Bilimsel Saptırma, Yanıltma Nedenleri ve Önlenmesi

Erdem AR. Aynanın Arka Yüzü: Öğretim Üyesinin Bilim Etiği Sorumluluğu. Apaydın F, Çelik SK (Eds.), Akademide Etik İhlalleri Yaşanmış Vakalar-11 içinde (p. 43–61). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021.

Ruacan Ş. Bilimsel araştırma ve yayınlarda etik ilkeler. Gazi Tıp Dergisi. 2005;16(4): 147–149.

Malone RE. Ethical issues in publication of research, Journal of Emergency Nursing. 1998;24(3): 281–283. doi:10.1016/s0099-1767(98)90080-0.

Yank V, Rennie D. Disclosure of researcher contributions: A study of original research articles in the Lancet, Annals of Internal Medicine. 1999;130(8) :661–670.

National Institutes of Health. Update on the requirement for instruction in the responsible conduct of research 2009. Bethesda, MD: NIH. Available from: http://grants.nih.gov/grants/guide/notice-files/NOT-OD-10-019.html (Accessed 12th August 2024).

National Science Foundation. Research misconduct 1996. Arlington, VA: NSF. Available from: https://www.nsf.gov/oig/resmisreg.pdf (Accessed 15th August 2024).

Office of Research Integrity. Office of research integrity: an introduction 1993. Rockville, MD: Office of Research Integrity. (Available from: https://ori.hhs.gov/1993 (Accessed 15th August 2024).

TÜBA. Bilimsel araştırmada etik ve sorunları. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları; 2002.

Kansu E, Ruacan, Ş. Bilimsel yanıltmanın günümüzdeki durumu: türleri, nedenleri, önlenmesi ve cezalandırılması. Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi. 2002;30(12): 763–767.

İnci O. Bilimsel yayın etiği ilkeleri, yanıltmalar yanıltmaları önlemeye yönelik öneriler. ULAKBİM Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık 7. Ulusal Sempozyum Bildirileri. 2009;7: 69–89.

Keskin U. Bilimsel etik ihlallerinin kökenine ilişkin bir değerlendirme. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;10(4): 653–674.

Aktekin M. Bilim ve araştırma. Toplum ve Hekim Dergisi. 1997; 12(77): 55–58.

Toplu M. Bilim etiği: İnternetin bilim etiği üzerindeki etkileri. Türk Kütüphaneciliği. 2012;26(4): 654–698.

Shashok K. Authors, editors, and the signs, symptoms and causes of plagiarism. Saudi Journal of Anaesthesia. 2011;5(3): 303–307. doi: 10.4103/1658-354X.84107

Uğurlu H. Bilimsel araştırmalarda etik. Ahi Evran Akademi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020;1(1): 67–78.

Uluç Ö. Bilimsel araştırmalarda etik. Toplum Bilimleri Dergisi. 2012; 6(12): 129–142.

Aydın İ, Alkın Şahin S, Demir Kasımoğlu N. Üniversitelerde karşılaşılan etik dışı davranışlara ilişkin akademisyen görüşleri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi. 2014; 43: 0–0.

Kıraç FS. Bilimsel yanıltma: Tekrar yayınların tanımı, çeşitleri ve olası sonuçları. Anadolu Kardiyoloji Dergisi. 2011;1: 174–178.

Hölse V. Fazla Enformasyon Çağında Felsefe, Tepe H (Haz.), Etik ve Meslek Etikleri içinde (p. 123–140). Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları; 2001.

Özenç Uçak N, Birinci HG. Bilimsel etik ve intihal. Türk Kütüphaneciliği. 2008;22(2): 187-204.

Günbayı İ, Kasalak G, Özçetin S. Bilimsel araştırmalarda etik dışı davranışlar: Bir durum çalışması. Yükseköğretim Dergisi. 2013;3(2): 97–108. doi:10.2399/yod.13.014

Erdem AR. Bilim insanı yetiştirmede etik eğitimi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi. 2012;2(1): 25–32. doi: 10.5961/jhes.2012.030

Esmer Y, Özdaşlı K. Bilimsel araştırmalarda etik: Kavramlar ve ilkeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2023, 13(3), 397–409. doi: 10.5961/higheredusci.1291201

Comas-Forgas R, Sureda-Negre J. Academic plagiarism: Explanatory factors from students’ perspective. Journal of Academic Ethics. 2010;8: 217–232. doi:10.1007/s10805-010-9121-0

Şentürk S. Akademik sahtekârlık ve intihal üzerine bir araştırma: Türkiye’deki durum. ISophos: Uluslararası Bilişim, Teknoloji ve Felsefe Dergisi. 2020;3(5): 1–14.

DuBois J, Anderson E, Chibnall J, et al. Understanding research misconduct: A comparative analysis of 120 cases of professional wrongdoing. Accountability in Research. 2013;20(5–6): 320–338. doi: 10.1080/08989621.2013.822248

Tijdink JK, Verbeke R, Smulders YM. Publication pressure and scientific misconduct in medical scientists. The Journal of Empirical Research on Human Research Ethics. 2014;9(5): 64–71. doi: 10.1177/1556264614552421

Haven T, Bouter L, Smulders Y, et al. Perceived publication pressure in Amsterdam: Survey of all disciplinary fields and academic ranks. PLoS One. 2019;14(6): e0217931. doi: 10.1371/journal.pone.0217931

Van Wesel M. Evaluation by citation: Trends in publication behavior, evaluation criteria, and the strive for high impact publications. Science and Engineering Ethics. 2016;22(1): 199–225. doi: 10.1007/s11948-015-9638-0

Ecevit MC. Bilimsel Pratikte Etik Sorunların Toplumsal Birkaç Yönü. Karakütük K. (Ed.), Sosyal Bilimlerde Süreli Yayıncılık-1. Ulusal Kurultay Bildirileri (p. 81–87). Ankara: TÜBİTAK ULAKBİM; 2006.

Nath SB, Marcus SC, Druss BG. Retractions in the research literature: misconduct or mistakes? The Medical Journal of Australia. 2006;185(3): 152–154. doi: 10.5694/j.1326-5377.2006.tb00504.x

Steen RG. Retractions in the scientific literature: is the incidence of research fraud increasing? Journal of Medical Ethics. 2011;37(4): 249–53. doi:10.1136/jme.2010.040923

Resnik DB, Dinse GE. Scientific retractions and corrections related to misconduct findings. Journal of Medical Ethics. 2012;0: 1–5. doi:10.1136/medethics-2012-100766.

Resnik DB, Rasmussen LM, Kissling GE. An international study of research misconduct policies. Accountability in Research. 2015;22(5): 249–266. doi: 10.1080/08989621.2014.958218

TÜBİTAK. TÜBİTAK Araştırma ve yayın etiği kurulu yönetmeliği 2015. 1-6. Ankara. (16 Temmuz 2024 tarihinde https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/3654/247_sayili_bk_islenmis_hali.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Ünal M, Toprak M, Başpınar V. Bilim etiğine aykırı davranışlar ve yaptırımlar: Sosyal ve beşerî bilimler için bir çerçeve önerisi. Amme İdaresi Dergisi. 2012;45(3): 1–27. doi:10.2139/ssrn.2186411

YÖK. Yükseköğretim kurumları bilimsel araştırma ve yayın etiği yönergesi 2018. (16 Temmuz 2024 tarihinde https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx adresinden ulaşılmıştır).

TÜBİTAK. TÜBİTAK Araştırma ve yayın etiği kurulu yönetmeliği 2018. 1-7. Ankara. (16 Temmuz 2024 tarihinde https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/2024-05/277_islenmis_hali_1.pdf adresinden ulaşılmıştır).

ALLEA. The European Code of Conduct for Research Integrity 2023 – Revised Edition 2023. Berlin. Available from: https://www.alleageneralassembly.org/wp-content/uploads/2023/06/European-Code-of-Conduct-Revised-Edition-2023.pdf (Accessed 15th August 2024).

Işık Öner A., Yıldız AK. Bilimsel araştırmalarda etik dışı davranışların nedenleri ve çözüm önerileri. İZÜ Eğitim Dergisi. 2021;3(5): 1–14. doi:10.46423/izujed.830639

Tolun A. Etik İhlallerine Karşı Alınması Gereken Önlemler ve Etik Eğitimi. Erzan A, Irzık G, Kansu E, Ruacan Ş, Tekcan A, Tolun A, Yılmaz Y (Eds.), Bilim Etiği El Kitabı içinde (P. 63-68). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları; 2008.

Paruzel-Czachura M, Baran L, Spendel Z. Publish or be ethical? Publishing pressure and scientific misconduct in research. Research Ethics. 2021;17(3) 375–397. s://doi.org/10.1177/1747016120980562

Özden M, Ergin B. Lisansüstü öğrencilerinin bilimsel araştırmalarda uygulanan etik kurallara yönelik düşüncelerinin belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2013;10(22): 155–169.

Odabaş, H. Akademisyenlerin Yayıncılık Etiği Farkındalığı ve Eğilimleri: Atatürk Üniversitesi Örneği. Keskin İ, Somer ŞN, Oğuz N (Eds.), İshak Binark Armağanı içinde (p. 317–328), İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları;2015.

Bouville M. Plagiarism: Words and ideas. Science and Engineering Ethics. 2008;14(3): 311–322. doi:10.1007/s11948-008-9057-6

Demir SB. Predatory journals: Who publishes in them and why? Journal of Informetrics. 2018;12(4); 1296–1311. doi:10.1016/j.joi.2018.10.008

Çetinkaya R. Eğitimde bilimsel yayın etiğine büyüyen tehdit: sahte dergiler ve kongreler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019;50, 548–576. doi: 10.21764/maeuefd.493556

Erdem AR. Aynanın Arka Yüzü: Öğretim Üyesinin Bilim Etiği Sorumluluğu. Apaydın F, Çelik SK (Eds.), Akademide Etik İhlalleri Yaşanmış Vakalar-11 içinde (p. 43–61). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic. Ltd. Şti; 2021.

Ruacan Ş. Bilimsel araştırma ve yayınlarda etik ilkeler. Gazi Tıp Dergisi. 2005;16(4): 147–149.

Malone RE. Ethical issues in publication of research, Journal of Emergency Nursing. 1998;24(3): 281–283. doi:10.1016/s0099-1767(98)90080-0.

Yank V, Rennie D. Disclosure of researcher contributions: A study of original research articles in the Lancet, Annals of Internal Medicine. 1999;130(8) :661–670.

National Institutes of Health. Update on the requirement for instruction in the responsible conduct of research 2009. Bethesda, MD: NIH. Available from: http://grants.nih.gov/grants/guide/notice-files/NOT-OD-10-019.html (Accessed 12th August 2024).

National Science Foundation. Research misconduct 1996. Arlington, VA: NSF. Available from: https://www.nsf.gov/oig/resmisreg.pdf (Accessed 15th August 2024).

Office of Research Integrity. Office of research integrity: an introduction 1993. Rockville, MD: Office of Research Integrity. (Available from: https://ori.hhs.gov/1993 (Accessed 15th August 2024).

TÜBA. Bilimsel araştırmada etik ve sorunları. Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları; 2002.

Kansu E, Ruacan, Ş. Bilimsel yanıltmanın günümüzdeki durumu: türleri, nedenleri, önlenmesi ve cezalandırılması. Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi. 2002;30(12): 763–767.

İnci O. Bilimsel yayın etiği ilkeleri, yanıltmalar yanıltmaları önlemeye yönelik öneriler. ULAKBİM Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık 7. Ulusal Sempozyum Bildirileri. 2009;7: 69–89.

Keskin U. Bilimsel etik ihlallerinin kökenine ilişkin bir değerlendirme. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;10(4): 653–674.

Aktekin M. Bilim ve araştırma. Toplum ve Hekim Dergisi. 1997; 12(77): 55–58.

Toplu M. Bilim etiği: İnternetin bilim etiği üzerindeki etkileri. Türk Kütüphaneciliği. 2012;26(4): 654–698.

Shashok K. Authors, editors, and the signs, symptoms and causes of plagiarism. Saudi Journal of Anaesthesia. 2011;5(3): 303–307. doi: 10.4103/1658-354X.84107

Uğurlu H. Bilimsel araştırmalarda etik. Ahi Evran Akademi Sosyal Bilimler Dergisi. 2020;1(1): 67–78.

Uluç Ö. Bilimsel araştırmalarda etik. Toplum Bilimleri Dergisi. 2012; 6(12): 129–142.

Aydın İ, Alkın Şahin S, Demir Kasımoğlu N. Üniversitelerde karşılaşılan etik dışı davranışlara ilişkin akademisyen görüşleri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler E-Dergisi. 2014; 43: 0–0.

Kıraç FS. Bilimsel yanıltma: Tekrar yayınların tanımı, çeşitleri ve olası sonuçları. Anadolu Kardiyoloji Dergisi. 2011;1: 174–178.

Hölse V. Fazla Enformasyon Çağında Felsefe, Tepe H (Haz.), Etik ve Meslek Etikleri içinde (p. 123–140). Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu Yayınları; 2001.

Özenç Uçak N, Birinci HG. Bilimsel etik ve intihal. Türk Kütüphaneciliği. 2008;22(2): 187-204.

Günbayı İ, Kasalak G, Özçetin S. Bilimsel araştırmalarda etik dışı davranışlar: Bir durum çalışması. Yükseköğretim Dergisi. 2013;3(2): 97–108. doi:10.2399/yod.13.014

Erdem AR. Bilim insanı yetiştirmede etik eğitimi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi. 2012;2(1): 25–32. doi: 10.5961/jhes.2012.030

Esmer Y, Özdaşlı K. Bilimsel araştırmalarda etik: Kavramlar ve ilkeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 2023, 13(3), 397–409. doi: 10.5961/higheredusci.1291201

Comas-Forgas R, Sureda-Negre J. Academic plagiarism: Explanatory factors from students’ perspective. Journal of Academic Ethics. 2010;8: 217–232. doi:10.1007/s10805-010-9121-0

Şentürk S. Akademik sahtekârlık ve intihal üzerine bir araştırma: Türkiye’deki durum. ISophos: Uluslararası Bilişim, Teknoloji ve Felsefe Dergisi. 2020;3(5): 1–14.

DuBois J, Anderson E, Chibnall J, et al. Understanding research misconduct: A comparative analysis of 120 cases of professional wrongdoing. Accountability in Research. 2013;20(5–6): 320–338. doi: 10.1080/08989621.2013.822248

Tijdink JK, Verbeke R, Smulders YM. Publication pressure and scientific misconduct in medical scientists. The Journal of Empirical Research on Human Research Ethics. 2014;9(5): 64–71. doi: 10.1177/1556264614552421

Haven T, Bouter L, Smulders Y, et al. Perceived publication pressure in Amsterdam: Survey of all disciplinary fields and academic ranks. PLoS One. 2019;14(6): e0217931. doi: 10.1371/journal.pone.0217931

Van Wesel M. Evaluation by citation: Trends in publication behavior, evaluation criteria, and the strive for high impact publications. Science and Engineering Ethics. 2016;22(1): 199–225. doi: 10.1007/s11948-015-9638-0

Ecevit MC. Bilimsel Pratikte Etik Sorunların Toplumsal Birkaç Yönü. Karakütük K. (Ed.), Sosyal Bilimlerde Süreli Yayıncılık-1. Ulusal Kurultay Bildirileri (p. 81–87). Ankara: TÜBİTAK ULAKBİM; 2006.

Nath SB, Marcus SC, Druss BG. Retractions in the research literature: misconduct or mistakes? The Medical Journal of Australia. 2006;185(3): 152–154. doi: 10.5694/j.1326-5377.2006.tb00504.x

Steen RG. Retractions in the scientific literature: is the incidence of research fraud increasing? Journal of Medical Ethics. 2011;37(4): 249–53. doi:10.1136/jme.2010.040923

Resnik DB, Dinse GE. Scientific retractions and corrections related to misconduct findings. Journal of Medical Ethics. 2012;0: 1–5. doi:10.1136/medethics-2012-100766.

Resnik DB, Rasmussen LM, Kissling GE. An international study of research misconduct policies. Accountability in Research. 2015;22(5): 249–266. doi: 10.1080/08989621.2014.958218

TÜBİTAK. TÜBİTAK Araştırma ve yayın etiği kurulu yönetmeliği 2015. 1-6. Ankara. (16 Temmuz 2024 tarihinde https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/3654/247_sayili_bk_islenmis_hali.pdf adresinden ulaşılmıştır).

Ünal M, Toprak M, Başpınar V. Bilim etiğine aykırı davranışlar ve yaptırımlar: Sosyal ve beşerî bilimler için bir çerçeve önerisi. Amme İdaresi Dergisi. 2012;45(3): 1–27. doi:10.2139/ssrn.2186411

YÖK. Yükseköğretim kurumları bilimsel araştırma ve yayın etiği yönergesi 2018. (16 Temmuz 2024 tarihinde https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx adresinden ulaşılmıştır).

TÜBİTAK. TÜBİTAK Araştırma ve yayın etiği kurulu yönetmeliği 2018. 1-7. Ankara. (16 Temmuz 2024 tarihinde https://tubitak.gov.tr/sites/default/files/2024-05/277_islenmis_hali_1.pdf adresinden ulaşılmıştır).

ALLEA. The European Code of Conduct for Research Integrity 2023 – Revised Edition 2023. Berlin. Available from: https://www.alleageneralassembly.org/wp-content/uploads/2023/06/European-Code-of-Conduct-Revised-Edition-2023.pdf (Accessed 15th August 2024).

Işık Öner A., Yıldız AK. Bilimsel araştırmalarda etik dışı davranışların nedenleri ve çözüm önerileri. İZÜ Eğitim Dergisi. 2021;3(5): 1–14. doi:10.46423/izujed.830639

Tolun A. Etik İhlallerine Karşı Alınması Gereken Önlemler ve Etik Eğitimi. Erzan A, Irzık G, Kansu E, Ruacan Ş, Tekcan A, Tolun A, Yılmaz Y (Eds.), Bilim Etiği El Kitabı içinde (P. 63-68). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi Yayınları; 2008.

Paruzel-Czachura M, Baran L, Spendel Z. Publish or be ethical? Publishing pressure and scientific misconduct in research. Research Ethics. 2021;17(3) 375–397. s://doi.org/10.1177/1747016120980562

Özden M, Ergin B. Lisansüstü öğrencilerinin bilimsel araştırmalarda uygulanan etik kurallara yönelik düşüncelerinin belirlenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2013;10(22): 155–169.

Odabaş, H. Akademisyenlerin Yayıncılık Etiği Farkındalığı ve Eğilimleri: Atatürk Üniversitesi Örneği. Keskin İ, Somer ŞN, Oğuz N (Eds.), İshak Binark Armağanı içinde (p. 317–328), İstanbul: Türk Edebiyatı Vakfı Yayınları;2015.

Bouville M. Plagiarism: Words and ideas. Science and Engineering Ethics. 2008;14(3): 311–322. doi:10.1007/s11948-008-9057-6

Demir SB. Predatory journals: Who publishes in them and why? Journal of Informetrics. 2018;12(4); 1296–1311. doi:10.1016/j.joi.2018.10.008

Çetinkaya R. Eğitimde bilimsel yayın etiğine büyüyen tehdit: sahte dergiler ve kongreler. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2019;50, 548–576. doi: 10.21764/maeuefd.493556