Kimya Laboratuvarlarında İş Sağlığı ve Güvenliği

Hüseyin Benli

doi:10.37609/akya.3354

Yazarlar

Hüseyin Benli

https://orcid.org/0000-0002-0510-6061

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3354.c8659

Özet

Günümüzde kimyasal maddeler, üretim süreçleri ve uygulama teknikleri gibi birçok unsur insan hayatının bir parçası haline gelmiştir. İş yerlerinde ve çeşitli laboratuvarlarda farklı ve tehlikeli ortamlar mevcut olup bu ortamlardan biride çok sayıda farklı kimyasal maddelerin olabileceği kimya laboratuvarlarıdır. İşyerinin türüne bağlı olarak bu laboratuvarlarda çok farklı türde ve tehlikede kimyasal maddelere rastlamak mümkündür. Aynı zamanda fen bilimleri ve teknoloji eğitiminin yapıldığı birçok eğitim kurumunda da kimya laboratuvarı ve benzer tehlikeler mevcuttur. Bu laboratuvarlarda bulunma ihtimali olan kimyasal maddeler tehlikeli, toksik, kanserojen, mutajen gibi çeşitli özellikler gösterebilir. Kimyasal maddeler ile güvenli bir şekilde çalışılabilmesi için o maddenin bütün özelliklerinin bilinmesi gerekir. Bu nedenle kimya laboratuvarlarda çalışan ve/veya eğitim gören kişilerin kimyasal maddelerin her türlü tehlikelerinin farkında olması sağlanmalı ve bu maruziyetlere karşı çeşitli önlemler ve tedbirler derhal alınmalı, sürekli ve sistematik olarak değerlendirilmelidir. Bununla birlikte, laboratuvar ortamında olabilecek ısı, elektrik, cam vb. tehlike yaratabilme potansiyeli olan ortamlar ile nem, titreşim, gürültü, basınç gibi tehlikelerde mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır. Aksi takdirde, çeşitli etkenlere maruz kalan kişiler ciddi iş kazaları, meslek hastalıkları ve hatta ölümle sonuçlanabilecek kazalarla karşılaşabilirler. Bu araştırmada, kimya laboratuvarlarındaki çalışma ortamlarında alınması ve dikkat edilmesi gereken iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri hakkında genel bir bakış sunulmaktadır.

Referanslar

Atık Yönetimi Yönetmeliği. (2 Nisan 2015). Resmi Gazete. (Sayı: 29314). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2015/04/20150402-2.htm (Erişim tarihi: 30.08.2024)

Başol, O., Özkan, A. H. (2020). Kimyasal Madde Ve Karışımlar İçin Yeni Bir Etiketleme Ve İşaretleme Sistemi Önerisi. KARATAHTA / İş Yazıları Dergisi. 103-126.

Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkinda Yönetmelik. (15 Haziran 2013). Resmi Gazete. (Sayı: 28678). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18485&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 (Erişim tarihi: 25.09.2024)

Çasgem (2016). Kimyasal Tehlikelerde Güvenlik Yönetimi. Ankara

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. (16 Nisan 2013). Resmi Gazete. (Sayı: 28620). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/04/20130416-5.htm. (Erişim tarihi: 10.09.2024)

Gürkan, E. H. (2018). Sürdürebilir Labaratuvar Güvenliği Kültürü. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 5(4):224-230

ILO. Basics of Chemical Safety. (https://webapps.ilo.org/static/english/protection/safework/cis/products/safetytm/toc.htm) (Erişim tarihi: 12.09.2024)

İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği. (29 Aralık 2012). Resmi Gazete. (Sayı: 28512). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2012/12/20121229-13.htm (Erişim tarihi: 29.08.2024)

Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. (6 Ağustos 2013). Resmi Gazete. (Sayı: 28730). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/08/20130806-4.htm (Erişim tarihi: 29.08.2024)

Karabulut, M. (2016). Üniversitelerin Kimya Laboratuvarlarında Çalışanların İsg Risklerinin Tespiti ve Kimyasal Maruziyetinin Çözüm Önerileri. Çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığı iş sağlığı ve güvenliği genel müdürlüğü. İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanlık Tezi. Ankara

Kavaklı Vatansever, B., Ateş, A. (2018). Ar-Ge kuruluşunda kimyasal maddelerin sınıflandırılması, etiketlenmesi, ambalajlanması, depolanması, taşınması ve oluşan kimyasal atıkların bertarafı. Sakarya University Journal of Science, 22(2), Erişim adresi: 159-173. https://doi.org/10.16984/saufenbilder.292664. Erişim tarihi: (26.09.2024)

Kerimak Öner, M. N. (2020). Kimya Eğitiminde Laboratuvar Güvenliği Kültürünün Yerleştirilmesi. İSG Akademik, 2(1), 15-25.

Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. (12 Ağustos 2013). Resmi Gazete. (Sayı: 28733). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/08/20130812-1.htm (Erişim tarihi: 29.08.2024)

Laboratuvarlarda iş sağlığı ve güvenliği. (2024). İsgüm. İş sağlığı ve güvenliği genel müdürlüğü. Çalışma ve sosyal güvenlik Bakanlığı. Ankara. Erişim adresi: www.isgum.gov.tr

Merck. (2007). Laboratuvar el kitabı. Ankara. ISBN 978-975-00373-1-3

Peereboom, K., Langen, N. Copsey, S. (2021). European Agency for Safety and Health at Work, Prolonged static sitting at work – Health effects and good practice advice, Publications Office. (https://data.europa.eu/doi/10.2802/172637)

Spencer, A. B., Colonna, G. R. (2003). NFPA Pocket Guide to Hazardous Materials. Massachusetts: National Fire Protection Association.

Şölen, V. (2014). Laboratuvar kazaları ve ilk yardım. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 32(1), 132-165. https://doi.org/10.17099/jffiu.21947

https://www.shutterstock.com/tr/ (Erişim tarihi: 25.09.2024)

Zararlı Maddeler ve Karışımlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formları Hakkında Yönetmelik. (13 Aralık 2014). Resmi Gazete. (Sayı: 29204). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/12/20141213-1.htm (Erişim tarihi: 29.08.2024)