İklime Dirençli Altyapıda Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının (SKA) Rolü
Özet
İklim değişikliği; artan ortalama sıcaklıklar, değişen yağış düzenleri, yükselen deniz seviyesi ve sıklaşan aşırı hava olayları yoluyla altyapı sistemleri üzerinde doğrudan ve çok boyutlu bir baskı oluşturmaktadır. Bu baskı yalnızca fiziksel hasar ve hizmet kesintileriyle sınırlı kalmaz; yoksulluk, açlık, sağlık, istihdam, eşitsizlik, şehirleşme ve iklim eylemi gibi Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ile doğrudan ilişkili sosyal ve ekonomik sonuçlar da üretir. Bu nedenle altyapının iklime dirençli hale getirilmesi hem risklerin azaltılması hem de SKA’lara ilerleme açısından ortak bir kaldıraç niteliği taşır.
Ulaşım sektörü, iklim etkilerine son derece açık olması ve çok sayıda SKA ile kesişmesi nedeniyle öne çıkar. Sıcak hava dalgaları, sel ve fırtınalar; hava, kara, deniz ve demiryolu altyapısında hasara yol açarak güvenliği ve hizmet sürekliliğini zayıflatır. Dirençli ulaşım ağları, özellikle etkilenebilir gruplar için güvenli, karşılanabilir ve erişilebilir hareketlilik sağlayarak sağlıklı yaşamı, insana yakışır işi ve sürdürülebilir şehirleri destekler. Veri temelli planlama, operasyonel esneklik ve doğa temelli çözümler bu direnci güçlendirir. Enerji sektörü, bir yandan sera gazı emisyonlarının önemli bir kaynağıyken diğer yandan iklim etkilerine en açık altyapılardandır. Aşırı sıcaklar ve su stresi üretimi sınırlar, iletim ve dağıtım ağları ise afetlere karşı etkilenebilir hale gelir. İklime dirençli enerji altyapısı; temiz ve karşılanabilir enerjiye erişimi, kaynak verimliliğini ve iklim eylemini birlikte destekler. İnşaat ve sanayi sektörlerinde sıcaklık artışı işçi sağlığını ve üretkenliği düşürürken, aşırı olaylar maliyetleri ve tedarik risklerini artırır. Temiz teknolojiler ve yenilikçilik, dirençlilik ile istihdam ve sorumlu üretim arasında köprü kurar. Su kaynakları, tarım ve turizm sektörleri ise kuraklık, taşkın, kalite bozulması ve talep dalgalanmaları nedeniyle zincirleme etkilere açıktır. Su verimliliği, iklime uyumlu tarım ve sürdürülebilir turizm yaklaşımları; gıda güvenliği, halk sağlığı, eşitlik ve iklim eylemi için güçlü ortak faydalar üretir. Böylece altyapı sektörlerinde dirençlilik arttıkça, birden fazla SKA’ya eş zamanlı ilerleme mümkün hale gelir.
Referanslar
Denton, F., Wilbanks, T. J., Abeysinghe, A. C., Burton, I., Gao, Q., Lemos, M. C., Masui, T., O’Brien, K. L., & Warner, K. (2014). Climate-resilient pathways: Adaptation, mitigation, and sustainable development. İçinde C. B. Field, V. R. Barros, D. J. Dokken, K. J. Mach, M. D. Mastrandrea, T. E. Bilir, M. Chatterjee, K. L. Ebi, Y. O. Estrada, R. C. Genova, B. Girma, E. S. Kissel, A. N. Levy, S. MacCracken, P. R. Mastrandrea, & L. L. White (Ed.), Climate change 2014: Impacts, adaptation, and vulnerability. Part A: Global and sectoral aspects. Contribution of Working Group II to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (ss. 1101-1131). Cambridge University Press.
Food and Agriculture Organization (FAO). (2014). Sustainability assessment of food and agriculture systems: SAFA guidelines (Version 3.0). Food and Agriculture Organization of the United Nations. http://www.fao.org/3/a-i3957e.pdf
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2019). Climate change and land: An IPCC special report on climate change, desertification, land degradation, sustainable land management, food security, and greenhouse gas fluxes in terrestrial ecosystems (P. R. Shukla, J. Skea, E. Calvo Buendia, V. Masson-Delmotte, H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, P. Zhai, R. Slade, S. Connors, R. van Diemen, M. Ferrat, E. Haughey, S. Luz, S. Neogi, M. Pathak, J. Petzold, J. Portugal Pereira, P. Vyas, E. Huntley, K. Kissick, M. Belkacemi, & J. Malley, Ed.). Cambridge University Press.
United Nations. (t.y.). The 17 sustainable development goals. https://sdgs.un.org/goals
United Nations Environment - Finance Initiative (UNEP FI). (2023). Climate risks in the industrials sector. United Nations Environment Programme Finance Initiative. https://www.unepfi.org/wordpress/wp-content/uploads/2023/04/Climate-Risks-in-the-Industrials-Sector.pdf
United Nations Environment Programme (UNEP). (2023). Building materials and the climate: Constructing a new future. United Nations Environment Programme, & Yale Center for Ecosystems + Architecture.. https://wedocs.unep.org/20.500.11822/43293
United Nations Industrial Development Organization (UNIDO). (2015). Promoting climate-resilient industry. United Nations Industrial Development Organization. https://www.unido.org/sites/default/files/2015-12/01._UNIDO_Promoting_Climate_Resilient_Industry_0.pdf
UNWTO/ITF. (2019). Transport-related CO₂ emissions of the tourism sector: Modelling results. World Tourism Organization & International Transport Forum. https://doi.org/10.18111/9789284416660