Pnömoni
Özet
Çocukluk çağında toplum kökenli pnömoni, dünya genelinde önemli bir sağlık sorunu olup, özellikle 5 yaş altı çocuklarda yüksek morbidite ve mortalite oranlarına yol açmaktadır. Streptococcus pneumoniae ve Haemophilus influenzae, bu hastalığın en yaygın etkenleri arasında yer almakta; aşılama programları sayesinde bu patojenlerin neden olduğu vakalar azalmaktadır. Güncel rehberler, pnömoni yönetiminde multidisipliner yaklaşımlar ve bireyselleştirilmiş tedavi protokollerine vurgu yapmaktadır. Tedavi, hastanın yaşı, klinik durumu ve etken mikroorganizmaya göre şekillenirken, komplike vakalarda cerrahi müdahale ve yoğun bakım desteği gerekebilir. COVID-19 pandemisi, pnömoninin viral etkenlerle ilişkisini yeniden gündeme taşımış ve aşılama programlarının önemini artırmıştır. Koruyucu önlemler, etkin aşılama, yeterli beslenme ve anne sütü ile beslenmeyi içermektedir. Bu bölüm, pnömoninin epidemiyolojisi, etiyolojisi, tanı ve tedavi yaklaşımlarını güncel bilgiler ışığında detaylandırmaktadır.
Referanslar
Marston BJ, Plouffe JF, File TM, et al. Incidence of community-acquired pneumonia requiring hospitalization: results of a population-based active surveillance study in Ohio. Arch Intern Med. 1997;157(15):1709-1718.
Kocabaş E, Ersöz D, Karakoç F, et al. Türk Toraks Derneği çocuklarda toplumda gelişen pnömoni tanı ve tedavi uzlaşı raporu. Türk Toraks Dergisi. 2009;10(3):1-26.
Rudan I, Boschi-Pinto C, Biloglav Z, et al. Epidemiology and etiology of childhood pneumonia. Bull World Health Organ. 2008;86(5):408-416. doi:10.2471/blt.07.048769.
World Health Organization. Pneumonia. 2017. Available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/pneumonia. Accessed: January 7, 2025.
World Health Organization. Pneumonia Fact Sheet. 2019. Available at: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/pneumonia. Accessed: January 7, 2025.
Walker CL, Rudan I, Liu L, et al. Global burden of childhood pneumonia and diarrhoea. Lancet. 2013;381(9875):1405-1416. doi:10.1016/S0140-6736(13)60222-6.
Corbel MJ. Brucellosis in Humans and Animals. World Health Organization. 2006. Available at: https://www.who.int/csr/resources/publications/Brucellosis.pdf. Accessed: January 7, 2025.
Sonego M, Pellegrin MC, Becker G, et al. Risk factors for mortality from acute lower respiratory infections in children under five years of age in low- and middle-income countries: A systematic review and meta-analysis of observational studies. PLoS One. 2015;10(1). doi:10.1371/journal.pone.0116380.
Türk Toraks Derneği. Çocuklarda Toplumda Gelişen Pnömoni Tanı, Tedavi ve Uzlaşı Raporu. 2023.
World Health Organization. COVID-19 and Children's Health: Impact on Pneumonia Incidence. WHO Report. 2021. Available at: https://www.who.int. Accessed: January 7, 2025.
Roh EJ, Shim JY, Chung EH. Epidemiology and surveillance implications of community-acquired pneumonia in children. Clin Exp Pediatr. 2022;65(12):563.
Whitney CG, Farley MM, Hadler J, et al. Decline in invasive pneumococcal disease after the introduction of protein-polysaccharide conjugate vaccine. N Engl J Med. 2003;348(18):1737-1746. doi:10.1056/NEJMoa022823.
Black S, Shinefield H, Baxter R, et al. Postlicensure surveillance for pneumococcal invasive disease after use of the heptavalent pneumococcal conjugate vaccine in Northern California Kaiser Permanente. Pediatr Infect Dis J. 2011;30(1):57-62. doi:10.1097/INF.0b013e3181fd7e4c.
Özdemir, H., Çiftçi, E., Tapisiz, A., İnce, E., & Doğru, Ü. (2023). Çocukluk Çağında Mycoplasma pneumoniae'nin Etken Olarak Saptandığı Pnömoni Olgularının Değerlendirilmesi. Mikrobiyoloji Bülteni, 57(1), 14-29.
World Health Organization. Global Tuberculosis Report 2023. Available at: https://www.who.int/tb/publications/global_report/en/. Accessed: January 7, 2025.
Eldin C, Mélenotte C, Mediannikov O, et al. From Q fever to Coxiella burnetii infection: A paradigm change. Clin Microbiol Rev. 2017;30(1):115-190. doi:10.1128/CMR.00045-16. Available at: https://cmr.asm.org/content/30/1/115. Accessed: January 7, 2025.
Andres-Martin A, Montaner AE, Mulet JF, et al. Consensus document on community-acquired pneumonia in children. Senp-Separ-Seip Arch Bronconeumol. 2020;56(11):725-741.
World Health Organization. Global Report on Sexually Transmitted Infections 2023. Available at: https://www.who.int.
Dayar ve Kocabaş (2016). Respiratuvar Sinsityal Virüs (RSV) Enfeksiyonları ve Korunma Yöntemleri. Çocuk Enfeksiyon Dergisi, 10(2), 60-71.
Hançerli Demirbaş, S., Özdemir, H., Yılmaz, Ş., Arga, G., KONCA, H., KARAHAN, Z., ... & Ciftci, E. (2023). Evaluation of the Epidemiological, Clinical and Radiological Features of Pneumonia Cases Caused by Mycoplasma pneumoniae in Childhood Çocukluk Çağında Mycoplasma pneumoniae’nin Etken Olarak Saptandığı Pnömoni Olgularının Epidemiyolojik, Klinik ve Radyolojik Özelliklerinin Değerlendirilmesi. Mikrobiyoloji bulteni, 57(1).
AL, S., & UZUNER, N. (2021). Çocuklarda Ampiyeme Yaklaşım. Turkiye Klinikleri Pediatric Chest Diseases-Special Topics, 2(2), 42-49.
Parlakay, A. Ö. (2016). Çocukluk Çağı Pnömonilerinde Hastane Yatış Endikasyonları ve Hastanede Tedavi. Klinik Tıp Pediatri Dergisi, 8(3), 25-29.
