İklim Dirençli Altyapılarda Kamu ve Özel Sektör Yatırımlarının Rolü
Özet
İklim dirençli altyapılara yönelik kamu ve özel sektör yatırımları hem sera gazı emisyonlarının azaltılmasında hem de iklim değişikliğinin fiziksel etkilerine karşı toplumların korunmasında kilit bir rol üstlenmektedir. Enerji, ulaşım, binalar, su ve atık yönetimi gibi altyapı sistemleri, küresel emisyonların önemli bir bölümünü üretirken aynı zamanda sıcak hava dalgaları, seller, kuraklık ve deniz seviyesi yükselmesi gibi risklere doğrudan maruz kalmaktadır. Önümüzdeki yıllarda yapılacak altyapı yatırımlarının, değişen ortalama iklim koşullarını ve daha sık yaşanacak aşırı hava olaylarını dikkate alacak şekilde tasarlanması artık bir tercih değil zorunluluktur. Bu durum, artan yatırım ihtiyacını düşük karbonlu ve iklime dirençli bir dönüşümle birleştiren eşsiz bir fırsat sunmaktadır. Bu dönüşümün merkezinde güçlü bir yönetişim çerçevesi yer alır. Ulusal düzeyde net hedefler, öngörülebilir düzenlemeler, bilim temelli risk değerlendirmeleri ve uygun teşvik mekanizmaları, özel sektör yatırımlarını iklim dirençli altyapıya yönlendiren temel araçlardır. Yerel yönetimler ise iklim risklerinin sahadaki karşılığını anlayan, bu riskleri planlama ve mevzuata yansıtan aktörler olarak sürecin vazgeçilmez parçasıdır. İklim verilerinin altyapı modelleriyle bütünleştirilmesi, yerel ölçekte uygulanabilir ve kapsayıcı çözümler üretmeyi mümkün kılar. Yatırım boyutunda kamu finansmanı çoğu zaman süreci başlatan ve özel sermayeyi harekete geçiren bir kaldıraç görevi görür. Özel sektör ve finansal kuruluşlar için ise yeşil ve dirençlilik tahvilleri, kamu-özel iş birlikleri ve proje finansmanı modelleri önemli potansiyeller sunar. Ancak bu araçların etkili olabilmesi, risklerin doğru fiyatlanmasına, şeffaflığa ve uzun vadeli bir vizyona bağlıdır. Planlamadan işletmeye uzanan bütüncül bir yaklaşımla, düşük karbonlu ve iklim dirençli altyapıya geçiş hem yönetilebilir hem de sürdürülebilir hale gelebilir.
Referanslar
Ahmad, E. (2015). Infrastructure finance in the developing world: Public finance underpinnings for infrastructure financing in developing countries (Working Paper Series). Intergovernmental Group of Twenty-Four & Global Green Growth Institute. http://g-24.psdwizard.net/wp-content/uploads/2016/05/M
American Society of Civil Engineers (ASCE). (2017). Infrastructure report card: A comprehensive assessment of America’s infrastructure. https://www.infrastructurereportcard.org/wp-content/uploads/2016/10/2017-Infrastructure-Report-Card.pdf
Bascunan, F. L., Molloy, D., & Sauer, B. (2020). What are resilience bonds and how can they protect us against climate crises? Global Center on Adaptation. https://gca.org/what-are-resilience-bonds-and-how-can-they-protect-us-against-climate-crises/
Bhattacharya, A., Oppenheim, J., & Stern, N. (2015). Driving sustainable development through better infrastructure: Key elements of a transformation program (Global Economy and Development Working Paper No. 91). Global Commission on the Economy and Climate; Grantham Research Institute on Climate Change and the Environment. http://www.brookings.edu/research/papers/2015/07/sustainable-development-infrastructure-bhattacharya
Corfee-Morlot, J., Marchal, V., Kauffmann, C., Kennedy, C., Stewart, F., Kaminker, C., & Ang, G. (2012). Towards a green investment policy framework: The case of low-carbon, climate-resilient infrastructure (OECD Environment Working Papers No. 48). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5k8zth7s6s6d-en
Della Croce, R., Stewart, F., & Yermo, J. (2011). Promoting long-term investments by institutional investors. OECD Journal: Financial Market Trends, 2011(1), 100. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2011/09/oecd-journal-financial-market-trends-volume-2011-issue-1_g1g11699/fmt-v2011-1-en.pdf
Fay, M., Block, R. I., & Ebinger, J. (Ed.). (2010). Adapting to climate change in Eastern Europe and Central Asia. World Bank Publications. https://digitallibrary.un.org/record/709007?ln=en
Giordano, T. (2012). Adaptive planning for climate resilient long-lived infrastructures. Utilities Policy, 23, 80-89. https://doi.org/10.1016/j.jup.2012.07.001
Hallegatte, S., Green, C., Nicholls, R. J., & Corfee-Morlot, J. (2013). Future flood losses in major coastal cities. Nature Climate Change, 3, 802-806. https://doi.org/10.1038/nclimate1979
Hallegatte, S., Przyluski, V., & Vogt-Schilb, A. (2011). Building world narratives for climate change impact, adaptation and vulnerability analyses. Nature Climate Change, 1, 151-155. https://doi.org/10.1038/nclimate1135
Infrastructure Western Australia (Infrastructure WA). (2022). Foundations for a stronger tomorrow: State infrastructure strategy. https://preprod-iwa-public-files.s3.ap-southeast-2.amazonaws.com/public/2022-07/strategy_download/2022%20Final%20SIS.pdf
International Energy Agency (IEA). (2025). World energy outlook 2025. IEA. https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2025
Kaminker, C., & Stewart, F. (2012). The role of institutional investors in financing clean energy (OECD Working Papers on Finance, Insurance and Private Pensions No. 23). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5k9312v21l6f-en
Kennedy, C., & Corfee-Morlot, J. (2012). Mobilising investment in low-carbon, climate-resilient infrastructure (OECD Environment Working Papers No. 46). OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2012/11/mobilising-investment-in-low-carbon-climate-resilient-infrastructure_g17a21f0/5k8zm3gxxmnq-en.pdf
Mushtaha, A. W., Alaloul, W. S., Baarimah, A. O., Musarat, M. A., Alzubi, K. M., & Khan, A. M. (2025). A decision-making framework for prioritizing reconstruction projects in post-disaster recovery. Results in Engineering, 25, 103693. https://doi.org/10.1016/j.rineng.2024.103693
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine. (2022). Equitable and resilient infrastructure investments. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/26633
New York City Department of Parks & Recreation. (t.y.). Design and planning for flood resiliency: Guidelines for NYC Parks. https://www.nycgovparks.org/pagefiles/128/NYCP-Design-and-Planning-Flood-Zone__5b0f0f5da8144.pdf
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2008). Public-private partnerships. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/978926404
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2012). OECD environmental outlook to 2050: The consequences of inaction. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/978926412
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2013). Investing together: Working effectively across levels of government. OECD Publishing. https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2013/12/investing-together_g1g2ebb1/9789264197022-en.pdf
Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2024). Infrastructure for a climate-resilient future. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a74a45b0-en
Puig, D., Olhoff, A., Bee, S., Dickson, B., & Alverson, K. (Ed.). (2016). The adaptation finance gap report. United Nations Environment Programme. https://unepccc.org/wp-content/uploads/2019/04/adaptation-finance-gap-report-2016.pdf
Reid, H., & Huq, S. (2014). Mainstreaming community-based adaptation into national and local planning. Climate and Development, 6(4), 291-292. https://doi.org/10.1080/17565529.2014.973720
Roelich, K., Knoeri, C., Steinberger, J. K., Varga, L., Blythe, P. T., Butler, D., Gupta, R., Harrison, G. P., Martin, C., & Purnell, P. (2015). Towards resource-efficient and service-oriented integrated infrastructure operation. Technological Forecasting and Social Change, 92, 40-52. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2014.11.008
Rydge, J., Jacobs, M., & Granoff, I. (2015). Ensuring new infrastructure is climate-smart. Contributing paper for Seizing the global opportunity: Partnerships for better growth and a better climate. New Climate Economy, London and Washington, DC. http://newclimateeconomy.report/misc/working-papers/
Tamasiga, P., Mogomotsi, P. K., Onyeaka, H., & Mogomotsi, G. E. J. (2024). Amplifying climate resilience: The impact of social protection, social cohesion, and social capital on public support for climate change action. Sustainable Environment, 10(1), Article 2361568. https://doi.org/10.1080/27658511.2024.2361568
