Grounded Teorinin (Gömülü Kuram) Hemşirelik Araştırmalarında Kullanımı
Özet
Hemşirelik bilimi, yalnızca klinik bilgi ve teknik becerilerden ibaret olmayıp, bireylerin sağlık deneyimlerini, bakım sürecinde yaşadıkları güçlükleri ve sağlık profesyonelleriyle kurdukları etkileşimleri de kapsamaktadır. Bu nedenle hemşirelikte kullanılan araştırma yöntemlerinin; bakımın sosyal, kültürel ve psikolojik boyutlarını da ortaya koyabilmesi büyük önem taşır. Grounded teori, bu noktada hemşirelik biliminde öne çıkan ve uygulamaya güçlü katkılar sağlayan bir yöntemdir. Grounded teorinin en önemli özelliği, veriden teori üretmesidir. Yani araştırmacı, sahadan topladığı verileri sistematik bir şekilde analiz ederek yeni bir kuramsal çerçeve oluşturur. Bu yaklaşım, hemşirelik uygulamalarının doğrudan bakım süreçlerinden elde edilen bilgilerle şekillenmesini sağlar. Böylece teorik bilgi ile klinik uygulama arasındaki boşluk azalır ve hemşirelik pratiği daha anlamlı, uygulanabilir ve hasta odaklı hale gelir. Hemşirelikte grounded teorinin kullanımı; hasta deneyimlerini derinlemesine anlamayı, bakım sürecinde karşılaşılan sorunları tanımlamayı, hemşirelerin rollerini ve profesyonel kimliklerini yeniden değerlendirmeyi mümkün kılar. Özellikle kronik hastalık yönetimi, hasta-hemşire iletişimi, kültürel farklılıkların bakım üzerindeki etkileri ve sağlık hizmetlerinde yaşanan örgütsel sorunların çözümünde grounded teori yaklaşımı önemli katkılar sunmaktadır. Bu derlemede grounded teorinin tanımı, nasıl oluşturulduğu ve hemşirelik uygulamalarında kullanımları ve geliştirilmesi gereken konulara değinilecektir.
Referanslar
Bahari K, Talosig AT, Pizarro JB. Nursing technologies creativity as an expression of caring: A grounded theory study. Glob Qual Nurs Res. 2021;8:2333393621997397. doi:10.1177/2333393621997397.
Berthelsen CB, et al. Maintaining unity: Relatives in older patients’ fast-track treatment programmes. A grounded theory study. J Adv Nurs. 2014;70(12):2746-56. doi:10.1111/jan.12429.
Birks M, Hoare K, Mills J. Grounded theory: The FAQs. Int J Qual Methods. 2019;18:1-7. doi:10.1177/1609406919882535.
Brookes D. Understanding the value of qualitative research in nursing. Nurs Times. 2007;103(08):32.
Erdoğan S. Nitel araştırmalar. In: Erdoğan S, Nahçivan N, Esin N, editors. Hemşirelikte araştırma: Süreç uygulama kritik. 1. baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2014. p.133-64.
Günbayı İ, Aşkun V. Grounded Teori ya da Temellendirilmiş Kuram, Gömülü Teori, Kuram Oluşturma vs. Kullanımı Adına Yol Haritası. INUEFD. 2023;24(3):1671-97.
Hale RL, Phillips CA. Mentoring up: A grounded theory of nurse-to-nurse mentoring. J Clin Nurs. 2019;28(1-2):159-72. doi:10.1111/jocn.14636.
Heath H, Cowley S. Developing a grounded theory approach: a comparison of Glaser and Strauss. Int J Nurs Stud. 2004;41(2):141-50.
Ilgar MZ, Ilgar SC. Nitel bir araştırma deseni olarak gömülü teori (temellendirilmiş kuram). İZÜ Sosyal Bilimler Derg. 2013;2(3):197-247.
Merriam S. Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. 3. baskı. Ankara: Nobel Yayıncılık; 2013.
Özsoy S, Çetinkaya A. Nitel araştırma desenlerinden gömülü kuram (Grounded Theory). Ege Univ Hemşirelik Fak Derg. 2014;30(1):153-64.
Turner C, Astin F. Grounded theory: what makes a grounded theory study? Eur J Cardiovasc Nurs. 2021;20(3):285-9. doi:10.1093/eurjcn/zvaa034.
