Okula Hazırbulunuşlukta Aile ve Toplumun Rolü
Özet
Çocuğun okula hazırbulunuşluğunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi, öğrenmeyle ilgili problemlerin çözümüne yönelik etkili ve doğru müdahalelerin geliştirilebilmesi için önemlidir. Hazırbulunuşluğu daha iyi anlamak üzere geliştirilen farklı yaklaşımlar, çocuğun hazırbulunuşluğunu yalnızca bireysel özelliklere dayanan bir bakış açısıyla başlamış, zamanla aile, çevre ve toplumu da kapsayan daha geniş bir perspektife dönüşmüştür. Bu bölümde hazırbulunuşluğu etkileyen bireysel özelliklerin üzerinde etkisi olan aile ve toplumun rolünü açıklamak amaçlanmıştır. Bu bağlamda öncelikle çocuğun okula hazırbulunuşluğunu ele alan yaklaşımlar incelenmiş, ardından literatür ışığında çocukların hazırbulunuşluğuna etki eden kanıtlar derlenerek, en geçerli ve tutarlı yaklaşımlardan biri olarak kabul edilen Bronfenbrenner’in Ekolojik Sistemler Teorisi’nin önerdiği sistemler bağlamında düzenlenmiş ve özetlenmiştir. Böylece, aile ve toplumun çocuğun hazırbulunuşluğu üzerindeki rolünü aktaran geniş perspektifli bir rehber oluşturulmaya çalışılmıştır.
Referanslar
Altınkaynak, Ş. Ö., & Akman, B. (2019). Okul öncesi dönemdeki çocukların okula uyum becerilerine anne baba tutumlarının etkisi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(1), 19–36.
Ansari, A., & Winsler, A. (2014). Montessori public school pre-K programs and the school readiness of low-income Black and Latino children. Journal of Educational Psychology, 106(4), 1066.
Arabacıoğlu, B. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının okula uyum düzeyleri ile ebeveyn tutumları ve çocuğun mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
Balat, G. U. (2003). Altı yaş grubu korunmaya muhtaç ve ailesinin yanında kalan çocukların okula hazır bulunuşluk ile ilgili temel kavram bilgilerinin karşılaştırılması (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Boberiene, L. V. (2013). Can policy facilitate human capital development? The critical role of student and family engagement in schools. American Journal of Orthopsychiatry, 83(2–3), 346.
Bowlby, J. (1973). Attachment and loss: Vol. II: Separation: Anxiety and anger. New York: Basic Books.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Bronfenbrenner, U. (1986). Ecology of the family as a context for human development: Research perspectives. Developmental Psychology, 22(6), 723–742.
Buyse, E., Verschueren, K., & Doumen, S. (2011). Preschoolers' attachment to mother and risk for adjustment problems in kindergarten: Can teachers make a difference? Social Development, 20(1), 33–50. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2009.00555.x
Canabakan Koç, N. (2015). Okul öncesi dönem adaptasyon sürecinde ayrılık anksiyetesi bozukluğu geliştirmiş 48–66 aylık çocuklarda ebeveyn tutumlarının etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Canbulat, T., & Krıktaş, H. (2016). İlkokula Hazır Bulunuşluk Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 26–35.
Carlton, M. P., & Winsler, A. (1999). School readiness: The need for a paradigm shift. School Psychology Review, 28(3), 338–352.
Cavkaytar, A. (2000). Okulöncesi eğitimde okul, aile, çevre işbirliği. İçinde: Okulöncesi Eğitimin İlke ve Yöntemleri (s. 1–18). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Christensen, D., Taylor, C. L., Hancock, K. J., & Zubrick, S. R. (2022). School readiness is more than the child: A latent class analysis of child, family, school and community aspects of school readiness. Australian Journal of Social Issues, 57(1), 125–143. https://doi.org/10.1002/ajs4.138
Cinkılıç, H. (2009). Okul öncesi eğitimin ilköğretim 1. sınıf öğrencilerinin okul olgunluğuna etkisinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Çağdaş, A., & Seçer, Z. (2010). Anne-baba eğitimi. Ankara: Kök Yayıncılık.
Çakmak, Ö. Ç. (2010). Okul öncesi eğitim kurumlarında aile katılımı. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 1–18.
Çakmak, T., & Yılmaz, B. (2009). Okul öncesi dönem çocuklarının okuma alışkanlığına hazırlık durumları üzerine bir araştırma: Hacettepe Üniversitesi Beytepe Anaokulu örneği. Türk Kütüphaneciliği, 23(3), 489–509.
Çataloluk, C. (1994). Farklı sosyo-ekonomik ve kültürel ortamlarda yetişen çocukların okul olgunluğu açısından karşılaştırılması (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Çıkrıkçı, S. (1999). Ankara il merkezinde resmi banka anaokullarına devam eden 5–6 yaş çocuklarının okul olgunluğu ile aile tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Psychological Bulletin, 113(3), 487–496. https://doi.org/10.1037/0033-2909.113.3.487
Eranıl, A. K. (2021). Eğitim yönetimi modelinin ekolojik sistemler kuramı bağlamında geliştirilmesi (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Erbay, F., & Durmuşoğlu Saltalı, N. (2020). Okul öncesi dönem çocuklarının okul hazırbulunuşluklarının yordayıcısı olarak sosyal bağımsızlık. OPUS International Journal of Society Researches, 16(31), 4138–4155. https://doi.org/10.26466/opus.681864
Erkan, N. S., & Sop, A. (2018). Ebeveyn tutumları, davranış problemleri ve okula hazır bulunuşluk arasındaki ilişkinin öz-düzenlemenin aracılık rolü ile incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 43(196). https://doi.org/10.15390/EB.2018.7474
Fitzpatrick, C., & Pagani, L. S. (2012). Toddler working memory skills predict kindergarten school readiness. Intelligence, 40(2), 205–212. https://doi.org/10.1016/j.intell.2011.11.007
Kılıç, G. (2004). Ailesiyle birlikte yaşayan ve çocuk yuvasında kalan çocukların görsel algılama davranışı ile okul olgunluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kozan, D. (2020). Ebeveyn tutumları ile okul öncesi dönem çocukların okul olgunlukları arasındaki ilişki (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
LeVine, R. A. (1974). Parental goals: A cross-cultural view. Teachers College Record, 76(2), 1–10.
Mamadzhanova, K. (2024). Psychological and pedagogical training of children for school readiness: A comprehensive approach. Holders of Reason, 4(1), 13–23. https://sciencepromotion.uz/index.php/HOLDERS_OF_REASON/article/view/1369
Mariano, M., Santos-Junior, A., Lima, J. L., Perisinotto, J., Brandão, C., Surkan, P. J., ... & Caetano, S. C. (2019). Ready for school? A systematic review of school readiness and later achievement. Global Journal of Human-Social Science Research, 19(10), 56–64.
Mashburn, A. J., & Pianta, R. C. (2006). Social relationships and school readiness. Early Education and Development, 17(1), 151–176.
Mashburn, A. J., LoCasale-Crouch, J., & Pears, K. C. (2018). Kindergarten transition and readiness: Promoting cognitive, social-emotional, and self-regulatory development. Switzerland: Springer.
Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.
Mize, J., & Pettit, G. S. (1997). Mothers' social coaching, mother-child relationship style, and children's peer competence: Is the medium the message? Child Development, 68, 291–310.
Okur, Ş. (2015). Yoksulluğun 5 yaş çocuklarının okul olgunluğu üzerine etkisi: Ev ortamının ve ebeveynliğin aracı rolü (Yüksek Lisans Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Owens, R. G., & Steinhoff, C. R. (1989). Towards a theory of organisational culture. Journal of Educational Administration, 27(3), 6–16.
Özçelik, F. N. P. (2020). 6–10 yaş aralığındaki çocukların sosyal beceri gelişim düzeyleri ile anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 8(46), 365–379.
Peterson, J., Bruce, J., Patel, N., & Chamberlain, L. J. (2018). Parental attitudes, behaviors, and barriers to school readiness among parents of low-income Latino children. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(2), 188. https://doi.org/10.3390/ijerph15020188
Pirpir, D. A. (2011). Anne eğitim programının 5–6 yaş çocuklarının temel eğitime hazır bulunuşluk düzeyine etkisinin incelenmesi (Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Polat, Ö., & Atış Akyol, N. (2019). Okula uyum ve ilkokula hazırbulunuşluk. İçinde Ö. Polat (Ed.), Adım adım okula başlamak: Okula uyum ve erken okur-yazarlık eğitimi (s. 1–31). Ankara: Anı Yayıncılık.
Porumbu, D., & Necsoi, D. V. (2013). Relationship between parental involvement, attitude, and children’s school achievement. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 76, 706–710.
Randolph, A. (2013). The wrong kind of different: Challenging the meaning of diversity in American classrooms. New York: Teachers College Press.
Sella, E., Bolognesi, M., Bergamini, E., & others. (2023). Psychological benefits of attending forest school for preschool children: A systematic review. Educational Psychology Review, 35, 29. https://doi.org/10.1007/s10648-023-09750-4
Steinberg, L. (2001). Parent-child relationships. Gale Encyclopedia of Childhood and Adolescence.
Syahputri, W. H., & Risnawati, E. (2024). Preparing for the school readiness of early childhood by enhancing the well-being and family support. Jurnal Pendidikan Usia Dini, 18(1), 2503–0566.
Şahin, A. E., Zoraloğlu, S., & Kardaş-İşler, N. (2023). 4+4+4 düzenlemesiyle okula erken yaşta başlayan çocuklar: “Bir yaş daha büyük olsaydım çok daha iyi olurdu!”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 209–224. https://doi.org/10.17556/erziefd.1161146
Tager, M. B. (2015). The ecology of school readiness (Doctoral Dissertation). CUNY Academic Works. https://academicworks.cuny.edu/gc_etds/1151
Uçar, M. E. (2017). Bağlaşım kuramı (Araçsal koşullanma). Eğitim Psikolojisi içinde (Bölüm 11, s. 333–350).
Vangölü, S. K. (2022). Kültürel değerlere duyarlı eğitim programının okul öncesi dönem çocuklarının ilkokula hazırbulunuşluk düzeylerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.
Williams, P. G., Lerner, M. A., Sells, J., Alderman, S. L., Hashikawa, A., Mendelsohn, A., & Weiss-Harrison, A. (2019). School readiness. Pediatrics, 144(2).
Yavuz, İ. D. (2019). Okul öncesi dönemde Montessori yöntemi ile veya geleneksel yöntem ile eğitim alan çocukların okul olgunluğu düzeyleri, öz düzenleme becerileri ve annelerinin çocuklarının yeteneklerine ilişkin algıları (Yüksek Lisans Tezi). Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Yavuzer, H. (2005). Çocuk psikolojisi (28. basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner’s guide. New York: The Guilford Press.
Zembat, R., & Unutkan, P. Ö. (2001). Okul öncesi dönemde çocuğun sosyalleşmesinde ailenin yeri (Aile katılım programı uygulama örnekleriyle). İstanbul: Ya-pa.
Referanslar
Altınkaynak, Ş. Ö., & Akman, B. (2019). Okul öncesi dönemdeki çocukların okula uyum becerilerine anne baba tutumlarının etkisi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 30(1), 19–36.
Ansari, A., & Winsler, A. (2014). Montessori public school pre-K programs and the school readiness of low-income Black and Latino children. Journal of Educational Psychology, 106(4), 1066.
Arabacıoğlu, B. (2019). Okul öncesi dönem çocuklarının okula uyum düzeyleri ile ebeveyn tutumları ve çocuğun mizaç özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Bursa.
Balat, G. U. (2003). Altı yaş grubu korunmaya muhtaç ve ailesinin yanında kalan çocukların okula hazır bulunuşluk ile ilgili temel kavram bilgilerinin karşılaştırılması (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Boberiene, L. V. (2013). Can policy facilitate human capital development? The critical role of student and family engagement in schools. American Journal of Orthopsychiatry, 83(2–3), 346.
Bowlby, J. (1973). Attachment and loss: Vol. II: Separation: Anxiety and anger. New York: Basic Books.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Bronfenbrenner, U. (1986). Ecology of the family as a context for human development: Research perspectives. Developmental Psychology, 22(6), 723–742.
Buyse, E., Verschueren, K., & Doumen, S. (2011). Preschoolers' attachment to mother and risk for adjustment problems in kindergarten: Can teachers make a difference? Social Development, 20(1), 33–50. https://doi.org/10.1111/j.1467-9507.2009.00555.x
Canabakan Koç, N. (2015). Okul öncesi dönem adaptasyon sürecinde ayrılık anksiyetesi bozukluğu geliştirmiş 48–66 aylık çocuklarda ebeveyn tutumlarının etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Canbulat, T., & Krıktaş, H. (2016). İlkokula Hazır Bulunuşluk Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 26–35.
Carlton, M. P., & Winsler, A. (1999). School readiness: The need for a paradigm shift. School Psychology Review, 28(3), 338–352.
Cavkaytar, A. (2000). Okulöncesi eğitimde okul, aile, çevre işbirliği. İçinde: Okulöncesi Eğitimin İlke ve Yöntemleri (s. 1–18). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.
Christensen, D., Taylor, C. L., Hancock, K. J., & Zubrick, S. R. (2022). School readiness is more than the child: A latent class analysis of child, family, school and community aspects of school readiness. Australian Journal of Social Issues, 57(1), 125–143. https://doi.org/10.1002/ajs4.138
Cinkılıç, H. (2009). Okul öncesi eğitimin ilköğretim 1. sınıf öğrencilerinin okul olgunluğuna etkisinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Çağdaş, A., & Seçer, Z. (2010). Anne-baba eğitimi. Ankara: Kök Yayıncılık.
Çakmak, Ö. Ç. (2010). Okul öncesi eğitim kurumlarında aile katılımı. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(1), 1–18.
Çakmak, T., & Yılmaz, B. (2009). Okul öncesi dönem çocuklarının okuma alışkanlığına hazırlık durumları üzerine bir araştırma: Hacettepe Üniversitesi Beytepe Anaokulu örneği. Türk Kütüphaneciliği, 23(3), 489–509.
Çataloluk, C. (1994). Farklı sosyo-ekonomik ve kültürel ortamlarda yetişen çocukların okul olgunluğu açısından karşılaştırılması (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Çıkrıkçı, S. (1999). Ankara il merkezinde resmi banka anaokullarına devam eden 5–6 yaş çocuklarının okul olgunluğu ile aile tutumu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Darling, N., & Steinberg, L. (1993). Parenting style as context: An integrative model. Psychological Bulletin, 113(3), 487–496. https://doi.org/10.1037/0033-2909.113.3.487
Eranıl, A. K. (2021). Eğitim yönetimi modelinin ekolojik sistemler kuramı bağlamında geliştirilmesi (Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Erbay, F., & Durmuşoğlu Saltalı, N. (2020). Okul öncesi dönem çocuklarının okul hazırbulunuşluklarının yordayıcısı olarak sosyal bağımsızlık. OPUS International Journal of Society Researches, 16(31), 4138–4155. https://doi.org/10.26466/opus.681864
Erkan, N. S., & Sop, A. (2018). Ebeveyn tutumları, davranış problemleri ve okula hazır bulunuşluk arasındaki ilişkinin öz-düzenlemenin aracılık rolü ile incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 43(196). https://doi.org/10.15390/EB.2018.7474
Fitzpatrick, C., & Pagani, L. S. (2012). Toddler working memory skills predict kindergarten school readiness. Intelligence, 40(2), 205–212. https://doi.org/10.1016/j.intell.2011.11.007
Kılıç, G. (2004). Ailesiyle birlikte yaşayan ve çocuk yuvasında kalan çocukların görsel algılama davranışı ile okul olgunluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kozan, D. (2020). Ebeveyn tutumları ile okul öncesi dönem çocukların okul olgunlukları arasındaki ilişki (Yüksek Lisans Tezi). Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
LeVine, R. A. (1974). Parental goals: A cross-cultural view. Teachers College Record, 76(2), 1–10.
Mamadzhanova, K. (2024). Psychological and pedagogical training of children for school readiness: A comprehensive approach. Holders of Reason, 4(1), 13–23. https://sciencepromotion.uz/index.php/HOLDERS_OF_REASON/article/view/1369
Mariano, M., Santos-Junior, A., Lima, J. L., Perisinotto, J., Brandão, C., Surkan, P. J., ... & Caetano, S. C. (2019). Ready for school? A systematic review of school readiness and later achievement. Global Journal of Human-Social Science Research, 19(10), 56–64.
Mashburn, A. J., & Pianta, R. C. (2006). Social relationships and school readiness. Early Education and Development, 17(1), 151–176.
Mashburn, A. J., LoCasale-Crouch, J., & Pears, K. C. (2018). Kindergarten transition and readiness: Promoting cognitive, social-emotional, and self-regulatory development. Switzerland: Springer.
Maslow, A. H. (1943). A theory of human motivation. Psychological Review, 50(4), 370–396.
Mize, J., & Pettit, G. S. (1997). Mothers' social coaching, mother-child relationship style, and children's peer competence: Is the medium the message? Child Development, 68, 291–310.
Okur, Ş. (2015). Yoksulluğun 5 yaş çocuklarının okul olgunluğu üzerine etkisi: Ev ortamının ve ebeveynliğin aracı rolü (Yüksek Lisans Tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Owens, R. G., & Steinhoff, C. R. (1989). Towards a theory of organisational culture. Journal of Educational Administration, 27(3), 6–16.
Özçelik, F. N. P. (2020). 6–10 yaş aralığındaki çocukların sosyal beceri gelişim düzeyleri ile anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 8(46), 365–379.
Peterson, J., Bruce, J., Patel, N., & Chamberlain, L. J. (2018). Parental attitudes, behaviors, and barriers to school readiness among parents of low-income Latino children. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(2), 188. https://doi.org/10.3390/ijerph15020188
Pirpir, D. A. (2011). Anne eğitim programının 5–6 yaş çocuklarının temel eğitime hazır bulunuşluk düzeyine etkisinin incelenmesi (Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Polat, Ö., & Atış Akyol, N. (2019). Okula uyum ve ilkokula hazırbulunuşluk. İçinde Ö. Polat (Ed.), Adım adım okula başlamak: Okula uyum ve erken okur-yazarlık eğitimi (s. 1–31). Ankara: Anı Yayıncılık.
Porumbu, D., & Necsoi, D. V. (2013). Relationship between parental involvement, attitude, and children’s school achievement. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 76, 706–710.
Randolph, A. (2013). The wrong kind of different: Challenging the meaning of diversity in American classrooms. New York: Teachers College Press.
Sella, E., Bolognesi, M., Bergamini, E., & others. (2023). Psychological benefits of attending forest school for preschool children: A systematic review. Educational Psychology Review, 35, 29. https://doi.org/10.1007/s10648-023-09750-4
Steinberg, L. (2001). Parent-child relationships. Gale Encyclopedia of Childhood and Adolescence.
Syahputri, W. H., & Risnawati, E. (2024). Preparing for the school readiness of early childhood by enhancing the well-being and family support. Jurnal Pendidikan Usia Dini, 18(1), 2503–0566.
Şahin, A. E., Zoraloğlu, S., & Kardaş-İşler, N. (2023). 4+4+4 düzenlemesiyle okula erken yaşta başlayan çocuklar: “Bir yaş daha büyük olsaydım çok daha iyi olurdu!”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 209–224. https://doi.org/10.17556/erziefd.1161146
Tager, M. B. (2015). The ecology of school readiness (Doctoral Dissertation). CUNY Academic Works. https://academicworks.cuny.edu/gc_etds/1151
Uçar, M. E. (2017). Bağlaşım kuramı (Araçsal koşullanma). Eğitim Psikolojisi içinde (Bölüm 11, s. 333–350).
Vangölü, S. K. (2022). Kültürel değerlere duyarlı eğitim programının okul öncesi dönem çocuklarının ilkokula hazırbulunuşluk düzeylerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Van.
Williams, P. G., Lerner, M. A., Sells, J., Alderman, S. L., Hashikawa, A., Mendelsohn, A., & Weiss-Harrison, A. (2019). School readiness. Pediatrics, 144(2).
Yavuz, İ. D. (2019). Okul öncesi dönemde Montessori yöntemi ile veya geleneksel yöntem ile eğitim alan çocukların okul olgunluğu düzeyleri, öz düzenleme becerileri ve annelerinin çocuklarının yeteneklerine ilişkin algıları (Yüksek Lisans Tezi). Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Yavuzer, H. (2005). Çocuk psikolojisi (28. basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner’s guide. New York: The Guilford Press.
Zembat, R., & Unutkan, P. Ö. (2001). Okul öncesi dönemde çocuğun sosyalleşmesinde ailenin yeri (Aile katılım programı uygulama örnekleriyle). İstanbul: Ya-pa.
