Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri Ölçeği
Özet
Katz Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) Ölçeği yaşlı bireylerin temel günlük yaşam aktivitelerinde bağımsızlığını ölçmekte en sık kullanılan ölçeklerden biridir. Orijinal çalışması Katz ve arkadaşları tarafından 1963 yılında yapılmış olan bu ölçeğin Türkçe dahil olmak üzere pek çok dilde geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları yapılmıştır. Altı temel yaşam aktivitesinde (banyo yapmak, giyinmek, tuvalete gitmek, transfers, kontinans ve beslenme) bağımsızlık bu ölçekte süpervizyon, yönlendirme ya da kişi yardımı olmaksızın gerçekleştirme olarak tanımlanır. Orijinal çalışmasında bu aktivitelerdeki bağımsızlıkların kombinasyonları A’dan G’ye kadar derecelendirilir. Bu bölümde klinik pratikte sıklıkla kullanılan Katz GYA Ölçeğinin gelişim tarihçesi, orijinal ve Türkçe versiyonunun değerlendirilmesindeki önemli noktalar özetlenmeye çalışılmıştır.
Referanslar
Mlinac ME, Feng MC. Assessment of Activities of Daily Living, Self-Care, and Independence. Archives of Clinical Neuropsychology. 2016;31(6):506-16.
Rockwood K, Song X, MacKnight C, Bergman H, Hogan DB, McDowell I, et al. A global clinical measure of fitness and frailty in elderly people. Cmaj. 2005;173(5):489-95.
Andersen CK, Wittrup-Jensen KU, Lolk A, Andersen K, Kragh-Sørensen P. Ability to perform activities of daily living is the main factor affecting quality of life in patients with dementia. Health and quality of life outcomes. 2004;2:1-7.
Arik G, Varan HD, Yavuz BB, Karabulut E, Kara O, Kilic MK, et al. Validation of Katz index of independence in activities of daily living in Turkish older adults. Archives of gerontology and geriatrics. 2015;61(3):344-50.
Ferretti-Rebustini REdL, Balbinotti MAA, Jacob-Filho W, Rebustini F, Suemoto CK, Pasqualucci CAG, et al. Validity of the Katz Index to assess activities of daily living by informants in neuropathological studies. Revista da Escola de Enfermagem da USP. 2015;49:944-50.
Azad A, Mohammadinezhad T, Taghizadeh G, Lajevardi L. Clinical assessment of activities of daily living in acute stroke: Validation of the Persian version of Katz Index. Medical journal of the Islamic Republic of Iran. 2017;31:30.
Katz S, Ford AB, Moskowitz RW, Jackson BA, Jaffe MW. Studies of illness in the aged: the index of ADL: a standardized measure of biological and psychosocial function. jama. 1963;185(12):914-9.
Wallace M, Shelkey M. Katz index of independence in activities of daily living (ADL). Urol Nurs. 2007;27(1):93-4.
Spector WD, Katz S, Murphy JB, Fulton JP. The hierarchical relationship between activities of daily living and instrumental activities of daily living. Journal of chronic diseases. 1987;40(6):481-9.
Mahoney FI, Barthel DW. Functional evaluation: the Barthel Index: a simple index of independence useful in scoring improvement in the rehabilitation of the chronically ill. Maryland state medical journal. 1965.
Küçükdeveci AA, Yavuzer G, Tennant A, Süldür N, Sonel B, Arasil T. Adaptation of the modified Barthel Index for use in physical medicine and rehabilitation in Turkey. Scandinavian journal of rehabilitation medicine. 2000;32(2):87-92.
McHorney CA, Ware Jr JE, Lu JR, Sherbourne CD. The MOS 36-ltem Short-Form Health Survey (SF-36): III. Tests of data quality, scaling assumptions, and reliability across diverse patient groups. Medical care. 1994;32(1):40-66.
Pinar R. Reliability and construct validity of the SF-36 in Turkish cancer patients. Quality of Life Research. 2005;14:259-64.
Mystakidou K, Tsilika E, Parpa E, Mitropoulou E, Panagiotou I, Galanos A, et al. Activities of daily living in Greek cancer patients treated in a palliative care unit. Support Care Cancer. 2013;21(1):97-105.
Tufan F, Topcu Y, Bahat G, Kara M. Limitations of the continence item in Katz Activities of Daily Living scale. Gerontol Geriatr Res. 2016;2(1):1008.
Abrams P, Andersson KE, Birder L, Brubaker L, Cardozo L, Chapple C, et al. Fourth International Consultation on Incontinence Recommendations of the International Scientific Committee: Evaluation and treatment of urinary incontinence, pelvic organ prolapse, and fecal incontinence. Neurourol Urodyn. 2010;29(1):213-40.
Branch LG, Katz S, Kniepmann K, Papsidero JA. A prospective study of functional status among community elders. Am J Public Health. 1984;74(3):266-8.
