Dünyada ve Türkiye'de Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliğine Genel Bakış
Özet
Kanatlı hayvanlar, hayvansal gıdalar içinde uygun fiyatı, besleyiciliği, yüksek değerli protein içeriği ile öne çıkan et ve yumurta gibi sağlıklı ürünler üretir. Kanatlı hayvan yetiştiriciliği başta tavuk olmak üzere, hindi, kaz, ördek, beç tavuğu, sülün, keklik ve bıldırcın gibi çok sayıda türün yetiştiriciliğini kapsar. Bu türler içinde dünya genelinde en çok yetiştiriciliği yapılan tavuk olup hayvansal üretim içinde yumurta ve piliç eti üretim işletmeleri en gelişmiş sektörleri oluşturmaktadır. Bu başarıda en önemli etken tüketiciye uygun fiyatlı gıda maddelerini sağlarken iyi bir yapısal organizasyon içinde kalite ve gıda güvenliği gibi tüketici taleplerini de karşılayabilecek şekilde gelişmiş üretim ve işleme teknolojilerinin kullanılmasıdır. Bu bölümde hayvansal protein kaynakları içinde kanatlı ürünlerinin önemi, Dünya’da ve Türkiye’de kanatlı hayvan yetiştiriciliğinin mevcut durumu ve bugünkü başarıya ulaşmasında etkili olan önemli kilometre taşları ana hatlarıyla verilmiştir. Ayrıca, Türkiye’de kanatlı hayvan yetiştiriciliğine ilişkin başlıca sorunlar irdelenmiştir.
Referanslar
Alexander P, Brown C, Arneth A, Finnigan J, et al. Human appropriation of land for food: The role of diet. Global Environmental Change; 2016; 41:88-98. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2016.09.005
Ahmad RS, Imran A and Hussain MB. Nutritional composition of meat. In: Arshad MS (edt). Meat Science and Nutrition. InTech Open. 2018;61-77. http://dx.doi.org/10.5772/intechopen.77045
Bitkisel Üretim Genel Müdürlüğü Tarım Havzaları Daire Başkanlığı Ürün Masaları, Mısır Bülteni. Erişim 5.11.2024. https://www.tarimorman.gov.tr/BUGEM/Belgeler/M%C4%B0LL%C4%B0%20TARIM/MISIR%20KASIM%20B%C3%9CLTEN%C4%B0.pdf
Compassion in World Farming, Food Business, Laying Hens. Info Sheet 1 - Egg Production – Global. Erişim 11 Aralık 2024. https://www.compassioninfoodbusiness.com/media/7455153/review-of-global-egg-production-2023.pdf
Elmadfa I, Alexa L. Meyer AL. Animal Proteins as Important Contributors to a Healthy Human Diet. Animal Reviews, Annu. Rev. Anim. Biosci. 2017;. 5:111–31 .
Global Coalition for Animal Welfare. Cage Free Eggs: A GCAW Global Landscape Review. 2023. Erişim:14 Kasım 2024. https://www.gc-animalwelfare.org/wp-content/uploads/2024/02/GCAW-Knowledge-Share-Cage-Free-Eggs-Global-Landscape-Review-Executive-Summary.pdf
Gülaç, ZN. Durum ve Tahmin, KÜMES HAYVANCILIĞI 2024. Tarimsal Ekonomi Ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE). Tepge Yayin No: 402. 2024; S:54. ISBN: 978-625-97549-6-3.
Miranda JM, Anton X, Redondo-Valbuena C, et al. Egg and Egg-Derived Foods: Effects on Human Health and Use as Functional Foods. Nutrients. 2015; 7(1):706-729. https://doi.org/10.3390/nu7010706
Özcan, M. Ürün raporu, Soya 2023. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, TEPGE. https://arastirma.tarimorman.gov.tr/tepge/Belgeler/PDF%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporlar%C4%B1/2023%20%C3%9Cr%C3%BCn%20Raporlar%C4%B1/Soya%20%C3%9%BCn%20Raporu%20TEPGE-389.pdf
Réhault-Godbert S, Guyot N, Nys Y. The Golden Egg: Nutritional Value, Bioactivities, and Emerging Benefits for Human Health. Nutrients. 2019; 22, 11(3):684. doi: 10.3390/nu11030684. PMID: 30909449; PMCID: PMC6470839.
Ritchie H. What are the trade-offs between animal welfare and the environmental impact of meat? OurWorldinData.org. 2024. Erişim 5.Ocak 2025. https://ourworldindata.org/what-are-the-trade-offs-between-animal-welfare-and-the-environmental-impact-of-meat
USDA, Top Producing Countries, Chicken Meat. Erişim 11 Aralık 2024. https://www.fa, s.usda.gov/data/production/commodity/0115000
de Vries M, de Boer I.J.M. Comparing environmental impacts for livestock products: A review of life cycle assessments. Livestock Science. 2010; 128:1–3, 2010, Pages 1-11, ISSN 1871-1413,
Windhorst HW. A projection of egg production until 2030. Zootecnica International; 8 March 2022. Erişim Aralık 2024. https://zootecnicainternational.com/focus-on/a-projection-of-egg-production-until-2030/
Windhorst HW. Remarkable dynamics of the global egg industry. Poultry World, 2023. Erişim 11 Aralık 2024. https://www.poultryworld.net/poultry/layers/remarkable-dynamics-of-the-global-poultry-industry/
World Egg Organisation. Global egg production. Erişim 20 Ocak 2025. https://www.worldeggorganisation.com/tr/resource/global-egg-production-continues-to-grow/production-continues-to-grow/
