Lojistikte Stratejik Bir Açılım Olarak İnsansız Hava Araçları (İha) ve Drone Lojistiği: Kullanım Alanları, Sınırlılıklar ve IOD Entegrasyon
Özet
İnsansız hava araçları (İHA), daha yaygın adıyla drone’lar, lojistik ve tedarik zincirlerinde giderek önemli bir rol üstlenmektedir. Özellikle son kilometre teslimat, afet ve acil yardım operasyonları ile sağlık lojistiği gibi kritik alanlarda kullanımları artmaktadır. Drone’lar, yüksek hareket kabiliyeti, insan erişiminin zor olduğu bölgelere ulaşabilme ve kablosuz ağ entegrasyonu sayesinde operasyonel esnekliği arttırırken, teslimat sürelerini kısaltmakta ve maliyetleri düşürmektedir. Bununla birlikte, batarya ömrü, sınırlı taşıma kapasitesi ve siber güvenlik riskleri gibi sınırlılıkları da mevcuttur. Teslimat süreçlerinde drone’lar ve kamyonlar, birbirini tamamlayıcı şekilde kullanılabilir; kamyonlar ana taşımayı gerçekleştirirken, drone’lar son kilometre teslimatlarını hızlı ve etkin biçimde tamamlayarak hibrit bir lojistik modeli oluşturur. Bu bağlamda, İnsansız Hava Araçları İnterneti (IoD), drone’ların birbirleriyle ve yer altyapılarıyla kesintisiz ve koordineli bir şekilde etkileşim kurmasını sağlayan merkezi bir paradigma olarak öne çıkmaktadır. IoD, operasyonel koordinasyonu, veri paylaşımını ve görev yönetimini optimize ederken, güvenlik, gizlilik ve sistem güvenilirliği konularında titiz önlemler alınmasını gerektirmektedir. Bu kapsamda bu çalışma, İHA’ların lojistik amaçlı kullanım potansiyelini, avantajlarını ve sınırlılıklarını değerlendirirken, drone ve kamyon entegrasyonunun lojistik uygulamalardaki önemini vurgulamaktadır.
Unmanned aerial vehicles (UAVs), more commonly known as drones, are playing an increasingly important role in logistics and supply chains. Their use is expanding particularly in critical areas such as last-mile delivery, disaster and emergency response operations, and healthcare logistics. Drones enhance operational flexibility by offering high mobility, the ability to access hard-to-reach areas, and integration with wireless networks, while also reducing delivery times and lowering costs. Nevertheless, they face several limitations, including limited battery life, restricted payload capacity, and cybersecurity risks. In delivery processes, drones and trucks can be used in a complementary manner: while trucks perform the main transportation, drones complete last-mile deliveries quickly and efficiently, thereby creating a hybrid logistics model. In this context, the Internet of Drones (IoD) emerges as a central paradigm that enables drones to interact seamlessly and in a coordinated manner with each other and with ground infrastructures. While IoD optimizes operational coordination, data sharing, and mission management, it also necessitates stringent measures in terms of security, privacy, and system reliability. Within this scope, this study evaluates the potential, advantages, and limitations of UAVs for logistics purposes, while emphasizing the importance of drone–truck integration in logistics applications.
Referanslar
Agatz, N., Bouman, P., & Schmidt, M. (2018). Optimization approaches for the traveling salesman problem with drone. Transportation Science, 52(4), 1-17.
Amazon Staff. (2022, June 13). Amazon Prime Air prepares for drone deliveries. About Amazon. https://www.aboutamazon.com/news/transportation/amazon-prime-air-prepares-for-drone-deliveries
Boccadoro, P., Striccoli, D., & Grieco, L. A. (2021). An extensive survey on the Internet of Drones. Ad Hoc Networks, 122, 102600.
Camille, Alain Rabbath, and Lechevin Nicolas. Safety And Reliability In Cooperating Unmanned Aerial Systems, World Scientific Publishing Company, 2010. ProQuest Ebook Central, https://ebookcentral.proquest.com/lib/sutcu/detail.action?docID=731173.
Choudhary, G., Sharma, V., Gupta, T., Kim, J., & You, I. (2018). Internet of drones (iod): Threats, vulnerability, and security perspectives. arXiv preprint arXiv:1808.00203.
Chung, S. H., Sah, B., & Lee, J. (2020). Optimization for drone and drone-truck combined operations: A review of the state of the art and future directions. Computers & Operations Research, 123, 105004.
Derhab, A., Cheikhrouhou, O., Allouch, A., Koubaa, A., Qureshi, B., Ferrag, M. A., ... & Khan, F. A. (2023). Internet of drones security: Taxonomies, open issues, and future directions. Vehicular Communications, 39, 100552.
Jarrett, C. (2023, October 18). The journey of a Prime Air delivery: From shelf to sky. About Amazon. https://www.aboutamazon.com/news/transportation/prime-air-amazon-drone-delivery-faa-safety
Kurt, F. B., & Akçacı, T. (2024). Endüstri 4.0 Uygulamalarının Tedarik Zinciri Performansına Etkisi. Trends in Business and Economics, 38(1), 12-23.
Li, Y., Liu, M., & Jiang, D. (2022). Application of unmanned aerial vehicles in logistics: a literature review. Sustainability, 14(21), 14473.
Lu, Y., Yang, C., & Yang, J. (2022). A multi-objective humanitarian pickup and delivery vehicle routing problem with drones. Annals of Operations Research, 319(1), 291-353.
Merkert, R., Beck, M. J., & Bushell, J. (2021). Will It Fly? Adoption of the road pricing framework to manage drone use of airspace. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 150, 156-170.
Moshref-Javadi, M., & Winkenbach, M. (2021). Applications and Research avenues for drone-based models in logistics: A classification and review. Expert Systems with Applications, 177, 114854.
Niu, B., Zhang, J., & Xie, F. (2024). Drone logistics’ resilient development: impacts of consumer choice, competition, and regulation. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 185, 104126.
Orhan, M. A. (2025). Türkiye'de Jeopolitik Riskin Hava Yolu Taşımacılığına Etkileri: Gelişmiş Fourier Tabanlı Testlerle Bir İnceleme. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 8(2), 70-79.
Pyzynski, M., & Balcerzak, T. (2021). Cybersecurity of the unmanned aircraft system (UAS). Journal of Intelligent & Robotic Systems, 102(2), 35.
Rejeb, A., Rejeb, K., Simske, S. J., & Treiblmaier, H. (2023). Drones for supply chain management and logistics: a review and research agenda. International Journal of Logistics Research and Applications, 26(6), 708-731.
Sah, B., Gupta, R., & Bani-Hani, D. (2021). Analysis of barriers to implement drone logistics. International Journal of Logistics Research and Applications, 24(6), 531-550.
Uzuntaş, K. N., & Aslan, M. (2025). Unmanned aerial vehicles and aviation safety: a qualitative study. The Aeronautical Journal, 1, 19.
Xia, Y., Zeng, W., Zhang, C., & Yang, H. (2023). A branch-and-price-and-cut algorithm for the vehicle routing problem with load-dependent drones. Transportation Research Part B: Methodological, 171, 80-110.
Yanpirat, N., Silva, D. F., & Smith, A. E. (2023). Sustainable last mile parcel delivery and return service using drones. Engineering Applications of Artificial Intelligence, 124, 106631.
