Avrupa Birliği Yeşil Mutabakatı Kapsamında Karayolu Taşımacılığına İlişkin Mevzuat Değişiklikleri
Özet
Gerek binek araçların küresel ticaretteki konumu gerekse taşımacılık modu olarak karayolu taşımacılığı, uluslararası ticaretin en önemli unsurlarından biridir. Avrupa Birliği (AB), karayolu taşımacılığı bakımından kritik bir öneme sahiptir. Önemli otomobil üreticilerinin bu kıtada yer alması, AB’yi araç üretimi bakımından küresel ölçekte etkili bir aktör haline getirmektedir. Bunun yanı sıra AB, dış ticarette yük taşımacılığı açısından da önemli bir konuma sahiptir. Dolayısıyla AB tarafından yapılan mevzuat değişiklikleri, uluslararası ticarette önemli dönüşümlere yol açabilmektedir. AB Yeşil Mutabakatı kapsamında gerçekleştirilen mevzuat değişiklikleri, ulaşım modları arasında en yüksek karbon salınımına sahip olan karayolu taşımacılığını da etkilemiştir. Bu çalışmada, karayolu taşımacılığının karbon salınım verileri incelenerek mevzuat değişikliğine duyulan ihtiyaç ortaya konulmuş; AB tarafından yapılan mevcut düzenlemeler ele alınarak bu değişikliklerin karayolu taşımacılığı üzerindeki olası etkileri tartışılmıştır.
Both the position of passenger vehicles in global trade and road transport as a mode of transport are among the most important elements of international trade. The European Union (EU) is of critical importance in terms of road transport. The presence of major automobile manufacturers on this continent makes the EU a globally influential player in terms of vehicle production. In addition, the EU also holds an important position in terms of freight transport in foreign trade. Therefore, legislative changes made by the EU can lead to significant transformations in international trade. Legislative changes made under the EU Green Deal have also affected road transport, which has the highest carbon emissions among transport modes. In this study, the carbon emission data of road transport was examined to identify the need for regulatory change; the current regulations implemented by the EU were discussed, along with the potential effects of these changes on road transport.
Referanslar
AB 2019/1242 Tüzüğü- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi. (2019, 20 Haziran). Tüzük (EU) 2019/1242 – yeni ağır hizmet araçları için CO₂ emisyon performansı standartlarının belirlenmesine ve (EC) No 595/2009 ile (EU) 2018/956 sayılı Tüzüklerin ve Konsey 96/53/EC Direktifi’nin değiştirilmesine ilişkin [Regulation (EU) 2019/1242]. Resmî Gazete L 198, 25.7.2019, s. 202. URL https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1242/oj, erişim tarihi 12.08.2025.
AB 2019/631 Tüzüğü- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi. (2019, 17 Nisan). Tüzük (EU) 2019/631 – yeni binek otomobiller ve yeni hafif ticari araçlar için CO₂ emisyon performansı standartlarının belirlenmesine ve (EC) No 443/2009 ile (EU) No 510/2011 sayılı Tüzüklerin ve Direktiflerin değiştirilmesine ilişkin [Regulation (EU) 2019/631]. Resmî Gazete L 111, s. 13-53. URL https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/631/oj erişim tarihi 08.08.2025.
AB 2023/851 Tüzüğü- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi. (2023, 19 Nisan). Tüzük (EU) 2023/851 – yeni binek otomobiller ve yeni hafif ticari araçlar için CO₂ emisyon performansı standartlarının sıkılaştırılmasına ilişkin olarak Tüzük (EU) 2019/631 sayılı Tüzükte değişiklik yapılması [Regulation (EU) 2023/851]. Resmî Gazete L 110, s. 5. URL https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/851/oj, erişim tarihi 08.08.2025.
AB 2024/160 Tüzüğü- Avrupa Parlamentosu ve Konseyi. (2024, 14 Mayıs). Tüzük (EU) 2024/1610 (2019/1242 sayılı Tüzükte değişiklik yapılmasına ilişkin – yeni ağır hizmet araçları için CO₂ emisyon performansı standartlarının güçlendirilmesi ve bildirim yükümlülüklerinin entegrasyonu, 2018/858 sayılı Tüzükte değişiklik yapılması ve 2018/956 sayılı Tüzüğün yürürlükten kaldırılması). Resmî Gazete L (1610), 6 Haziran 2024. URL https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1610/oj, erişim tarihi 12.08.2025.
AB İstatistik Ofisi, Eurostat, (2025) Sera gazı emisyonları – Özelleştirilmiş veri seti (Air emissions of greenhouse gases, customised data set), https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/env_air_gge__custom_1256039/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=41b03061-129a-4ec3-8cb5-9d95dfe8be42, erişim tarihi 05.09.2025.
AB Komisyonu, Ulaşımın Karbonsuzlaştırılması, Karayolu Taşımacılığı Web Sayfası, https://climate.ec.europa.eu/eu-action/transport-decarbonisation/road-transport_en erişim tarihi 05.09.2025.
AB Komisyonu, Ulaşımın Karbonsuzlaştırılması, Karayolu Taşımacılığı, HDVs, Web Sayfası, https://climate.ec.europa.eu/eu-action/transport-decarbonisation/road-transport/heavy-duty-vehicles_en , erişim tarihi 05.09.2025.
Acar, C., & Dincer, I. (2020). The potential role of hydrogen as a sustainable transportation fuel to combat global warming. International Journal of Hydrogen Energy, 45(5), 3396-3406.
AK 1999/94 Tüzüğü- Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi. (13 Aralık 1999). Yeni binek otomobillerin pazarlanmasında yakıt ekonomisi ve CO₂ emisyonlarına ilişkin tüketici bilgilerinin sunulabilirliğine dair 1999/94/EC sayılı Direktif (11 Aralık 2008 itibarıyla konsolide sürüm). Avrupa Birliği Resmî Gazetesi, L 12, 16. Erişim adresi: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/1999/94/2008-12-11, erişim tarihi 08.08.2025.
AK 2009/30 Tüzüğü- Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi. (23 Nisan 2009). Yeni binek otomobillerin pazarlanmasında yakıt ekonomisi ve CO₂ emisyonlarına ilişkin tüketici bilgilerinin sunulabilirliğine dair 2009/30/EC sayılı Direktif (5 Haziran 2009 tarihli L 140, s. 88–113 sayılı Resmî Gazete) (Erişim: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2009/30/oj/eng, erişim tarihi 08.08.2025.
Alman Federal İstatistik Ofisi, Destatis, (2024, 7 Ağustos). Road transport: EU-wide carbon dioxide emissions have increased by 24 % since 1990. Statistisches Bundesamt. https://www.destatis.de/Europa/EN/Topic/Environment-energy/CarbonDioxideRoadTransport.html, erişim tarihi 07.09.2025.
Alperen, A. S. B. (2018). Uluslararası karayolu taşımacılığında Avrupa Birliği mevzuatına uyum sorunu. Yayımlanmamış Yükseklisans tezi, Haliç Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Avrupa Komisyonu, Avrupa Birliği İklim Eylemi Genel Müdürlüğü, ETS2 – Binalar, karayolu taşımacılığı ve ek sektörler, Web Sayfası, https://climate.ec.europa.eu/eu-action/carbon-markets/ets2-buildings-road-transport-and-additional-sectors_en, erişim tarihi 01.08.2025.
Avrupa Komisyonu, Eurostat, Haberler Web Sayfası, 25. Eylül 2025, https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/edn-20250925-1, erişim tarihi 12.10.2025.
Beckers, A., Beckers, C., Mentink, P., Besselink, I., & Wilkins, S. (2024, October). A Modular Model for Determining Cornering Resistance of Heavy-Duty Vehicles. In 2024 IEEE Vehicle Power and Propulsion Conference (VPPC) (pp. 1-7). IEEE.
Čižinská, R., & Chládková, J. (2021). Selected impacts of regulation (EU) 2019/631 on value creation in the automotive industry. Financial Internet Quarterly, 17(3), 76-87.
Falanga, A., Picone, M., Greco, F. M., & Cartenì, A. (2025). A Roadmap to Low-Carbon Freight Transport: A Review of EU Directives and Regulations. complexity, 15(16), 17.
Fritz, M., Plötz, P., & Funke, S. A. (2019). The impact of ambitious fuel economy standards on the market uptake of electric vehicles and specific CO2 emissions. Energy Policy, 135, 111006.
Grzelakowski, A. S. (2025). Market and regulatory challenges of the EU road freight transport transformation towards zero emissions, European Research Studies Journal, Volume XXVIII, Issue 1, 680-695.
Gürsoy, S., & Govdere, B. (2020). ULUSLARARASI PAY PİYASALARI ARASINDAKİ GETİRİ VE VOLATİLİTE YAYILIMI: GELİŞMİŞ ÜLKELER VE SEÇİLMİŞ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELER ÜZERİNE BİR İNCELEME. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(27), 498-513.
Keçeci, A. (2006). Türkiye’de Karayolu Taşımacılığı, Dışişleri Bakanlığı Yayınları, Uluslararası Ekonomik Sorunlar Dergisi,XX, https://www.mfa.gov.tr/turkiye_de-karayolu-tasimaciligi-.tr.mfa, erişim tarihi 02.09.2025.
Kurtuluş, E., & Çetin, İ. B. (2020). Analysis of modal shift potential towards intermodal transportation in short-distance inland container transport. Transport Policy, 89, 24-37.
McKinnon, A. C., & Piecyk, M. I. (2009). Measurement of CO2 emissions from road freight transport: A review of UK experience. Energy Policy, 37(10), 3733-3742.
Özoğlu, B., & Demirci, S. B. (2021). Türkiye’de karayolu taşımacılığının değerlendirilmesi: Bir literatür taraması. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 670-687.
Pischinger, S., Schaub, J., Aubeck, F., & van der Put, D. (2020). Powertrain concepts for heavy-duty applications to meet 2030 CO2 regulations. ATZheavy duty worldwide, 13(3), 36-41.
Sánchez-Balseca, J., Piñeiros, J. L., & Pérez-Foguet, A. (2025). Carbon dioxide emissions analysis from mandatory transportation of members of the university. Latin American Transport Studies, 3, 100038.
Şimşek, T. (2024). Almanya’nın ulaşımda sıfır karbon emisyonu düzenlemesine karşı tutumu ve AB’nin supranasyonel yapısına etkisi [Yüksek lisans tezi, Avrupa Araştırmaları Enstitüsü, Avrupa Birliği Siyaseti ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı]. İstanbul.
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (15 Mayıs 2025). Karayolu Taşıma Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. Resmî Gazete, 32901.
T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (8 Ocak 2018). Karayolu Taşıma Yönetmeliği (No. 24299). Resmî Gazete, 30295.
Turgut, A., & Budak, T. (2022). Lojistik ve taşımacılığın karbon ayak izi: Sistematik bir literatür incelemesi. Kent Akademisi, 15(2), 916-930.
Uluslararası Enerji Ajansı (26 Eylül 2023), “Net Sıfır Yol Haritası: 1,5 °C Hedefini Erişimde Tutmak için Küresel Bir Yol Raporu”, https://www.iea.org/reports/road-transport, erişim tarihi 10.09.2025.
