Keçilerde Yeni Doğan Yavru Kayıplarının Ekonomik Boyutu: Görünen ve Görünmeyen Maliyetler
Özet
Bu çalışma, keçilerde yeni doğan yavru kayıplarının ekonomik boyutunu analiz etmektedir. Yavru kayıpları, işletmelerde hem görünen (doğrudan) hem de görünmeyen (dolaylı) maliyetlere yol açarak kârlılığı ve sürdürülebilirliği olumsuz etkilemektedir. Doğrudan maliyetler, yavru başına bakım-besleme masrafları ve potansiyel gelir kaybını içerirken, dolaylı maliyetler iş gücü, süt kaybı, veteriner hizmetleri ve üretim kapasitesindeki düşüşten kaynaklanmaktadır.
Çalışma, yavru kayıplarının başlıca nedenlerini genetik faktörler, yetersiz bakım ve beslenme, çevresel stres, bulaşıcı hastalıklar ve yönetim eksiklikleri olarak tanımlamaktadır. Doğum sonrası annenin ve yavrunun bakımında dikkat edilecek temel hususlar detaylı bir şekilde incelenmiştir. Yavru kayıplarının önlenmesi için başlıca doğum sonrası yapılacak uygulamalar, uygun besleme programlarının uygulanması, hijyen koşullarının sağlanması, aşılama programlarının düzenli yapılması ve hastalıklara karşı veteriner hekim desteğiyle koruma ve kontrol stratejilerinin oluşturulması ve uygulanması gerekmektedir. Sonuç olarak, bu önlemlerin uygulanması yalnızca işletmelerin ekonomik performansını artırmakla kalmayacak, aynı zamanda sektördeki sürdürülebilir üretim ve kârlılık hedeflerine ulaşılmasına katkı sağlayacaktır.
This study analyzes the economic impact of neonatal kid losses in goats. Kid losses negatively affect profitability and sustainability in farms, leading to both visible (direct) and invisible (indirect) costs. Direct costs include per-kid care and feeding expenses as well as potential income loss, while indirect costs stem from labor, milk production losses, veterinary services, and reduced production capacity.
The study identifies the primary causes of kid losses as genetic factors, inadequate care and nutrition, environmental stress, infectious diseases, and management deficiencies. It provides a detailed examination of key considerations for postnatal care of does and kids. Preventing kid losses requires implementing proper feeding programs, ensuring hygienic conditions, maintaining regular vaccination schedules, and developing disease prevention and control strategies with veterinary support.
In conclusion, implementing these measures will not only enhance the economic performance of farms but also contribute to achieving sustainable production and profitability goals in the sector.
Referanslar
Şirin E. Determination of Fertility and Live Weights in Various Periods in Hair Goats Raised in Tokat Province, Turkish. Journal of Agriculture - Food Science and Technology. 2023;11(7): 1210-1214.
Akmaz A, Çağlayan T. Zootekni II, Küçükbaş ve Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği, Keçi Yetiştiriciliği. Konya; Atlas Akademi: 2021. p. 143-201.
Yalçın C. Özel Zootekni (Koyun ve Keçi Yetiştirme). İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Zootekni Anabilim Dalı, İstanbul 1988.
Karadağ O, Soysal M. İ. Honamlı Keçilerinin Bazı Döl Verimi, Büyüme ve Morfolojik Özelliklerinin Belirlenmesi. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty. 2018;15(01): 135-142.
Şirin E. Kıl Keçilerinde Üreme Mevsiminde Kızgınlık Senkronizasyonu Uygulamasının Döl Verimi Üzerine Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir, Ahi Evran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018.
Berthe M. Bursa Bölgesinde Yetiştirilen Saanen Keçilerin Döl Verimi Özelliklerinin ve Çevre Faktörleriyle İlişkilerinin Belirlenmesi, Uludağ Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
Adıgüzel Işık S. Bafra Koyununun (Sakız x Karayaka G1) Kazım Karabekir Tarım İşletmesi Şartlarında Döl Verimi, Yaşama Gücü ve Büyüme Özellikleri, Kafkas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Kars, 2010.
Agaoglu AR, İnanç ME, Güngör Ş, Bozkurt G. Yetiştiricinin El Kitabı, Küçükbaş Hayvancılık, 13-26, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Desen Ofset, Ankara, 2019.
Demir Ayvazoğlu P. İç Anadolu Bölgesinde Sürdürülebilir Koyunculuk. In: Bozkırda Sürdürülebilir Koyunculuk, Editor, Pınar Ayvazoğlu Demir, Ankara; İKSAD Publishing House: 2024. p. 211-226.
Demir Ayvazoğlu P, Eşki F, Ütük AE. Estimating the total economic costs of Neospora caninum infections in dairy cows in Turkey. Tropical Animal Health and Production. 2020;52(6): 3251-3258.
Eşki F, Demir Ayvazoğlu P, Günaydın, E. The mean prevalence, abortion rate and estimating the economic costs of brucella abortus in dairy cows in Turkey. Israel Journal of Veterinary Medicine. 2021;76(3): 126-136.
Referanslar
Şirin E. Determination of Fertility and Live Weights in Various Periods in Hair Goats Raised in Tokat Province, Turkish. Journal of Agriculture - Food Science and Technology. 2023;11(7): 1210-1214.
Akmaz A, Çağlayan T. Zootekni II, Küçükbaş ve Kanatlı Hayvan Yetiştiriciliği, Keçi Yetiştiriciliği. Konya; Atlas Akademi: 2021. p. 143-201.
Yalçın C. Özel Zootekni (Koyun ve Keçi Yetiştirme). İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi, Zootekni Anabilim Dalı, İstanbul 1988.
Karadağ O, Soysal M. İ. Honamlı Keçilerinin Bazı Döl Verimi, Büyüme ve Morfolojik Özelliklerinin Belirlenmesi. Journal of Tekirdag Agricultural Faculty. 2018;15(01): 135-142.
Şirin E. Kıl Keçilerinde Üreme Mevsiminde Kızgınlık Senkronizasyonu Uygulamasının Döl Verimi Üzerine Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Kırşehir, Ahi Evran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018.
Berthe M. Bursa Bölgesinde Yetiştirilen Saanen Keçilerin Döl Verimi Özelliklerinin ve Çevre Faktörleriyle İlişkilerinin Belirlenmesi, Uludağ Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2024.
Adıgüzel Işık S. Bafra Koyununun (Sakız x Karayaka G1) Kazım Karabekir Tarım İşletmesi Şartlarında Döl Verimi, Yaşama Gücü ve Büyüme Özellikleri, Kafkas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Kars, 2010.
Agaoglu AR, İnanç ME, Güngör Ş, Bozkurt G. Yetiştiricinin El Kitabı, Küçükbaş Hayvancılık, 13-26, Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Desen Ofset, Ankara, 2019.
Demir Ayvazoğlu P. İç Anadolu Bölgesinde Sürdürülebilir Koyunculuk. In: Bozkırda Sürdürülebilir Koyunculuk, Editor, Pınar Ayvazoğlu Demir, Ankara; İKSAD Publishing House: 2024. p. 211-226.
Demir Ayvazoğlu P, Eşki F, Ütük AE. Estimating the total economic costs of Neospora caninum infections in dairy cows in Turkey. Tropical Animal Health and Production. 2020;52(6): 3251-3258.
Eşki F, Demir Ayvazoğlu P, Günaydın, E. The mean prevalence, abortion rate and estimating the economic costs of brucella abortus in dairy cows in Turkey. Israel Journal of Veterinary Medicine. 2021;76(3): 126-136.
