Keçilerde Üreme Başarısızlıklarından Kaynaklanan Ekonomik Kayıplar
Özet
Bu çalışmanın amacı, keçi yetiştiriciliğinde üreme başarısızlıklarının ekonomik etkilerini analiz etmektir. Keçilerde üreme problemleri, genetik faktörlerden çevresel koşullara kadar çeşitli nedenlerle oluşabilmekte ve işletmelerde ciddi ekonomik kayıplara yol açabilmektedir. Çalışmada üreme başarısızlıklarının başlıca nedenleri incelenmiş ve üreme başarısızlıklarına bağlı olarak oluşan ekonomik kayıplar hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmada, yavru kaybı, döl verim kaybı ile veteriner hizmetleri ve tedavi masrafları doğrudan maliyetler olarak, et ve süt verim kaybı, rekabet gücünün azalması ve pazar kaybı, yönetim ve iş gücü maliyetleri, üretim döngüsündeki gecikme maliyeti ve sürü yenileme maliyetlerini içeren maliyetler ise dolaylı maliyetler başlığı altında incelenmiştir.
Çalışmada ayrıca kârlı bir keçi işletmeciliği yapabilmek için alınması gereken başlıca öneriler sıralanmıştır. Bunlar sırasıyla; veteriner hekim gözetiminde seleksiyon çalışmaları, doğru bir beslenme programı, düzenli aşı uygulamaları ve sağlık kontrollerinin yapılması, çevresel stresin minimize edilmesidir. Ayrıca, düzenli kayıt tutma ve eğitim faaliyetlerine katılım işletme performansını ve rekabet gücünü artırmada önemli etkileri bulunmaktadır. Bu bağlamda yapılacak sürü yönetimi uygulamaları ile üreme başarısızlıklarının minimize edilmesi, yalnızca keçi yetiştiriciliğinin ekonomik sürdürülebilirliğine katkı sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda sektörün verimliliğini ve kırsal ekonominin sürdürülebilirliğini destekleyen temel bir stratejidir.
The aim of this study is to analyze the economic impacts of reproductive failures in goat farming. Reproductive problems in goats can arise from various factors, including genetic and environmental conditions, leading to significant economic losses for farms. The study examines the main causes of reproductive failures and provides information on the economic losses associated with them. Direct costs, such as kid losses, fertility loss, and veterinary services and treatment expenses, as well as indirect costs, including losses in meat and milk production, reduced competitiveness and market share, increased management and labor costs, delays in production cycles, and herd renewal costs, are evaluated in detail.
The study also outlines key recommendations for profitable goat farming. These include selection studies under the supervision of veterinarians, implementing appropriate nutrition programs, conducting regular vaccination and health checks, and minimizing environmental stress. Additionally, regular record-keeping and participation in training activities are emphasized as significant factors in improving farm performance and competitiveness. In this context, implementing herd management practices to minimize reproductive failures not only contributes to the economic sustainability of goat farming but also serves as a fundamental strategy to enhance the sector's productivity and support the sustainability of rural economies.
Referanslar
Demir Ayvazoğlu P. Bölüm 11. İç Anadolu Bölgesinde Sürdürülebilir Koyunculuk. Editor: Demir Ayvazoğlu P. Bozkırda Sürdürülebilir Koyunculuk. Ankara; İksad Yayın Evi: 2024. p. 211-226.
Alı S, Zhao Z, Zhen G, et al. Reproductive Problems in Small Ruminants (Sheep and goats): A Substantial Economic Loss in the World. Arge Animal Review. 2019;25: 215-223.
Dellal G. Antalya İlinde Kıl Keçisi Yetiştiriciliğinin Bazı Yapısal Özellikleri II. Bazı Üreme Özellikleri, Sağım ve Kırkım Dönemi Uygulamaları. Tarım Bilimleri Dergisi. 2000;6(4): 124-129.
Şirin E. Kıl Keçilerinde Üreme Mevsiminde Kızgınlık Senkronizasyonu Uygulamasının Döl Verimi Üzerine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, 2019.
Küçükaslan İ, Kaplan Y, Özyurtlu N. Koyun ve Keçilerde Beslemenin Üreme Üzerine Etkisi. Editör: Baran MS, Koyun ve Keçilerin Rasyonel Beslenmesi ve Beslenme Hastalıkları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2021. p.48-52.
Dinçel D. Saanen Irkı Keçilerde Önemli Verim Özellikleri Etkileyen Çevre Faktörleri ve CSN3 ve AGPAT6 Genlerinin Süt Verimi ve Bileşimine Etkisi. Doktora Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, 2016. Bursa.
Tezcanlı, Ö. Saanen Keçilerde Farklı Senkronizasyon Yöntemlerinin Başlıca Verim Özellikleri Üzerine Etkisi. Doktora tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi, 2024. Bursa.
Ider M, Erturk A. Koyun ve Keçilerde Neonatal Kayıpların Önlenmesi. Sağlıklı ve Sürdürülebilir Koyun ve Keçi Yetiştiriciliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2023. p.28-35
Acar M, Ayhan V. Isparta İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Üyesi Keçicilik İşletmelerinin Mevcut Durumu ve Teknik Sorunları Üzerine Bir Araştırma. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi. 2012;5 (2): 98-101.
Kaygısız A, Kahveci H, Çokaklı B, et al. Kahramanmaraş İlinde Yetiştirilen Halep, Saanen, Şami ve Saanen*Halep Melezi Keçilerinin Döl Verim Özellikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2024;14(1): 501-507.
Erten Ö, Yılmaz O. Ekstansif Koşullarda Yetiştirilen Kıl Keçilerinin Döl ve Süt Verimi Özelliklerinin Araştırılması. YYU Veteriner Fakultesi Dergisi. 2013;24 (3): 105- 107.
Keskin M, Gül S, Can E, et al. Yarı Entansif Koşullarda Yetiştirilen Şam Keçileri ile Kilis x Kıl Keçisi Melez Genotipinin Süt ve Döl Verim Özellikleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi . 2016;56 (1): 20-24.
Berthe M. Bursa Bölgesinde Yetiştirilen Saanen Keçilerin Döl Verim Özelliklerinin ve Çevre Faktörleriyle İlişkilerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, 2024. Bursa.
Şengonca M, Taşkın T, Koşum N. Saanen x Kıl Keçisi Melezlerinin ve Saf Kıl Keçilerinin Kimi Verim Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Eş Zamanlı Bir Araştırma. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences. 2003;27, 1319-1325.
Gül S, Keskin M, Biçer O. Farklı Keçi Genotiplerinin Doğu Akdeniz Bölgesi Koşullarındaki Performanslarının Karşılaştırılması: 2. verim özellikleri. Ulusal Keçicilik Kongresi Bildiriler Kitabı, Çanakkale; 2010. p. 211-214.
Ay SS, Gurler H, Binli F, et al. Küçük Ruminatlarda Abortus Sorunu ve Reprodüktif Aşılama Programları. Türkiye Klinikleri Veterinary Sciences-Obstetrics and Gynecology-Special Topics. 2017;3(2): 129-36.
Tarım ve Orman. 2024. Keçi Yetiştiriciliği. Tarım ve Orman Bakanlığı Erişim: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Belgeler/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkba%C5%9F%20Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/Ke%C3%A7i%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/2020%20YILI/Keci_Yetistiriciligi.pdf Erişim Tarihi: 21.11.2024.
Referanslar
Demir Ayvazoğlu P. Bölüm 11. İç Anadolu Bölgesinde Sürdürülebilir Koyunculuk. Editor: Demir Ayvazoğlu P. Bozkırda Sürdürülebilir Koyunculuk. Ankara; İksad Yayın Evi: 2024. p. 211-226.
Alı S, Zhao Z, Zhen G, et al. Reproductive Problems in Small Ruminants (Sheep and goats): A Substantial Economic Loss in the World. Arge Animal Review. 2019;25: 215-223.
Dellal G. Antalya İlinde Kıl Keçisi Yetiştiriciliğinin Bazı Yapısal Özellikleri II. Bazı Üreme Özellikleri, Sağım ve Kırkım Dönemi Uygulamaları. Tarım Bilimleri Dergisi. 2000;6(4): 124-129.
Şirin E. Kıl Keçilerinde Üreme Mevsiminde Kızgınlık Senkronizasyonu Uygulamasının Döl Verimi Üzerine Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, 2019.
Küçükaslan İ, Kaplan Y, Özyurtlu N. Koyun ve Keçilerde Beslemenin Üreme Üzerine Etkisi. Editör: Baran MS, Koyun ve Keçilerin Rasyonel Beslenmesi ve Beslenme Hastalıkları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2021. p.48-52.
Dinçel D. Saanen Irkı Keçilerde Önemli Verim Özellikleri Etkileyen Çevre Faktörleri ve CSN3 ve AGPAT6 Genlerinin Süt Verimi ve Bileşimine Etkisi. Doktora Tezi, Bursa Uludağ Üniversitesi, 2016. Bursa.
Tezcanlı, Ö. Saanen Keçilerde Farklı Senkronizasyon Yöntemlerinin Başlıca Verim Özellikleri Üzerine Etkisi. Doktora tezi. Bursa Uludağ Üniversitesi, 2024. Bursa.
Ider M, Erturk A. Koyun ve Keçilerde Neonatal Kayıpların Önlenmesi. Sağlıklı ve Sürdürülebilir Koyun ve Keçi Yetiştiriciliği. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri, 2023. p.28-35
Acar M, Ayhan V. Isparta İli Damızlık Koyun Keçi Yetiştiricileri Birliği Üyesi Keçicilik İşletmelerinin Mevcut Durumu ve Teknik Sorunları Üzerine Bir Araştırma. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi. 2012;5 (2): 98-101.
Kaygısız A, Kahveci H, Çokaklı B, et al. Kahramanmaraş İlinde Yetiştirilen Halep, Saanen, Şami ve Saanen*Halep Melezi Keçilerinin Döl Verim Özellikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2024;14(1): 501-507.
Erten Ö, Yılmaz O. Ekstansif Koşullarda Yetiştirilen Kıl Keçilerinin Döl ve Süt Verimi Özelliklerinin Araştırılması. YYU Veteriner Fakultesi Dergisi. 2013;24 (3): 105- 107.
Keskin M, Gül S, Can E, et al. Yarı Entansif Koşullarda Yetiştirilen Şam Keçileri ile Kilis x Kıl Keçisi Melez Genotipinin Süt ve Döl Verim Özellikleri. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi . 2016;56 (1): 20-24.
Berthe M. Bursa Bölgesinde Yetiştirilen Saanen Keçilerin Döl Verim Özelliklerinin ve Çevre Faktörleriyle İlişkilerinin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, 2024. Bursa.
Şengonca M, Taşkın T, Koşum N. Saanen x Kıl Keçisi Melezlerinin ve Saf Kıl Keçilerinin Kimi Verim Özelliklerinin Belirlenmesi Üzerine Eş Zamanlı Bir Araştırma. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences. 2003;27, 1319-1325.
Gül S, Keskin M, Biçer O. Farklı Keçi Genotiplerinin Doğu Akdeniz Bölgesi Koşullarındaki Performanslarının Karşılaştırılması: 2. verim özellikleri. Ulusal Keçicilik Kongresi Bildiriler Kitabı, Çanakkale; 2010. p. 211-214.
Ay SS, Gurler H, Binli F, et al. Küçük Ruminatlarda Abortus Sorunu ve Reprodüktif Aşılama Programları. Türkiye Klinikleri Veterinary Sciences-Obstetrics and Gynecology-Special Topics. 2017;3(2): 129-36.
Tarım ve Orman. 2024. Keçi Yetiştiriciliği. Tarım ve Orman Bakanlığı Erişim: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.tarimorman.gov.tr/HAYGEM/Belgeler/Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/K%C3%BC%C3%A7%C3%BCkba%C5%9F%20Hayvanc%C4%B1l%C4%B1k/Ke%C3%A7i%20Yeti%C5%9Ftiricili%C4%9Fi/2020%20YILI/Keci_Yetistiriciligi.pdf Erişim Tarihi: 21.11.2024.
