Okula Hazırbulunuşlukta Çocuk ve Öğretmenın Rolü
Özet
Okula başlama bilişsel, fizyolojik, sosyal ve duygusal açılardan çocuğun herhangi bir güçlükle karşılaşmadan kolay ve rahat bir şekilde öğrenmeye elverişli olması anlamına gelen “hazırlıklı oluşu” şart koşmaktadır. Çocuğun ilkokula gidebilmesi için olgunlaşma yani 66-72 aylık olması, okul öncesi eğitimden yararlanarak hazırbulunuşluğu ve öğrenmesini desteklemek gereklidir. Bir anda ulaşılabilecek bir edinim olmayan okula hazırbulunuşluk çocuğun öz bakım becerisinde, fizyolojik, bilişsel, dilsel, sosyal ve duygusal gelişiminde okula başlayacak yetkinlikte olması, ilkokulun gerektirdiği durumlar için hazır bulunmasıdır. Okul öncesi dönemdeki çocuklar hayatlarında ilk kez deneyimledikleri okula hazırbulunuşluk sürecini sağlıklı bir şekilde atlattıkları takdirde, eğitimlerinin daha sonraki kademelerinde edinecekleri tecrübelerine de katkı sağlayacaklardır; aksi bir durumda ise okula hazırbulunuşluk sağlayamamış bir çocuğun bu dönemde karşılaştığı zorluklar öğrenme sürecinde ciddi problemlere sebep olacaktır. Çocuklar için ilk mikro-sistemleri olan evlerinden okula geçiş olarak nitelendirilebilecek olan bu dönem, öğretmen-çocuk-akran ilişkileri, okuldaki aktivite ve etkinliklere katılım sağlama, kurallara uyma ve kendinden beklenen her türden davranışa uygun şekilde hareket edebilme gibi alışkanlıkların oluşması için son derece önemli bir hazırlık sürecidir. Okul öncesi dönemden ilkokula başarılı bir geçiş, çocuğun gelecekteki eğitim hayatında önemli izler bırakacağından, öğretmenlerin çocukların okula hazırlamasında, kaliteli öğrenme deneyimleri sağlama, çocukların bağımsız beceriler geliştirmelerine yardımcı olma, olumlu bir rol model olma, öğrenme ve yaşama için temel oluşturma sorumluluklarının bilincinde olmaları son derece önemlidir.
Referanslar
Altınköprü, T. (2001). Çocuğun başarısı nasıl sağlanır, İstanbul: Hayat Yayınları.
Altun, D. (2018). A paradigm shift in school readiness: A comparison of parents', pre-service and inservice preschool teachers' views. International Journal of ProgressivEducation, 14(2), 37-56. DOI: 10.29329/ijpe.2018.139.4.
Arı, A. (2014). Teacher views about the starting age of the first grade elementary school. EducationalSciences: Theory & Practice, 14(3), 1043-1047. DOI:10.12738/estp.2014.3.2117.
Atay, M. (2011b). Erken çocukluk döneminde gelişim 2. Ankara: Kök Yayıncılık.
Ayhan, S. (1998). İlkokul öğretmenlerinin okul öncesi eğitimi ile ilgili düşünceleri ve okul öncesi eğitimden beklentileri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Buldu, M. & Er, S. (2016). Okula hazırbulunuşluk ve okula başlama yaşı: türk öğretmen ve ailelerin yeni eğitim politikası üzerine görüş ve deneyimleri. Eğitim ve Bilim, 41(187), 97-114. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2016.6292.
Çağdaş, A. ve Seçer, Z. Ş. (2011). Anne baba eğitimi. Ankara: Eğiten Kitap.
Dinç, B. (2012). Okul öncesi eğitimden ilköğretime geçiş ve okul olgunluğu. F. Alisinanoğlu (Ed.), İlköğretime hazırlık ve ve ilköğretim programları. Ankara: Maya Akademi Yayınevi.
Dockett, S. & Perry, B. (2002). Beliefs and expectations of parents, prior-to-school educators and school teachers as children start school: An Australian perspective. (ERIC Document Number: 465440)
Ertürk, C. K. (2017). 5-6 yaş grubu çocukların okula hazırlık becerilerinin çocuğa, ebeveynlere ve ev ortamına yönelik değişkenler açısından incelenmesi. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
Ertürk-Kara, H. G., Güler-Yıldız, T. & Fındık, E. (2018). Erken Çocukluk Döneminde Öz Düzenleme: İzleme, Değerlendirme ve Destekleme Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
Güler, D. S. (2001). 4–5 ve 6 yaş okul öncesi eğitim programlarının değerlendirilmesi. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
Günkör, C. ve Demir, C. G. (2017). 5/1/1961 tarihli ve 222 sayılı ilköğretim ve eğitim kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifine yönelik basında yer alan görüşlerin incelenmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2).
Heaviside, S., Farris, E. & Carpenter, J. M. (1993). Public school kindergarten teachers' views on children's readiness for school. US Department of Education, Office of Educational Research and Improvement, National Center for Education Statistics.
High, P. C. (2008). School readiness. Pediatrics, 121(4).
İnal, G. (2012). Okula başlama ve uyum süreci. F. Alisinanoğlu (Ed.), İlköğretime hazırlık ve ilköğretim programları. Ankara: Maya Akademi Yayınevi.
İnci, M. A. (2015). Sosyal gelişim. S. Seven (Ed.), Çocuk gelişimi. Ankara: Vize Yayıncılık.
Kandır, A. (2001). Çocuk gelişiminde okul öncesi eğitim kurumlarının yeri ve önemi. Milli Eğitim Dergisi. 151-172.
Kandır, A. (2003). Gelişimde 3-6 yaş "Çocuğum büyüyor".İstanbul: Morpa Kültür Yayıları.
Kandır, A. ve Orçan, M., (2011). Okul öncesi dönemde matematik eğitimi. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Koçyiğit, S. (2009). İlköğretim birinci sınıf öğretmenlerinin ve ebeveynlerin görüşleri ışığında okula hazırbulunuşluk olgusu ve okul öncesi eğitime ilişkin sonuçları. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
MEB. (2006). Okul Öncesi Eğitim Programı: 36-72 Aylık Çocuklar İçin. Ankara: Devlet Kitaptan Müdürlüğü.
MEB. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli okul öncesi eğitim programı. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. Ankara.
Nisskaya, A. K. (2018). School readiness outcomes of different preschool educational approaches.Psychology in Russia. State of the Art, 21(1), 43-60.
Oğuzkan, Ş. ve Oral, G. (1997). Kız sanat okulları için okul öncesi eğitim. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınevi.
Oktay, A. ve Unutkan, Ö. (2003). İlköğretime hazır oluş ve okul öncesi eğitimle ilköğretimin karşılaştırılması, M. Sevinç (Ed.). Erken çocuklukta gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Rahmawati, A., Tairas, M. M. W. & Nawangsari, N. A. F. (2018). Children’s school readiness based on teachers’ and parents’ perceptions. International Journal of Pedagogy and Teacher Education (IJPTE), 2(1).
Senemoğlu, N. (1994). Okul öncesi eğitim programı hangi yeterlikleri kazandırmalıdır?. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 21-30.
Şimşek, Ö. (2012). Okul öncesi dönem çocuğunun gelişim özellikleri. F. Alisinanoğlu (Ed.), İlköğretime hazırlık ve ilköğretim programları (s. 27). Ankara: Maya Akademi.
Taşkın, N. (2016). İlkokula hazır olma. İçinde Turan, F. ve Yükselen, A. İ. (Ed.). Çocuk Gelişimi 2 Okul Öncesi Dönemde Gelişim içinde. Ankara: Hedef Yayıncılık.
Taşkın, N. (2017). İlkokula hazırbulunuşluk ve hazırbulunuşluğu etkileyen faktörler. T. Erdoğan içinde, İlkokula hazırlık ve ilkokul programları. Ankara: Eğiten Kitap.
Unutkan Polat, Ö. (2006). İlköğretim 1. Sınıfa Başlarken: Çocuk-Öğretmen ve Anne Baba. İlköğretime Yemden Bir Bakış. Yayıma Hazırlayanlar: Prof. Dr. Ayla Oktay- Dr. Özgül Polat Unutkan, İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Uygun, (2019). Matematik öğrenme güçlüğü risk grubu olan bir dördüncü sınıf öğrencisi için destek eğitim programı geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması. Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Vitiello, V. E. & Greenfield, D. B. (2017). Executive functions and approaches to learning in predicting school readiness. Journal of Applied Developmental Psychology, 53, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2017.08.004.
Yavuzer, H. (1999). Ana-baba ve çocuk (Gözden geçirilmiş/on ikinci basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H. (2004). Okul çağı çocuğu (Gözden geçirilmiş/on birinci basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H. (2018) Çocuğunuzun ilk 6 yılı (36.Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yazgan, Y. (2003). Çocuğumuz okula başlıyor. Çocuk ve Aile Dergisi, 57(27).
Yörükoğlu, A. (2013). Çocuk ruh sağlığı (33.Baskı b.). İstanbul: Özgür Yayınları.
Referanslar
Altınköprü, T. (2001). Çocuğun başarısı nasıl sağlanır, İstanbul: Hayat Yayınları.
Altun, D. (2018). A paradigm shift in school readiness: A comparison of parents', pre-service and inservice preschool teachers' views. International Journal of ProgressivEducation, 14(2), 37-56. DOI: 10.29329/ijpe.2018.139.4.
Arı, A. (2014). Teacher views about the starting age of the first grade elementary school. EducationalSciences: Theory & Practice, 14(3), 1043-1047. DOI:10.12738/estp.2014.3.2117.
Atay, M. (2011b). Erken çocukluk döneminde gelişim 2. Ankara: Kök Yayıncılık.
Ayhan, S. (1998). İlkokul öğretmenlerinin okul öncesi eğitimi ile ilgili düşünceleri ve okul öncesi eğitimden beklentileri (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Buldu, M. & Er, S. (2016). Okula hazırbulunuşluk ve okula başlama yaşı: türk öğretmen ve ailelerin yeni eğitim politikası üzerine görüş ve deneyimleri. Eğitim ve Bilim, 41(187), 97-114. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2016.6292.
Çağdaş, A. ve Seçer, Z. Ş. (2011). Anne baba eğitimi. Ankara: Eğiten Kitap.
Dinç, B. (2012). Okul öncesi eğitimden ilköğretime geçiş ve okul olgunluğu. F. Alisinanoğlu (Ed.), İlköğretime hazırlık ve ve ilköğretim programları. Ankara: Maya Akademi Yayınevi.
Dockett, S. & Perry, B. (2002). Beliefs and expectations of parents, prior-to-school educators and school teachers as children start school: An Australian perspective. (ERIC Document Number: 465440)
Ertürk, C. K. (2017). 5-6 yaş grubu çocukların okula hazırlık becerilerinin çocuğa, ebeveynlere ve ev ortamına yönelik değişkenler açısından incelenmesi. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
Ertürk-Kara, H. G., Güler-Yıldız, T. & Fındık, E. (2018). Erken Çocukluk Döneminde Öz Düzenleme: İzleme, Değerlendirme ve Destekleme Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
Güler, D. S. (2001). 4–5 ve 6 yaş okul öncesi eğitim programlarının değerlendirilmesi. Doktora tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
Günkör, C. ve Demir, C. G. (2017). 5/1/1961 tarihli ve 222 sayılı ilköğretim ve eğitim kanununda değişiklik yapılmasına dair kanun teklifine yönelik basında yer alan görüşlerin incelenmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2).
Heaviside, S., Farris, E. & Carpenter, J. M. (1993). Public school kindergarten teachers' views on children's readiness for school. US Department of Education, Office of Educational Research and Improvement, National Center for Education Statistics.
High, P. C. (2008). School readiness. Pediatrics, 121(4).
İnal, G. (2012). Okula başlama ve uyum süreci. F. Alisinanoğlu (Ed.), İlköğretime hazırlık ve ilköğretim programları. Ankara: Maya Akademi Yayınevi.
İnci, M. A. (2015). Sosyal gelişim. S. Seven (Ed.), Çocuk gelişimi. Ankara: Vize Yayıncılık.
Kandır, A. (2001). Çocuk gelişiminde okul öncesi eğitim kurumlarının yeri ve önemi. Milli Eğitim Dergisi. 151-172.
Kandır, A. (2003). Gelişimde 3-6 yaş "Çocuğum büyüyor".İstanbul: Morpa Kültür Yayıları.
Kandır, A. ve Orçan, M., (2011). Okul öncesi dönemde matematik eğitimi. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Koçyiğit, S. (2009). İlköğretim birinci sınıf öğretmenlerinin ve ebeveynlerin görüşleri ışığında okula hazırbulunuşluk olgusu ve okul öncesi eğitime ilişkin sonuçları. Doktora tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
MEB. (2006). Okul Öncesi Eğitim Programı: 36-72 Aylık Çocuklar İçin. Ankara: Devlet Kitaptan Müdürlüğü.
MEB. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli okul öncesi eğitim programı. Temel Eğitim Genel Müdürlüğü. Ankara.
Nisskaya, A. K. (2018). School readiness outcomes of different preschool educational approaches.Psychology in Russia. State of the Art, 21(1), 43-60.
Oğuzkan, Ş. ve Oral, G. (1997). Kız sanat okulları için okul öncesi eğitim. Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınevi.
Oktay, A. ve Unutkan, Ö. (2003). İlköğretime hazır oluş ve okul öncesi eğitimle ilköğretimin karşılaştırılması, M. Sevinç (Ed.). Erken çocuklukta gelişim ve eğitimde yeni yaklaşımlar. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Rahmawati, A., Tairas, M. M. W. & Nawangsari, N. A. F. (2018). Children’s school readiness based on teachers’ and parents’ perceptions. International Journal of Pedagogy and Teacher Education (IJPTE), 2(1).
Senemoğlu, N. (1994). Okul öncesi eğitim programı hangi yeterlikleri kazandırmalıdır?. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 21-30.
Şimşek, Ö. (2012). Okul öncesi dönem çocuğunun gelişim özellikleri. F. Alisinanoğlu (Ed.), İlköğretime hazırlık ve ilköğretim programları (s. 27). Ankara: Maya Akademi.
Taşkın, N. (2016). İlkokula hazır olma. İçinde Turan, F. ve Yükselen, A. İ. (Ed.). Çocuk Gelişimi 2 Okul Öncesi Dönemde Gelişim içinde. Ankara: Hedef Yayıncılık.
Taşkın, N. (2017). İlkokula hazırbulunuşluk ve hazırbulunuşluğu etkileyen faktörler. T. Erdoğan içinde, İlkokula hazırlık ve ilkokul programları. Ankara: Eğiten Kitap.
Unutkan Polat, Ö. (2006). İlköğretim 1. Sınıfa Başlarken: Çocuk-Öğretmen ve Anne Baba. İlköğretime Yemden Bir Bakış. Yayıma Hazırlayanlar: Prof. Dr. Ayla Oktay- Dr. Özgül Polat Unutkan, İstanbul: Morpa Kültür Yayınları.
Uygun, (2019). Matematik öğrenme güçlüğü risk grubu olan bir dördüncü sınıf öğrencisi için destek eğitim programı geliştirilmesine yönelik bir eylem araştırması. Doktora tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
Vitiello, V. E. & Greenfield, D. B. (2017). Executive functions and approaches to learning in predicting school readiness. Journal of Applied Developmental Psychology, 53, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2017.08.004.
Yavuzer, H. (1999). Ana-baba ve çocuk (Gözden geçirilmiş/on ikinci basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H. (2004). Okul çağı çocuğu (Gözden geçirilmiş/on birinci basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H. (2018) Çocuğunuzun ilk 6 yılı (36.Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yazgan, Y. (2003). Çocuğumuz okula başlıyor. Çocuk ve Aile Dergisi, 57(27).
Yörükoğlu, A. (2013). Çocuk ruh sağlığı (33.Baskı b.). İstanbul: Özgür Yayınları.
