Bilgisayar Laboratuvarlarında İş Sağlığı ve Güvenliği
Özet
Bilgisayar laboratuvarları öğrencilerin ödev, proje, tasarım, çizim vb. çalışmalarını yürüttükleri ve bilgisayar karşısında uzun süre vakit geçirdikleri alanlardır. Üstelik yoğun kullanılan cep telefonları ve tabletlerle birlikte ekran karşısında geçirilen zaman günümüzde, hem günün her saatine yayılmış hem de uzamıştır. Bilgisayar başında sabit postürde uzun süre oturmak, devamlı ekrana odaklanmak, fare tıklaması gibi sürekli küçük kas grubunu zorlayan tekrarlı hareketler yapmak ve oturuyor olmak fiziksel, mental ve görme ile ilgili risklerin ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Uygun tasarlanmış çalışma alanları, doğru seçilmiş ekipmanlar, dinlenme molaları, ofis egsersizleri, eğitim ve farkındalık çalışmaları kas iskelet sistemi hastalık riskini önemli ölçüde azaltabilir. Özellikle bilgisayar laboratuvarlarının tasarım ve kurulum aşamasından başlayarak ergonomik kriterler göz önünde bulundurulmalıdır. Öğrencilere dönem başında verilecek eğitimlerle, ekranlı araçlarla çalışmanın riskleri ve korunma yolları, doğru oturma, göz sağlığı anlatılmalıdır.
Referanslar
Aydın, A. O., & Kurt, M. (2002). Bilişim ergonomisi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 17(4), 93-114.
Babalık, F. C. (2007). Mühendisler İçin Ergonomi - İşbilim. (2nd ed.). Nobel Yayın Dağıtım.
Başar, S. M., & Aslay, F. (2011). Yazılım Ergonomisi: Atatürk Üniversitesi Öğrenci Bilgi Sisteminin Ergonomisinin İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 25-42. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423871549.pdf
Bölüköğlu, H. İ. (2002). Bilgi Çağında Eğitim Fakültelerinde Resim-İş Eğitiminin Genel Bir Değerlendirmesi. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 247-259. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/77413
CCOHS. (2021). Office ergonomics - Ergonomic chair. Retrieved August 08, 2024, from www.ccohs.ca: https://www.ccohs.ca/oshanswers/ergonomics/office/chair.html
Çetin, M. S., Karabay, G., & Kurumer, G. (2015). Ofis sandalyesi memnuniyet araştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 3(3), 269-274. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/195461
ÇSGB. (2019, Ekim). Ekranlı araçlarla çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği rehberi. Retrieved August 08, 2024, from, https://www.csgb.gov.tr/isggm/hizmetlerimiz/yayinlar/
Dul, J., & Weerdmeester, B. (2007). Ergonomi Ne Neden Nasıl? (M. Yavuz, ve N. Kahraman, Çev.). Seçkin Yayıncılık.
Emerson, S., Emerson, K., & Fedorczyk, J. (2021). Computer workstation ergonomics: Current evidence for evaluation, corrections, and recommendations for remote evaluation. Journal of Hand Therapy, 34(2), 166-178. https://doi.org/10.1016/j.jht.2021.04.002
Enez, K., & Nalbantoğlu, S. S. (2015). REBA yönteminin ormancılık faaliyetleri açısından değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 3(3), 127-131. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/195437
Ergonomictrends. (2024). Creating the perfect ergonomic workspace- the ultimate guide. Retrieved August 09, 2024 https://ergonomictrends.com/creating-perfect-ergonomic-workspace-ultimate-guide/
Erkan, N. (2005). Verimlilik, Sağlık ve Güvenlik İçin İnsan Faktörü Mühendisliği Ergonomi. Milli Prodüktivite Merkezi.
Ezennaya, S., Enemuoh, F. O., & Agu, V. N. (2017). An Overview Of Electrical Hazards And Safety Tips: On The Job/Office And Home Awareness Call. International Journal of Scientific & Engineering Research, 8(5), 466-472.
IEA (2000). The Discipline of Ergonomics. International Ergonomics Association Available from: www.iea.cc [Erişim tarihi: 12.08.2024]
İstanbul İtfaiyesi. (2015). Yangın söndürme tüpleri. Retrieved August 20, 2024 from https://itfaiye.ibb.gov.tr/tr/guvenliginiz-icin/6235/yangin-sondurme-tupleri.html
Karakaya , T., Sandal, A., & Yıldız, A. N. (2020). İş sağlığı ve güvenliği insan gücü ve eğitimleri. A. N. Yıldız, & A. Sandal (Eds.), İş sağlığı ve güvenliği meslek hastalıkları (s. 139-166). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları. https://library.hacettepe.edu.tr/hubooks/index.php?fn=read&key=g4b2d5
Karwowski, W. (2007). Ergonomics and human factors: the paradigms for science, engineering, design, technology and management of human-compatible systems. Ergonomics, 48(5), 436-463. doi:https://doi.org/10.1080/00140130400029167
Kaya, D. (2010). Ergonomi antropometrik verilerin güncellenmesi. Detay Anatolia Akademik Yayıncılık.
Kılıç, M. (2003). Yapılarda yangın güvenliği ve söndürme sistemleri. Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 8(1), 59-70. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/202871
Leitz. (2023). Mükemmel ergonomik iş istasyonu nasıl kurulur? Retrieved August 23, 2024 from https://www.leitz.com/tr-tr/blog/leitz/workleitzbalance/mukemmel-ergonomik-is-istasyonu-nasil-kurulur/
Lorenzini, M., Kim, W., & Ajoudani , A. (2022). An Online Multi-Index Approach to Human Ergonomics Assessment in the Workplace. IEEE Transactions On Human-Machine Systems, 52(5), 812-823. https://doi.org/10.1109/THMS.2021.3133807
OSHA. (2024). Workstation components-chairs. Retrieved August 14, 2024 from https://www.osha.gov/etools/computer-workstations/components/chairs
Özdemir, H., 2024, kişisel fotoğraf arşivi
PDX. (2024). Ergonomics Retrieved August 14, 2024 from https://www.pdx.edu/environmental-health-safety/sites/healthsafety.web.wdt.pdx.edu/files/2020-06/Ergonomics%20Working%20Remotely%20Accessability%20Edit.pdf
REFA. (2005). İş Sistemi ve Süreç Düzenleme 2. MESS.
Sabancı, A., & Sümer, S. K. (2011). Ergonomi. Nobel Yayıncılık.
Resmi Gazete (2013). Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete Tarihi: 16.04.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28620. Ankara
TUİK (2023). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması. Türkiye İstatistik Kurumu. Retrieved August 14, 2024 from https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2023-49407
Worksafenb. (2020). Computer workstation ergonomics. Retrieved August 10, 2024 from https://www.worksafenb.ca/media/61622/computer_workstation_ergonomics.pdf
Yağımlı, M., & Tozan, H. (2014). Elektrikle çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği. Beta Basım.
Yiğit, A. (2012). İş Güvenliği. Alfa Aktual.
Yu, Z., James, C., Edwards, S., & Snodgrass, S. (2018). Differences in posture kinematics between using a tablet, a laptop, and a desktop computer in sitting and in standing. Work. 61(2), 257-266. https://doi.org/10.3233/WOR-182796
Referanslar
Aydın, A. O., & Kurt, M. (2002). Bilişim ergonomisi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 17(4), 93-114.
Babalık, F. C. (2007). Mühendisler İçin Ergonomi - İşbilim. (2nd ed.). Nobel Yayın Dağıtım.
Başar, S. M., & Aslay, F. (2011). Yazılım Ergonomisi: Atatürk Üniversitesi Öğrenci Bilgi Sisteminin Ergonomisinin İncelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1), 25-42. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423871549.pdf
Bölüköğlu, H. İ. (2002). Bilgi Çağında Eğitim Fakültelerinde Resim-İş Eğitiminin Genel Bir Değerlendirmesi. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 247-259. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/77413
CCOHS. (2021). Office ergonomics - Ergonomic chair. Retrieved August 08, 2024, from www.ccohs.ca: https://www.ccohs.ca/oshanswers/ergonomics/office/chair.html
Çetin, M. S., Karabay, G., & Kurumer, G. (2015). Ofis sandalyesi memnuniyet araştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 3(3), 269-274. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/195461
ÇSGB. (2019, Ekim). Ekranlı araçlarla çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği rehberi. Retrieved August 08, 2024, from, https://www.csgb.gov.tr/isggm/hizmetlerimiz/yayinlar/
Dul, J., & Weerdmeester, B. (2007). Ergonomi Ne Neden Nasıl? (M. Yavuz, ve N. Kahraman, Çev.). Seçkin Yayıncılık.
Emerson, S., Emerson, K., & Fedorczyk, J. (2021). Computer workstation ergonomics: Current evidence for evaluation, corrections, and recommendations for remote evaluation. Journal of Hand Therapy, 34(2), 166-178. https://doi.org/10.1016/j.jht.2021.04.002
Enez, K., & Nalbantoğlu, S. S. (2015). REBA yönteminin ormancılık faaliyetleri açısından değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Bilimleri ve Tasarım Dergisi, 3(3), 127-131. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/195437
Ergonomictrends. (2024). Creating the perfect ergonomic workspace- the ultimate guide. Retrieved August 09, 2024 https://ergonomictrends.com/creating-perfect-ergonomic-workspace-ultimate-guide/
Erkan, N. (2005). Verimlilik, Sağlık ve Güvenlik İçin İnsan Faktörü Mühendisliği Ergonomi. Milli Prodüktivite Merkezi.
Ezennaya, S., Enemuoh, F. O., & Agu, V. N. (2017). An Overview Of Electrical Hazards And Safety Tips: On The Job/Office And Home Awareness Call. International Journal of Scientific & Engineering Research, 8(5), 466-472.
IEA (2000). The Discipline of Ergonomics. International Ergonomics Association Available from: www.iea.cc [Erişim tarihi: 12.08.2024]
İstanbul İtfaiyesi. (2015). Yangın söndürme tüpleri. Retrieved August 20, 2024 from https://itfaiye.ibb.gov.tr/tr/guvenliginiz-icin/6235/yangin-sondurme-tupleri.html
Karakaya , T., Sandal, A., & Yıldız, A. N. (2020). İş sağlığı ve güvenliği insan gücü ve eğitimleri. A. N. Yıldız, & A. Sandal (Eds.), İş sağlığı ve güvenliği meslek hastalıkları (s. 139-166). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları. https://library.hacettepe.edu.tr/hubooks/index.php?fn=read&key=g4b2d5
Karwowski, W. (2007). Ergonomics and human factors: the paradigms for science, engineering, design, technology and management of human-compatible systems. Ergonomics, 48(5), 436-463. doi:https://doi.org/10.1080/00140130400029167
Kaya, D. (2010). Ergonomi antropometrik verilerin güncellenmesi. Detay Anatolia Akademik Yayıncılık.
Kılıç, M. (2003). Yapılarda yangın güvenliği ve söndürme sistemleri. Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 8(1), 59-70. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/202871
Leitz. (2023). Mükemmel ergonomik iş istasyonu nasıl kurulur? Retrieved August 23, 2024 from https://www.leitz.com/tr-tr/blog/leitz/workleitzbalance/mukemmel-ergonomik-is-istasyonu-nasil-kurulur/
Lorenzini, M., Kim, W., & Ajoudani , A. (2022). An Online Multi-Index Approach to Human Ergonomics Assessment in the Workplace. IEEE Transactions On Human-Machine Systems, 52(5), 812-823. https://doi.org/10.1109/THMS.2021.3133807
OSHA. (2024). Workstation components-chairs. Retrieved August 14, 2024 from https://www.osha.gov/etools/computer-workstations/components/chairs
Özdemir, H., 2024, kişisel fotoğraf arşivi
PDX. (2024). Ergonomics Retrieved August 14, 2024 from https://www.pdx.edu/environmental-health-safety/sites/healthsafety.web.wdt.pdx.edu/files/2020-06/Ergonomics%20Working%20Remotely%20Accessability%20Edit.pdf
REFA. (2005). İş Sistemi ve Süreç Düzenleme 2. MESS.
Sabancı, A., & Sümer, S. K. (2011). Ergonomi. Nobel Yayıncılık.
Resmi Gazete (2013). Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık Ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete Tarihi: 16.04.2013, Resmî Gazete Sayısı: 28620. Ankara
TUİK (2023). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması. Türkiye İstatistik Kurumu. Retrieved August 14, 2024 from https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2023-49407
Worksafenb. (2020). Computer workstation ergonomics. Retrieved August 10, 2024 from https://www.worksafenb.ca/media/61622/computer_workstation_ergonomics.pdf
Yağımlı, M., & Tozan, H. (2014). Elektrikle çalışmalarda iş sağlığı ve güvenliği. Beta Basım.
Yiğit, A. (2012). İş Güvenliği. Alfa Aktual.
Yu, Z., James, C., Edwards, S., & Snodgrass, S. (2018). Differences in posture kinematics between using a tablet, a laptop, and a desktop computer in sitting and in standing. Work. 61(2), 257-266. https://doi.org/10.3233/WOR-182796
