Şehir ve Bölge Planlamaya Çok Disiplinli Bir Bakış
Özet
20. yüzyılın başlarında çok disiplinlilik özellikleri üzerine varlığını oluşturan Şehir ve Bölge Planlama disiplini, günümüzde sorunların çözümünde disipliner sınırların aşılmasıyla kendini yeniden yapılandırmaktadır. Sosyal bilimler ve mühendislik bilimlerinin mekânsal bilgi üretimindeki etkileşimi düşünüldüğünde çok disiplinlilik bir zenginlik ve kazanımlar alanı olarak görülebilir. Bu makale kapsamında Şehir ve Bölge Planlama’nın geleneksel çok disiplinli yapısı ve özelliklerinden yola çıkılarak nasıl bir disiplin alanı oluştuğu incelenmektedir. İlk olarak, 19. yüzyılın sonlarında kurulduğundan bu yana planlamayı karakterize eden açık çokdisiplinli konum ve bunun nasıl inşa edildiğini ele alacaktır. Daha sonra bir yanda kentleşmenin yaygınlaşması ve iklim değişikliği, afetler gibi güncel ve acil çözüm bekleyen sorunlar, diğer yanda şehirciliğin (urbanism / urbanity) yeni sorun alanları ve konuları ile ilgili politik, toplumsal, kültürel ve teknolojik değişimler, kentlerin süreğen değişim ve dönüşüm süreçleri içinde farklı disiplinler ile kurulan yeni ortaklıklar konusunda örnekler üzerinden bir tartışma açılacaktır. Bu bağlamda çok disiplinlilik (multidisciplinary), disiplinler arasılık (interdisciplinary) ve disiplinler üstü (transdisciplinary) yaklaşımlar arasında Şehir ve Bölge Planlama’nın sunduğu ve sunabileceği olanaklar ve (olası) kısıtlıklar incelenecektir. Bu çerçevede, diğer bilgi alanları ve disiplinler ile kurulan/kurulacak işbirlikleri sırasında temeli oluşturacak bilgi ve donanımlar ile planlamanın doğası gereği (kentsel ve bölgesel) mekana dair getireceği tanımlar ve süreçler arasındaki bütünlük ve süreklilik ile anlatılacaktır. Mekansal bilgi üretiminde ve mekânsal planlama için yeni bilgi kaynakları ve teknolojiler, Planlama içinde yer alabilecekleri konumlar ile toplumda gelişen yeni öğrenme biçimleri ve pratikler ile Planlama disiplini ilişkisi ele alınacaktır.
Referanslar
Beattie, M. (2004). Sir Patrick Geddes and Barra Bazaar: competing visions, ambivalence and contradiction. The Journal of Architecture, 9(2), 131–150. https://doi.org/10.1080/1360236042000197835
Eraydın, A. (2017) Planlamada Yeni Eğilimler, S.S. Özdemir, Ö.B. Özdemir Sarı, N. Uzun (der.) Kent Planlama, Kavramlar, Konular, Güncel Tartışmalar içinde. İmge Kitabevi, Ankara. s. 561-581.
Ersoy, M. (1989) Türkiye’de Merkezi Yönetim- Yerel Yönetim İlişkileri, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 9 (1), 45-66.
Ersoy, M. (2007). Planlama kuramına giriş. Kentsel planlama kuramları içinde, 9-34.
İnci, S., & Kaya, V. H. (2021). Eğitimde Multidisipliner, Disiplinlerarası Ve Transdisipliner Kavramları. Milli Eğitim Dergisi, 51(235), 2757-2772.
Jantsch, E. (1972). Towards interdisciplinarity and transdisciplinarity in education and innovation L. Apostel, S. Berger, A. Briggs, & G. Michaud (der.), Interdisciplinarity: Problems of teaching and research in universities içinde. Paris: Organisation for Economic Cooperation and Development, Centre for Educational Research and Innovation.
Lawrence R.J. (2023) Transdisciplinarity: Science for the public good. Annals of the New York Academy of Sciences, 1519 (1), 5-6
Manolakelli, A. (2022) Inter, Multi, Cross, Trans, & Intra-disciplinary: What is the difference and why is it important? (Post) https://www.archpsych.co.uk/post/disciplinarities-definitions
Oh, I. S. (2015). Complex and collaborative problem solving: New, unique, and useful? Industrial and Organizational Psychology, 8(2), 301–304.
Pinson, D. (2004). Urban Planning: An ‘Undisciplined’ Discipline? Futures, Elsevier, Transdisciplinarity, Vol. 36(4): 503-513.
Stember, M. (1991). Advancing the social sciences through the interdisciplinary enterprise. The Social Science Journal, 28(1), 1-14. https://doi.org/10.1016/0362-3319(91)90040-b
Tekeli, İ. (2023) Kent planlamasında sorunlar nasıl aşılabilir? Kapalı plan-açık plan, 13 mart 2023. https://t24.com.tr/yazarlar/ilhan-tekeli/kent-planlamasinda-sorunlar-nasil-asilabilir-kapali-plan-acik-plan,39113#google_vignette
Referanslar
Beattie, M. (2004). Sir Patrick Geddes and Barra Bazaar: competing visions, ambivalence and contradiction. The Journal of Architecture, 9(2), 131–150. https://doi.org/10.1080/1360236042000197835
Eraydın, A. (2017) Planlamada Yeni Eğilimler, S.S. Özdemir, Ö.B. Özdemir Sarı, N. Uzun (der.) Kent Planlama, Kavramlar, Konular, Güncel Tartışmalar içinde. İmge Kitabevi, Ankara. s. 561-581.
Ersoy, M. (1989) Türkiye’de Merkezi Yönetim- Yerel Yönetim İlişkileri, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Dergisi, 9 (1), 45-66.
Ersoy, M. (2007). Planlama kuramına giriş. Kentsel planlama kuramları içinde, 9-34.
İnci, S., & Kaya, V. H. (2021). Eğitimde Multidisipliner, Disiplinlerarası Ve Transdisipliner Kavramları. Milli Eğitim Dergisi, 51(235), 2757-2772.
Jantsch, E. (1972). Towards interdisciplinarity and transdisciplinarity in education and innovation L. Apostel, S. Berger, A. Briggs, & G. Michaud (der.), Interdisciplinarity: Problems of teaching and research in universities içinde. Paris: Organisation for Economic Cooperation and Development, Centre for Educational Research and Innovation.
Lawrence R.J. (2023) Transdisciplinarity: Science for the public good. Annals of the New York Academy of Sciences, 1519 (1), 5-6
Manolakelli, A. (2022) Inter, Multi, Cross, Trans, & Intra-disciplinary: What is the difference and why is it important? (Post) https://www.archpsych.co.uk/post/disciplinarities-definitions
Oh, I. S. (2015). Complex and collaborative problem solving: New, unique, and useful? Industrial and Organizational Psychology, 8(2), 301–304.
Pinson, D. (2004). Urban Planning: An ‘Undisciplined’ Discipline? Futures, Elsevier, Transdisciplinarity, Vol. 36(4): 503-513.
Stember, M. (1991). Advancing the social sciences through the interdisciplinary enterprise. The Social Science Journal, 28(1), 1-14. https://doi.org/10.1016/0362-3319(91)90040-b
Tekeli, İ. (2023) Kent planlamasında sorunlar nasıl aşılabilir? Kapalı plan-açık plan, 13 mart 2023. https://t24.com.tr/yazarlar/ilhan-tekeli/kent-planlamasinda-sorunlar-nasil-asilabilir-kapali-plan-acik-plan,39113#google_vignette
