Araştırmanın Her Aşamasında İzlenmesi Gereken Etik İlkeler
Özet
Referanslar
Uzbay T. Bilimsel Araştırma Etiği. Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık; 2006;19-26.
US Department Of Health And Human Services. Ethical Principles & Guidelines for Research Involving Human Subjects. 15.03.2024 tarihinde https://www.hhs.gov/ohrp/regulations-and-policy/belmont-report/read-the-belmont-report/index.html adresinden ulaşılmıştır.
Özsoy N. Araştırma etiği. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2015;1(1): 2-8
Kansu E, Erzan A. Bilimsel araştırma ahlakı. In: Türkiye Bilimler Akademisi. Bilim Etiği El Kitabı. Erzan A (Ed.). TUBA Yayınları, Birinci Basım, Ankara, 2008.
The World Medical Association. Declaration of Helsinki. 15.03.2024 tarihinde https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki-ethical-principles-for-medical-research-involving-human-subjects/ adresinden ulaşılmıştır.
İyi Klinik Uygulama Kılavuzu. (15.7.2014). 10.05.2024 tarihinde http://www.klinikarastirmalar.org.tr/doc/file_311.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Klinik Araştırmalar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmelik. Resmi Gazete. Sayı: 29041, Tarih: 25 Haziran 2014. 30 Mart 2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/06/20140625-3.htm adresinden ulaşılmıştır.
Çakır B. Sağlık Araştırmalarında Bias (Yanlılık, Taraf Tutma): Tipleri, Sınıflandırılması, Nedenleri, Önleme Yöntemleri II. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences; 2005; 25: 280-288.
Aksakoğlu G. Sağlıkta Araştırma ve Çözümleme (3. Basım). Meta Basımevi. İzmir, 2013.
ALLEA All European Academies, Araştırmalarda Dürüstlük Konusunda Avrupa Davranış Kodu (ECOC), Berlin, 2018
Adsan D, Erzan A, Güriz A, Öztürk O. Bilimsel araştırmada etik ve sorunları. Türkiye Bilimler Akademisi TUBA yayınları. Tubitak Matbaası, 2002.
Esmer Y, Özdaşlı K. Bilimsel araştırmalarda etik: Kavramlar ve ilkeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi; 2023;13(3):397-409.
Yıldız F, Okyay P. Sağlık Araştırmalarında Deneysel Desenler ve Yan Tutma Kaynakları. Halk Sağlığı Uzmanlar Derneği Yayınları, Ankara, 2018
Tezcan S.G. Temel Epidemiyoloji. Hipokrat Kitapevi. Sözkesen Matbaacılık, Ankara, 2017.
Dünya Tabipler Birliği Helsinki Bildirgesi, 15.05.2024 tarihinde https://www.ttb.org.tr/images/stories/file/2013/helsinki.pdf adresinden indirildi.
Eggertson L. Lancet retracts 12-year-old article linking autism to MMR vaccines. Canadian Medical Association Journal; 2010; 182 (4): 199-200.
Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE), Bilimsel Yayınlarda Yapay Zeka Kullanımı İle İlgili Öneriler, 15.06.2024 tarihinde https://www.icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/defining-the-role-of-authors-and-contributors.html#two adresinden ulaşılmıştır.
Klinik Araştırmalar Hakkında Yönetmelik, 15.06.2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/08/20110819-9.htm adresinden ulaşılmıştır.
Yüksek Öğretim Kurumu Etik Davranış İlkeleri, 15.06.2024 tarihinde https://www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/hukuk-musavirligi/etik adresinden ulaşılmıştır .
YÖK Üniversiteler Arası Kurul, Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, 18.06.2024 tarihinde https://www.uak.gov.tr/Documents/mevzuat/2023/uakBilimselArastirmaveYayinEtigiYonergesi_05042023.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Emanuel EJ, Wendler D, Grady C. An ethical framework for biomedical research. In: Emanuel EJ, Grady C, Crouch RA, Lie R, Miller FG, & Wendler D (Eds.). The Oxford textbook of clinical research ethics (pp. 123–135). 2008, Oxford, UK: Oxford University Press.
TC Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi cihaz kurumu, İyi Klinik Uygulamaları Klavuzu, 2020, 15.06.2024 tarihinde https://www.titck.gov.tr/mevzuat/2150 adresinden ulaşılmıştır.
Sallam M. ChatGPT Utility in Healthcare Education Research, and Practice: Systematic Review on the Promising Perspectives and Valid Concerns. Healthcare (Basel); 2023;11(6): 887.doi: 10.3390/healthcare11060887
WAME (Dünya Tıp Editörleri Birliği), WAME Recommendations on Chatbots and Generative Artificial Intelligence in Relation to Scholarly Publications 18.06.2024 tarihinde https://wame.org/page3.php?id=106 ve https://publicationethics.org/cope-position-statements/ai-author, adresinden ulaşılmıştır.
Referanslar
Uzbay T. Bilimsel Araştırma Etiği. Sağlık Bilimlerinde Süreli Yayıncılık; 2006;19-26.
US Department Of Health And Human Services. Ethical Principles & Guidelines for Research Involving Human Subjects. 15.03.2024 tarihinde https://www.hhs.gov/ohrp/regulations-and-policy/belmont-report/read-the-belmont-report/index.html adresinden ulaşılmıştır.
Özsoy N. Araştırma etiği. Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi; 2015;1(1): 2-8
Kansu E, Erzan A. Bilimsel araştırma ahlakı. In: Türkiye Bilimler Akademisi. Bilim Etiği El Kitabı. Erzan A (Ed.). TUBA Yayınları, Birinci Basım, Ankara, 2008.
The World Medical Association. Declaration of Helsinki. 15.03.2024 tarihinde https://www.wma.net/policies-post/wma-declaration-of-helsinki-ethical-principles-for-medical-research-involving-human-subjects/ adresinden ulaşılmıştır.
İyi Klinik Uygulama Kılavuzu. (15.7.2014). 10.05.2024 tarihinde http://www.klinikarastirmalar.org.tr/doc/file_311.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Klinik Araştırmalar Hakkında Yönetmelikte Değişiklik yapılmasına Dair Yönetmelik. Resmi Gazete. Sayı: 29041, Tarih: 25 Haziran 2014. 30 Mart 2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/06/20140625-3.htm adresinden ulaşılmıştır.
Çakır B. Sağlık Araştırmalarında Bias (Yanlılık, Taraf Tutma): Tipleri, Sınıflandırılması, Nedenleri, Önleme Yöntemleri II. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences; 2005; 25: 280-288.
Aksakoğlu G. Sağlıkta Araştırma ve Çözümleme (3. Basım). Meta Basımevi. İzmir, 2013.
ALLEA All European Academies, Araştırmalarda Dürüstlük Konusunda Avrupa Davranış Kodu (ECOC), Berlin, 2018
Adsan D, Erzan A, Güriz A, Öztürk O. Bilimsel araştırmada etik ve sorunları. Türkiye Bilimler Akademisi TUBA yayınları. Tubitak Matbaası, 2002.
Esmer Y, Özdaşlı K. Bilimsel araştırmalarda etik: Kavramlar ve ilkeler. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi; 2023;13(3):397-409.
Yıldız F, Okyay P. Sağlık Araştırmalarında Deneysel Desenler ve Yan Tutma Kaynakları. Halk Sağlığı Uzmanlar Derneği Yayınları, Ankara, 2018
Tezcan S.G. Temel Epidemiyoloji. Hipokrat Kitapevi. Sözkesen Matbaacılık, Ankara, 2017.
Dünya Tabipler Birliği Helsinki Bildirgesi, 15.05.2024 tarihinde https://www.ttb.org.tr/images/stories/file/2013/helsinki.pdf adresinden indirildi.
Eggertson L. Lancet retracts 12-year-old article linking autism to MMR vaccines. Canadian Medical Association Journal; 2010; 182 (4): 199-200.
Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE), Bilimsel Yayınlarda Yapay Zeka Kullanımı İle İlgili Öneriler, 15.06.2024 tarihinde https://www.icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/defining-the-role-of-authors-and-contributors.html#two adresinden ulaşılmıştır.
Klinik Araştırmalar Hakkında Yönetmelik, 15.06.2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/08/20110819-9.htm adresinden ulaşılmıştır.
Yüksek Öğretim Kurumu Etik Davranış İlkeleri, 15.06.2024 tarihinde https://www.yok.gov.tr/kurumsal/idari-birimler/hukuk-musavirligi/etik adresinden ulaşılmıştır .
YÖK Üniversiteler Arası Kurul, Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi, 18.06.2024 tarihinde https://www.uak.gov.tr/Documents/mevzuat/2023/uakBilimselArastirmaveYayinEtigiYonergesi_05042023.pdf adresinden ulaşılmıştır.
Emanuel EJ, Wendler D, Grady C. An ethical framework for biomedical research. In: Emanuel EJ, Grady C, Crouch RA, Lie R, Miller FG, & Wendler D (Eds.). The Oxford textbook of clinical research ethics (pp. 123–135). 2008, Oxford, UK: Oxford University Press.
TC Sağlık Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi cihaz kurumu, İyi Klinik Uygulamaları Klavuzu, 2020, 15.06.2024 tarihinde https://www.titck.gov.tr/mevzuat/2150 adresinden ulaşılmıştır.
Sallam M. ChatGPT Utility in Healthcare Education Research, and Practice: Systematic Review on the Promising Perspectives and Valid Concerns. Healthcare (Basel); 2023;11(6): 887.doi: 10.3390/healthcare11060887
WAME (Dünya Tıp Editörleri Birliği), WAME Recommendations on Chatbots and Generative Artificial Intelligence in Relation to Scholarly Publications 18.06.2024 tarihinde https://wame.org/page3.php?id=106 ve https://publicationethics.org/cope-position-statements/ai-author, adresinden ulaşılmıştır.
