solkurvor-2022—statistik-analys-och-handlingsplan.pdf
Yatırımlar. (2023, Nisan 18). Ankara-İstanbul süper hızlı tren hattı projesi için hazırlık çalışmaları sürdürülüyor. https://yatirimlar.com/haber/ankara-istanbul-super-hizli-tren-hatti-projesi-icin-hazirlik-calismalari-surduruluyor_202968
World Bank. (2021). The World Bank climate change action plan 2021-2025: Supporting green, resilient, and inclusive development. World Bank Group.
