Keçi Yetiştiriciliğinin Genel Durumu
Özet
Ülkemizde 2024 yılı Haziran ayının Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) verilerine göre keçi sayısı 10 milyon 571 bin baş olarak belirtilmiştir. Bu sayının 10 milyon civarı kıl keçisi iken, 300 bin civarı ise Ankara keçisi olarak belirtilmiştir. Keçiler çok çeşitli üretim sistemlerinde yetiştirilmektedir ve birçok bölgede önemli bir ekonomik öneme sahiptir. Zorlu çevre koşullarına uyum sağlayabilmeleri çeşitli iklim koşullarında hayvansal üretimi geliştirmelerine olanak tanımaktadır. Normal üreme mevsiminde, özellikle Ekim’den Aralık’a kadar olan dönemde, kuzey yarımkürenin ılıman enlemlerinde, keçiler poliöstriktir. Keçilerin ortalama siklus süreleri 18 ila 24 gün olarak değişebilmektedir. Keçilerde östrus siklusunda iki ila altı foliküler dalga olup sıklıkla 3 veya dört dalga görülür. Siklustaki östrus safhası 30 – 36 saat arası değişmekte olup ovulasyon bu safhanın sonuna doğru gelişir. Gebelik süresi ortalama 149 gündür ancak ırklar arasında biraz farklılık gösterebilir. Sonuç olarak keçilerde östrus siklusundaki hormon profillerini genital organlardaki değişimleri siklus safhalarını zamana göre bilmek veteriner hekimlik açısından önem arz etmektedir.
According to the data of the Turkish Statistical Institute (TÜİK) of June 2024, the number of goats in our country is stated as 10 million 571 thousand heads. While around 10 million of this number are hair goats, around 300 thousand are Angora goats. Goats are raised in a wide variety of production systems and have an important economic importance in many regions. Their ability to adapt to harsh environmental conditions allows them to develop animal production in various climatic conditions. During the normal breeding season, especially from October to December in the temperate latitudes of the northern hemisphere, goats are polyoestric. The average cycle duration of goats can vary from 18 to 24 days. There are two to six follicular waves in the oestrus cycle in goats and 3 or four waves are frequently seen. The estrus phase of the cycle varies between 30 to 36 hours and ovulation develops towards the end of this phase. The average gestation period is 149 days but may vary slightly between breeds. In conclusion, it is important for veterinary medicine to know the hormone profiles in the oestrus cycle in goats, changes in genital organs and cycle phases according to time.
Referanslar
Koyuncu M, Kara Uzun Ş, Tuncel E. Güney Marmara Bölgesi keçicilik işletmelerinin genel durumu ve verim özelliklerinin belirlenmesi üzerine araştırmalar: I. Keçicilik işletmelerinin genel durumu. Tarım Bilimleri Dergisi. 2005;11(4): 373–378. doi: 10.1501/Tarimbil_0000000558
Dubeuf JP, Boyazoglu J. An international panorama of goat selection and breeds. Livestock Science. 2009;120(3): 225–231. https://doi.org/10.1016/j.livsci.2008.07.005
Utaaker KS, Chaudhary S, Kifleyohannes T, et al. Global Goat! Is the expanding goat population an important reservoir of cryptosporidium? Frontiers in Veterinary Science. 2021;8:e648500. doi: 10.3389/fvets.2021.648500
Peacock C. Goats-A pathway out of poverty. Small Ruminant Research. (2005);60: 179–86. doi.org/10.1016/j.smallrumres.2005.06.011
Silanikove N. The physiological basis of adaptation in goats to harsh environments. Small Rumin Research. 2000;35: 181–93.
Darcan NK, Silanikove N. The advantages of goats for future adaptation to climate change: a conceptual overview. Small Ruminant Research. 2018;163: 34–38. doi.org/10.1016/j.smallrumres.2017.04.013
El Aich A, Waterhouse A. Small ruminants in environment conservation. Small Ruminant Research. 1999;34(3): 271–287. doi.org/10.1016/S0921-4488(99)00079-6
Günlü A, Alaşahan S. Türkiye’de keçi yetiştiriciliği ve geleceği üzerine bazı değerlendirmeler. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi. 2010;81(2): 15–20.
Lad SS, Aparnathi KD, Mehta B, et al. Goat milk in human nutrition and health–a review. International Journal of Current Microbiology Applied Sciences. 2017;6(5): 1781–1792. doi:10.20546/ijcmas.2017.605.194
Ceballos L, Morales E, de la Torre Adarve G, et al. Composition of goat and cow milk produced under similar conditions and analyzed by identical methodology. Journal of Food Composition and Analysis. 2009;22(4): 322–329. doi.org/10.1016/j.jfca.2008.10.020
Getaneh G, Mebrat A, Wubie A, et al. Review on goat milk composition and its nutritive value. Journal of Nutrition and Health Science. 2016;3(4): 401–409. doi:10.15744/2393-9060.3.401
Johnson DD, Eastridge JS, Neubauer DR, et al. Effect of sex class on nutrient content of meat from young goat. Journal Animal Science. 1995;73(1): 296–301. doi: 10.2527/1995.731296x.
Ivanovic S, Nesic K, Pisinov B, et al. The impact of diet on the quality of fresh meat and smoked ham in goat. Small Ruminant Research. 2016;138: 53–59. doi.org/10.1016/j.smallrumres.2016.04.005
Adanacıoğlu H, Taşkın T, Kandemir Ç, et al. Türkiye’de keçi yetiştiriciliğinin bölgelere göre çok boyutlu analizi ile karşılaştırılması. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2018;55(3): 245–253. doi:10.20289/zfdergi.361268
Skapetas B, Bampidis V. Goat production in the world: present situation and trends. Livestock Research for Rural Development. 2016;28(11): 1–6.
Daşkıran İ, Koluman N, Konyalı A. Keçi Yetiştirme. 2012. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/276920048_Kecicilik. Erişim Tarihi: 12.12.2024.
Ayhan F. Keçilerden elde edilen alt liflerin (kaşmirin) ürün olarak Siirt iline ve ülke ekonomisine katkısı. Social Sciences. 2017;12(3): 154–162. doi:10.12739/NWSA.2017.12.3.3C0163
Serradilla, JM. Use of high yielding goat breeds for milk production. Livestock Production Science. 2001;71: 59–73. doi:10.1016/S0301-6226(01)00241-X
Garcia B, Garcia BE, Bravo J, et al. Analysis of a crossbreeding trial with Criollo and imported goats. 7. Milk yield and evaluation of the breed types. Revista de la Facultad de Agronomia, Universidad del Zulia. 1996;13(5): 611–625.
Casey NH, Van Niekerk WA. The boer goat. I. Origin, adaptability, performance testing, reproduction and milk production Author links open overlay panel. Small Ruminant Research. 1988:1(3): 291–302. doi.org/10.1016/0921-4488(88)90056-9
Van Niekerk WA, Casey NH. The Boer goat. II. Growth, nutrient requirements, carcass and meat quality. Small Ruminant Research. 1988;1(2): 355–368. doi.org/10.1016/0921-4488(88)90061-2
Karakuş F. Keçilerde vücut kondisyon puanının döl verimi, canlı ağırlık ve bazı vücut ölçüleri üzerine etkisi. YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi. 2016:26(3): 372–379.
Erol H, Özdemir P, Odabaş E, et al. Enstitü ve yetiştirici elinde korunan Ankara keçilerinde çeşitli verim özelliklerinin araştırılması. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi. 2017;57(1): 1–12.
Cedden F. Ankara keçilerinde bazı çevre faktörlerinin gebelik süresi üzerine etkileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi. 2002;12(2): 59–61.
Konyalı A, Tölü C, Daş G, et al. Keçilerde doğum ve doğum davranışlarına ilişkin bir araştırma. Tarım Bilimleri Dergisi. 2004;10(4): 397–401.
Şireli HD (2017). Kuzu ve oğlakların büyütülmesinde kolostrumun önemi. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2017;10(2): 168–172.
Öziş Ş, Kaymakçı M. Tekelerde eşeysel davranışlar. Hayvansal Üretim. 2003;44(1): 69–75.
Şirin E, Şirin E, Genç S. The effect of oestrus synchronization on reproductive performance and birth weight in Hair goats during the breeding season. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology 2020;8(12):1619–2622.
Daşkıran İ, Koluman N. Koç ve teke test istasyonları nasıl planlanmalı: İspanya ve Fransa örnekleri ışığında Türkiye için bir değerlendirme. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2013;28(2): 33–40.
Tölü C, Irmak S, Açıkel Ş, et al. Türk Saanen keçilerinde elle sağım ile makineli sağımın süt verimi, süt bileşenleri ve kalıntı süt bakımından karşılaştırılması. Tarım Bilimleri Dergisi. 2016;22: 462–470.
Tüfekci H, Olfaz M. Saanen x Kıl keçi melezi (G1) çebiçlerin erken (7-8 aylık) yaşta damızlıkta kullanılabilme imkanları. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi. 2016;31: 301–307.
Demir H, Elmaz Ö, Cerit H. Keçilerde puberta ve eşeysel olgunluk yaşı. Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi; 2018;37(2): 143–150. doi: 10.30782/uluvfd.415214
Referanslar
Koyuncu M, Kara Uzun Ş, Tuncel E. Güney Marmara Bölgesi keçicilik işletmelerinin genel durumu ve verim özelliklerinin belirlenmesi üzerine araştırmalar: I. Keçicilik işletmelerinin genel durumu. Tarım Bilimleri Dergisi. 2005;11(4): 373–378. doi: 10.1501/Tarimbil_0000000558
Dubeuf JP, Boyazoglu J. An international panorama of goat selection and breeds. Livestock Science. 2009;120(3): 225–231. https://doi.org/10.1016/j.livsci.2008.07.005
Utaaker KS, Chaudhary S, Kifleyohannes T, et al. Global Goat! Is the expanding goat population an important reservoir of cryptosporidium? Frontiers in Veterinary Science. 2021;8:e648500. doi: 10.3389/fvets.2021.648500
Peacock C. Goats-A pathway out of poverty. Small Ruminant Research. (2005);60: 179–86. doi.org/10.1016/j.smallrumres.2005.06.011
Silanikove N. The physiological basis of adaptation in goats to harsh environments. Small Rumin Research. 2000;35: 181–93.
Darcan NK, Silanikove N. The advantages of goats for future adaptation to climate change: a conceptual overview. Small Ruminant Research. 2018;163: 34–38. doi.org/10.1016/j.smallrumres.2017.04.013
El Aich A, Waterhouse A. Small ruminants in environment conservation. Small Ruminant Research. 1999;34(3): 271–287. doi.org/10.1016/S0921-4488(99)00079-6
Günlü A, Alaşahan S. Türkiye’de keçi yetiştiriciliği ve geleceği üzerine bazı değerlendirmeler. Veteriner Hekimler Derneği Dergisi. 2010;81(2): 15–20.
Lad SS, Aparnathi KD, Mehta B, et al. Goat milk in human nutrition and health–a review. International Journal of Current Microbiology Applied Sciences. 2017;6(5): 1781–1792. doi:10.20546/ijcmas.2017.605.194
Ceballos L, Morales E, de la Torre Adarve G, et al. Composition of goat and cow milk produced under similar conditions and analyzed by identical methodology. Journal of Food Composition and Analysis. 2009;22(4): 322–329. doi.org/10.1016/j.jfca.2008.10.020
Getaneh G, Mebrat A, Wubie A, et al. Review on goat milk composition and its nutritive value. Journal of Nutrition and Health Science. 2016;3(4): 401–409. doi:10.15744/2393-9060.3.401
Johnson DD, Eastridge JS, Neubauer DR, et al. Effect of sex class on nutrient content of meat from young goat. Journal Animal Science. 1995;73(1): 296–301. doi: 10.2527/1995.731296x.
Ivanovic S, Nesic K, Pisinov B, et al. The impact of diet on the quality of fresh meat and smoked ham in goat. Small Ruminant Research. 2016;138: 53–59. doi.org/10.1016/j.smallrumres.2016.04.005
Adanacıoğlu H, Taşkın T, Kandemir Ç, et al. Türkiye’de keçi yetiştiriciliğinin bölgelere göre çok boyutlu analizi ile karşılaştırılması. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2018;55(3): 245–253. doi:10.20289/zfdergi.361268
Skapetas B, Bampidis V. Goat production in the world: present situation and trends. Livestock Research for Rural Development. 2016;28(11): 1–6.
Daşkıran İ, Koluman N, Konyalı A. Keçi Yetiştirme. 2012. Erişim adresi: https://www.researchgate.net/publication/276920048_Kecicilik. Erişim Tarihi: 12.12.2024.
Ayhan F. Keçilerden elde edilen alt liflerin (kaşmirin) ürün olarak Siirt iline ve ülke ekonomisine katkısı. Social Sciences. 2017;12(3): 154–162. doi:10.12739/NWSA.2017.12.3.3C0163
Serradilla, JM. Use of high yielding goat breeds for milk production. Livestock Production Science. 2001;71: 59–73. doi:10.1016/S0301-6226(01)00241-X
Garcia B, Garcia BE, Bravo J, et al. Analysis of a crossbreeding trial with Criollo and imported goats. 7. Milk yield and evaluation of the breed types. Revista de la Facultad de Agronomia, Universidad del Zulia. 1996;13(5): 611–625.
Casey NH, Van Niekerk WA. The boer goat. I. Origin, adaptability, performance testing, reproduction and milk production Author links open overlay panel. Small Ruminant Research. 1988:1(3): 291–302. doi.org/10.1016/0921-4488(88)90056-9
Van Niekerk WA, Casey NH. The Boer goat. II. Growth, nutrient requirements, carcass and meat quality. Small Ruminant Research. 1988;1(2): 355–368. doi.org/10.1016/0921-4488(88)90061-2
Karakuş F. Keçilerde vücut kondisyon puanının döl verimi, canlı ağırlık ve bazı vücut ölçüleri üzerine etkisi. YYÜ Tarım Bilimleri Dergisi. 2016:26(3): 372–379.
Erol H, Özdemir P, Odabaş E, et al. Enstitü ve yetiştirici elinde korunan Ankara keçilerinde çeşitli verim özelliklerinin araştırılması. Lalahan Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Dergisi. 2017;57(1): 1–12.
Cedden F. Ankara keçilerinde bazı çevre faktörlerinin gebelik süresi üzerine etkileri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Bilimleri Dergisi. 2002;12(2): 59–61.
Konyalı A, Tölü C, Daş G, et al. Keçilerde doğum ve doğum davranışlarına ilişkin bir araştırma. Tarım Bilimleri Dergisi. 2004;10(4): 397–401.
Şireli HD (2017). Kuzu ve oğlakların büyütülmesinde kolostrumun önemi. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2017;10(2): 168–172.
Öziş Ş, Kaymakçı M. Tekelerde eşeysel davranışlar. Hayvansal Üretim. 2003;44(1): 69–75.
Şirin E, Şirin E, Genç S. The effect of oestrus synchronization on reproductive performance and birth weight in Hair goats during the breeding season. Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology 2020;8(12):1619–2622.
Daşkıran İ, Koluman N. Koç ve teke test istasyonları nasıl planlanmalı: İspanya ve Fransa örnekleri ışığında Türkiye için bir değerlendirme. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2013;28(2): 33–40.
Tölü C, Irmak S, Açıkel Ş, et al. Türk Saanen keçilerinde elle sağım ile makineli sağımın süt verimi, süt bileşenleri ve kalıntı süt bakımından karşılaştırılması. Tarım Bilimleri Dergisi. 2016;22: 462–470.
Tüfekci H, Olfaz M. Saanen x Kıl keçi melezi (G1) çebiçlerin erken (7-8 aylık) yaşta damızlıkta kullanılabilme imkanları. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi. 2016;31: 301–307.
Demir H, Elmaz Ö, Cerit H. Keçilerde puberta ve eşeysel olgunluk yaşı. Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi; 2018;37(2): 143–150. doi: 10.30782/uluvfd.415214
