Sıtma (Malarya)
Özet
Sonuç olarak sıtma, pediatrik hasta grubunda, özellikle infant döneminde mortal seyredebilmesi nedeniyle oldukça önemlidir. Endemik bölgeye seyahat edecek aileleri doğru şekilde bilgilendirmek, bulaş ve korunma yollarını detaylıca anlatmak olası enfeksiyonu önlemenin en önemli yoludur. Seyahat öyküsü olan müphem bulgularla seyreden ateşli hastalık belirtileri gösteren herhangi bir bebek veya çocuğu değerlendirirken sıtma mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Hastalığın teşhisi temel olarak hızlı antijen testleri ve kalın ve ince kan yayması mikroskopik analizine dayanmaktadır. Tedavisi ise hastalığın şiddetine, Plasmodium türüne ve antimalaryal ilaç direnci olasılığına göre değişmektedir. İlaç direncine yol açabilecek tek ilaç tedavi rejimlerinden kaçınılmalıdır. Sıtma enfeksiyonundan yüksek şüphe durumunda, hızlı tanı ve tedavi morbidite ve mortaliteyi önlemek için kritik öneme sahiptir.
Referanslar
WHO. 29 March 2023. Keyfacts. Malaria (19 Ekim 2023 tarihinde https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/malaria adresinden ulaşılmıştır.)
World Health Organization; World malaria report 2022. (19 Ekim 2023 tarihinde https://www.who.int/teams/global-malaria-programme/reports/world-malaria-report-2022 adresinden ulaşılmıştır.)
T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2021. (1 Kasım 2023 tarihinde https://www.saglik.gov.tr/TR,84930/saglik-istatistikleri-yilliklari.html adresinden ulaşılmıştır.)
Kafai NM, Jogn ARO. Malaria in Children. Infect Dis Clin N Am.2018;32:189-200. doi: 10.1016/j.idc.2017.10.008
American Academy of Pediatrics. Malaria. In: Kimberlin DW, Barnett ED, Lynfield R, Sawyer MH, eds. RedBook: 2021 Report of the Committee in Infectious Diseases. Itasca, IL: American Academy of Pediatrics:2021.
Balaji SN, Deshmukh R, Triverdi V. Severe malaria: Biology, clinical manifestation, pathogenesis and consequences. J Vector Borne Dis.2020;57:1-13. doi: 10.4103/0972-9062.308793
Wombo JBL, Ibinga E, Oyegue-Liabagui SL, et al. Severe malaria in children and adolescents in Southeast Gabon. BMC Infectious Diseases.2023;23:207. doi: 10.1186/s12879-023-08133-y
White NJ. Severe malaria. White Malaria Journal. 2022;21:284. doi: 10.1186/cc2183
Varo R, Balanza N, Mayor A, et al. Diagnosis of clinical malaria in endemic settings. Expert Review of Anti-infective Therapy. 2021;19(1):79-92. doi: 10.1080/14787210.2020.1807940
Poti KE, Sullivan DJ, Dondorp AM, et al. HRP2: Transforming Malaria Diagnosis, but with Caveats. Trends Parasitol. 2020;36(2):112-126. doi: 10.1016/j.pt.2019.12.004.
Plucinski, M.M., McElroy, P.D., Dimbu, P.R. et al. Clearance dynamics of lactate dehydrogenase and aldolase following antimalarial treatment for Plasmodium falciparum infection. Parasites Vectors2019;12:293. doi.org/10.1186/s13071-019-3549-x
Boyce MR, O'Meara WP. Use of malaria RDTs in various health contexts across sub-Saharan Africa: a systematic review. BMC public health. 2017;17(1):470. doi: 10.1186/s12889-017-4398-1
Daily J. Treatment of uncomplicated falciparum malaira in nonpregnant adults and children. UpToDate. 2023. (2 Kasım 2023 tarihinde https://www.uptodate.com/contents/treatment-of-uncomplicated-falciparum-malaria-in-nonpregnant-adults-and-children adresinden ulaşılmıştır)
World Health Organization. WHO Guidelines for Malaria. 16 October 2023. (1 Kasım 2023 tarihinde https://www.who.int/publications/i/item/guidelines-for-malaria adresinden ulaşılmıştır.)
AShleyEa, Poespoprodjo JR. Treatment and prevention of malaria in children. Lancet Child Adolesc Health. 2020;4:775-89. doi: 10.1016/S2352-4642(20)30127-9.
Price RN, Commons RJ. Non-falciparum malaria: P.vivax, P.ovale and P.malariae. UpToDate. 2023. (2 Kasım 2023 tarihinde https://www.uptodate.com/contents/non-falciparum-malaria-p-vivax-p-ovale-and-p-malariae adresinden ulaşılmıştır.)
Commons RJ, Simpson JA, Thriemer K, et al. The effect of chloroquine dose and primaquine on Plasmodium vivax recurrence: a World Wide Antimalarial Resistance Network systematic review and individual patient pooled meta-analyses. Lancet Infect Dis.2018;12:1025-34. doi: 10.1016/S1473-3099(18)30348-7.
Taylor TE. Treatment of severe malaria. UpToDate. 2023. (3 Kasım 2023 tarihinde https://www.uptodate.com/contents/treatment-of-severe-malaria adresinden ulaşılmıştır.)
Phyo AP, Dahal P, Mayxay M, et al. Clinical impact of vivax malaria: A collection review. PLoS Med. 2022;19(1):e1003890. doi: https://doi. Org/10.1371/journal.pmed.1003890
Barber BE, Grigg MJ, Cooper DJ, et al. Clinical management of Plasmodium know lesimalaria. Adv Parasitol. 2021;113:45-76. doi: 10.1016/bs.apar.2021.08.004
European Centre for Disease Prevention and Control. Prevention and control measures. (6 Kasım 2023 tarihinde https://www.ecdc.europa.eu/en/malaria/prevention-and-control adresinden ulaşılmıştır.)
Centers for Disease Control and Prevention. How to Choose a Drug to Prevent Malaria. (14 Kasım 2023 tarihinde https://www.cdc.gov/malaria/travelers/drugs.html adresinden ulaşılmıştır.)
WHO. Malaria vaccine implemantation programme. (30 Temmuz 2024 tarihinde https://www.who.int/initiatives/malaria-vaccine-implementation-programme adresinden erişilmiştir.)
Centers for Disease Control and Prevention. MalariaVaccines. (30 Temmuz 2024 tarihinde https://www.cdc.gov/malaria/php/public-health-strategy/malaria-vaccines.html adresinden erişilmiştir.)
