Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Tükenmişlik Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi
Özet
Bu çalışmanın amacı fen bilgisi öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerinin cinsiyete, sınıf düzeyine, bölüme yerleşme durumuna, KPSS’ye girme durumuna ve mezun olunca öğretmenlik yapma durumuna göre değişiminin incelenmesidir. Araştırma betimsel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcılarını Ankara ilinde bir devlet üniversitesinde öğrenim görmekte olan 186 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Maslach Tükenmişlik Envanteri-Öğrenci Formu kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, fen bilgisi öğretmen adaylarının tükenmişliklerinde cinsiyete göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir. Ancak sınıf seviyesine, bölüme yerleşme durumuna, KPSS’ye girme durumuna ve mezun olunca öğretmenlik yapma durumuna göre alt boyutlar bazında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.
The purpose of this use is to examine the change in the burnout level of science teacher candidates according to gender, class level, changing the department, taking the KPSS and teaching after graduation. The research was carried out in the descriptive scanning model. The theoretical information of the research was formed by 186 science teacher candidates who were studying at a state university in Ankara. Maslach Burnout Inventory-Student Form was used as the data collection tool in the research. According to the performance of the research, no significant difference was observed in the burnout of science teacher candidates according to gender. However, significant differences were detected at some points according to the sub-dimensions such as class distinction, transferring to the department, taking the KPSS and teaching after graduation.
Referanslar
Atlandı, D. (2010). Çağrı merkezi çalışanlarında tükenmişlik ve iş doyumu düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Balkıs, M., Duru, D. E. , Buluş, Y. M., & Duru, Y. S. (2011). Tükenmişliğin öğretmen adayları arasındaki yaygınlığı, demografik değişkenler ve akademik başarı ile ilişkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29 (29) , 151-165.
Başak, O.(2015). Burnout. Türk Aile Hekimleri Dergisi. 19(1), 1-2.
Biçen, H. (2014). Yeni atanan öğretmenlerde tükenmişlik sendromu. Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Diyarbakır.
Büyüköztürk, Ş., Çokluk Bökeoğlu, Ö., & Köklü, N. (2006). Sosyal bilimler için istatistik. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Camcı, Y., & Ercan, L. (2017). Psikolojik danışmanların kişilik özellikleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2017 (9) , 402-429.
Çam, O. (1992). Tükenmişlik envanterinin geçerlik güvenirliğinin araştırılması. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları El Kitabı s.155-166.
Çapri, B. (2006). Tükenmişlik ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 62-77.
Çapri, B. (2008). Eş tükenmişliğini yordayan değişkenlerin incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
Ergin, C. (1992). Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin uyarlanması. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Ergül, F. (2013). Sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (10), 266-285.
Freudenberger, H. J. (1974). Staff burnout. Journal of Social Issues, 30(1), 159-165.
George, D., & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide & reference. Boston: Allyn & Bacon.
Gündüz, B., Çapri, B., & Gökçakan, Z. (2012). Üniversite öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 38-55.
İnce, N. B., & Şahin, A. E. (2016). Maslach tükenmişlik envanteri-eğitimci formu’nu Türkçe’ye uyarlama çalışması. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 6 (2), 385-399.
Karakaya, İ. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. A. Tanrıöğen (Ed.) Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
Kutsal, D. (2009). Lise öğrencilerinin tükenmişliklerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Maslach, C. & Schaufeli, W. B. (1993). Historical and conceptual development of burnout. Editörler: Wilmar B. Schaufeli, C. Maslach & T. Marek, Professional Burnout Recent Development in Theory and Research, Washington: Taylor & Francis, s.1-16.
Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout, Annu. Rev. Psychol,. 52, 397-422.
Okutan, E. (2013). Çalışma hayatında güncel bir sorun olan tükenmişlik sendromunun çalışanların mesleğe ve çalıştıkları kuruma ilişkin görüşleri perspektifinden değerlendirilmesi. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(4), 43-58.
Öztabak, M. Ü. (2018). Rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı demografik değişkenlere ve faktörlere göre incelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi , (12) , 171-222.
Öztuna, İ. G. (2005). Oto sanayi sektöründeki bir firmada çalışanların tükenmişlik düzeyleri ve ilişkili etmenler. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Pines, A. M. & Aronson, E. (1988). Career burnout: Causes and cures. New York: Free Press.
Pines, A. M. (2005). The burnout measure short version (BMS). International Journal of Stress Management, 12(1), 78-88.
Sarı, H. (2013). Özel eğitim bölümünde okuyan aday öğretmenlerin kişilik özellikleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Schaufeli,W. B., Leiter, M. P., Maslach, C., & Jackson, S. E. (1996). Maslach burnout ınventory-general survey. In C. Maslach, S. E. Jackson, & M. P. Leiter (Eds.), The Maslach Burnout Inventory-Test manual (3rd ed.). Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.
Sümer, D. (2005). İnsan kaynakları eğitim fonksiyonunun mesleki tükenmişlik üzerine etkisi ve otomativ yan sanayiinde bir uygulama. Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Şentürk, Z. (2016). Öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir.
Tatlıcı, M. (2006). Atletizm antrenörlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Tuğrul, B., & Çelik, E. (2002). Normal çocuklarla çalışan anaokulu öğretmenlerinde tükenmişlik. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(12), 1-11.
Tümkaya, S., Çam, S., & Çavuşoğlu, İ. (2009). Tükenmişlik ölçeği kısa versiyonunun Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (1), 387-398.
Yavuz, S., & Akdeniz, A. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının tükenmişlik ve KPSS’ye kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 212-227.
Referanslar
Atlandı, D. (2010). Çağrı merkezi çalışanlarında tükenmişlik ve iş doyumu düzeylerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Balkıs, M., Duru, D. E. , Buluş, Y. M., & Duru, Y. S. (2011). Tükenmişliğin öğretmen adayları arasındaki yaygınlığı, demografik değişkenler ve akademik başarı ile ilişkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29 (29) , 151-165.
Başak, O.(2015). Burnout. Türk Aile Hekimleri Dergisi. 19(1), 1-2.
Biçen, H. (2014). Yeni atanan öğretmenlerde tükenmişlik sendromu. Yüksek lisans tezi, Dicle Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Diyarbakır.
Büyüköztürk, Ş., Çokluk Bökeoğlu, Ö., & Köklü, N. (2006). Sosyal bilimler için istatistik. Ankara: Pegem Yayıncılık.
Camcı, Y., & Ercan, L. (2017). Psikolojik danışmanların kişilik özellikleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2017 (9) , 402-429.
Çam, O. (1992). Tükenmişlik envanterinin geçerlik güvenirliğinin araştırılması. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları El Kitabı s.155-166.
Çapri, B. (2006). Tükenmişlik ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 62-77.
Çapri, B. (2008). Eş tükenmişliğini yordayan değişkenlerin incelenmesi. Yayımlanmamış doktora tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.
Ergin, C. (1992). Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin uyarlanması. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
Ergül, F. (2013). Sınıf öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (10), 266-285.
Freudenberger, H. J. (1974). Staff burnout. Journal of Social Issues, 30(1), 159-165.
George, D., & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simple guide & reference. Boston: Allyn & Bacon.
Gündüz, B., Çapri, B., & Gökçakan, Z. (2012). Üniversite öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (19), 38-55.
İnce, N. B., & Şahin, A. E. (2016). Maslach tükenmişlik envanteri-eğitimci formu’nu Türkçe’ye uyarlama çalışması. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 6 (2), 385-399.
Karakaya, İ. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. A. Tanrıöğen (Ed.) Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
Kutsal, D. (2009). Lise öğrencilerinin tükenmişliklerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Maslach, C. & Schaufeli, W. B. (1993). Historical and conceptual development of burnout. Editörler: Wilmar B. Schaufeli, C. Maslach & T. Marek, Professional Burnout Recent Development in Theory and Research, Washington: Taylor & Francis, s.1-16.
Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout, Annu. Rev. Psychol,. 52, 397-422.
Okutan, E. (2013). Çalışma hayatında güncel bir sorun olan tükenmişlik sendromunun çalışanların mesleğe ve çalıştıkları kuruma ilişkin görüşleri perspektifinden değerlendirilmesi. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2(4), 43-58.
Öztabak, M. Ü. (2018). Rehber öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı demografik değişkenlere ve faktörlere göre incelenmesi. FSM İlmi Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi , (12) , 171-222.
Öztuna, İ. G. (2005). Oto sanayi sektöründeki bir firmada çalışanların tükenmişlik düzeyleri ve ilişkili etmenler. Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Pines, A. M. & Aronson, E. (1988). Career burnout: Causes and cures. New York: Free Press.
Pines, A. M. (2005). The burnout measure short version (BMS). International Journal of Stress Management, 12(1), 78-88.
Sarı, H. (2013). Özel eğitim bölümünde okuyan aday öğretmenlerin kişilik özellikleri ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bolu.
Schaufeli,W. B., Leiter, M. P., Maslach, C., & Jackson, S. E. (1996). Maslach burnout ınventory-general survey. In C. Maslach, S. E. Jackson, & M. P. Leiter (Eds.), The Maslach Burnout Inventory-Test manual (3rd ed.). Palo Alto, CA: Consulting Psychologists Press.
Sümer, D. (2005). İnsan kaynakları eğitim fonksiyonunun mesleki tükenmişlik üzerine etkisi ve otomativ yan sanayiinde bir uygulama. Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Şentürk, Z. (2016). Öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Yüksek lisans tezi, Ahi Evran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir.
Tatlıcı, M. (2006). Atletizm antrenörlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
Tuğrul, B., & Çelik, E. (2002). Normal çocuklarla çalışan anaokulu öğretmenlerinde tükenmişlik. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(12), 1-11.
Tümkaya, S., Çam, S., & Çavuşoğlu, İ. (2009). Tükenmişlik ölçeği kısa versiyonunun Türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (1), 387-398.
Yavuz, S., & Akdeniz, A. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının tükenmişlik ve KPSS’ye kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 212-227.
