Kadavra Organ Bağışçısı Adli Olgularda Otopsi Sürecinin Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi
Özet
Organ ve doku transplantasyonu, dünya genelinde insan ölümlerinin azaltılması, yaşam sürelerinin uzatılması ve sağlık alanında uluslararası örgütlenme ile büyük ölçekli bir halk sağlığı sorununun çözümü için alternatif bir çözüm seçeneğidir.
Çeşitli organ ve dokuların transplantasyon teknikleri daha da geliştikçe, etik ve yasal tartışma ve gelişmeler de ön plana çıkmaya başlamıştır. Bu tartışma alanlarından biri de adli olgu niteliği taşıyan ve beyin ölümüm tanısı konulan donörlerden yapılacak transplantasyon izni ve adli işlemler ile tıbbi işlemler arasındaki önceliğin belirlenmesidir. Şüphesiz insan hayatı da, adli nitelik kazanmış olgular için yaralanma ve ölüm nedeni ile ilgili olarak gereken delil, bulgu ve ölüm nedenlerinin tespitinin gerekliliği de son derece önemlidir. Uygulamada en temel prensip, önceliğin transplantasyona verilmesi, delilleri korumaya yönelik olarak elde edilen olası tüm adli kanıtın fotoğraf, video ve yazı ile kayıt altına alınması ve adli makama ve dolayısı ile otopsiyi yapan ekibe ve kuruma sunulmasıdır. Özel durumlarda ameliyata bir adli tıp uzmanının katılması da alternatif yöntemler arasındadır.4-8
Bu derlemede; beyin ölümü tanılı adli olguların, organ/doku transplantasyonu sonrasında yapılan otopsilerinin adli tıbbi açıdan değerlendirilmesi, retrospektif olgularla birlikte adli tıp uygulamalarına, adli sürece ve halk sağlığına katkılarının tartışılması amaçlanmıştır.
Organ and tissue transplantation is an alternative solution option for solving a large-scale public health problem by reducing human mortality worldwide, extending life spans and international organization in the field of health.
As transplantation techniques of various organs and tissues become more advanced, ethical and legal discussions and developments have come to the forefront. One of these areas of debate is the permission for transplantation from donors who are forensic cases and diagnosed as brain dead, and the determination of the priority between forensic and medical procedures. Undoubtedly, human life is of utmost importance, as is the need to determine the evidence, findings and causes of injury and death for forensic cases. The most basic principle in practice is to give priority to transplantation, to record all possible forensic evidence obtained in order to preserve the evidence with photographs, videos and writing and to present it to the forensic authority and thus to the team and institution performing the autopsy. In special cases, alternative methods include the participation of a forensic medicine specialist in the operation.4-8
In this review, it was aimed to evaluate forensic autopsies of forensic cases diagnosed as brain death after organ/tissue transplantation from a forensic medical perspective and to discuss their contribution to forensic medicine practices, forensic process and public health with retrospective cases.
Referanslar
T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık Mevzuatı. İnternet: https://www.saglik.gov.tr/TR-10357/saglik-mevzuati.html, Erişim tarihi: 11.03.2024.
İnternet: https://www.transplant-observatory.org/, Erişim tarihi: 11.03.2024.
Atılgan M, Deveci C, Toksoy İT. Hukuka Aykırı Şekilde Yapılan Organ Nakillerinin Türk Ceza Kanunu Madde 25/2 Açısından Değerlendirilmesi. The Bulletin of Legal Medicine 2023;28:121-126.
İlhan R, Yaman S, Bütün C, Beyaztaş FY, Özen B, Yıldız ÖK. Adli olgularda organ nakli sürecinde adli tıbbın rolü. Adli Tıp Bülteni 2014;19(1):57-62.
Demirer M, Gürpınar S, Küpeli A, Çaylı E, Baydar ÇL. Şüpheli ölüm olgusunda organ nakli; adli tıbbi ve etik sorunlar. Adli Tıp Bülteni 2011;16(1):18-24
Karagöz Y.M. ve ark. "Adli Vakalarda Organ Nakli,".1.Uluslararası 17.Ulusal Adli Bilimler Kongresi, Antalya, Türkiye, pp.193, 2020
Hanoğlu M, Hanoğlu L, Tokaç M, Ortaya Çıkışından 50 Yıl Sonra Beyin Ölümü Kavramı ve Süren Tartışmalar: Geleneksel Derleme, Türkiye Klinikleri J Med Ethics. 2023;31(3):246-54
Temel MK, Clinical Ethics, Personal Values, Legal Uncertainties, and Possible Conflicts in Cases of Brain Death in Türkiye: An Applied Study, Turkiye Klinikleri J Med Ethics. 2023;31(1):70-6
Tepehan S, Elmas İ, Özkara E. Beyin Ölümlü Adli Olgulardan Transplantasyon Amaçlı Organ Alımında Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar ve Adli Tıp Açısından Önemi. The Bulletin of Legal Medicine 2015;20:87-92.
Ketenci H.Ç. Ölü Muayenesi ve Adli Otopsi, Hekimlik Uygulamalarında Kırmızı Bayraklar, Tanı-Tedavi-Yönetim, Eroğlu S.E. Ankara Nobel Tıp kitabevleri. 2023 S:547-550 Ankara
Pakiş I., Öz A. B., Ketenci H. Ç., Karayel F., Akçay Turan A., Akyıldız E. Ü., Albek E., "Yoğun Bakım Hastalarında Akut Akciğer Hasarının Değerlendirilmesi; Bir Otopsi Çalışması," Turkısh Thoracıc Journal , vol.7, no.1, pp.29-33, 2006
Karabağ et al.: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 5 Öğrencilerinin Adli Otopsi Öncesi ve Sonrası Organ Bağışı Hakkındaki Görüşleri, Hippocrates Medical J. 2023;3(2):54-61
Genelgeler. İnternet: https://onkod.org.tr/admin/pages/files/genelgeler-onkod.pdf, Erişim tarihi: 08.04.2024
Referanslar
T.C. Sağlık Bakanlığı. Sağlık Mevzuatı. İnternet: https://www.saglik.gov.tr/TR-10357/saglik-mevzuati.html, Erişim tarihi: 11.03.2024.
İnternet: https://www.transplant-observatory.org/, Erişim tarihi: 11.03.2024.
Atılgan M, Deveci C, Toksoy İT. Hukuka Aykırı Şekilde Yapılan Organ Nakillerinin Türk Ceza Kanunu Madde 25/2 Açısından Değerlendirilmesi. The Bulletin of Legal Medicine 2023;28:121-126.
İlhan R, Yaman S, Bütün C, Beyaztaş FY, Özen B, Yıldız ÖK. Adli olgularda organ nakli sürecinde adli tıbbın rolü. Adli Tıp Bülteni 2014;19(1):57-62.
Demirer M, Gürpınar S, Küpeli A, Çaylı E, Baydar ÇL. Şüpheli ölüm olgusunda organ nakli; adli tıbbi ve etik sorunlar. Adli Tıp Bülteni 2011;16(1):18-24
Karagöz Y.M. ve ark. "Adli Vakalarda Organ Nakli,".1.Uluslararası 17.Ulusal Adli Bilimler Kongresi, Antalya, Türkiye, pp.193, 2020
Hanoğlu M, Hanoğlu L, Tokaç M, Ortaya Çıkışından 50 Yıl Sonra Beyin Ölümü Kavramı ve Süren Tartışmalar: Geleneksel Derleme, Türkiye Klinikleri J Med Ethics. 2023;31(3):246-54
Temel MK, Clinical Ethics, Personal Values, Legal Uncertainties, and Possible Conflicts in Cases of Brain Death in Türkiye: An Applied Study, Turkiye Klinikleri J Med Ethics. 2023;31(1):70-6
Tepehan S, Elmas İ, Özkara E. Beyin Ölümlü Adli Olgulardan Transplantasyon Amaçlı Organ Alımında Ortaya Çıkan Hukuki Sorunlar ve Adli Tıp Açısından Önemi. The Bulletin of Legal Medicine 2015;20:87-92.
Ketenci H.Ç. Ölü Muayenesi ve Adli Otopsi, Hekimlik Uygulamalarında Kırmızı Bayraklar, Tanı-Tedavi-Yönetim, Eroğlu S.E. Ankara Nobel Tıp kitabevleri. 2023 S:547-550 Ankara
Pakiş I., Öz A. B., Ketenci H. Ç., Karayel F., Akçay Turan A., Akyıldız E. Ü., Albek E., "Yoğun Bakım Hastalarında Akut Akciğer Hasarının Değerlendirilmesi; Bir Otopsi Çalışması," Turkısh Thoracıc Journal , vol.7, no.1, pp.29-33, 2006
Karabağ et al.: Manisa Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Dönem 5 Öğrencilerinin Adli Otopsi Öncesi ve Sonrası Organ Bağışı Hakkındaki Görüşleri, Hippocrates Medical J. 2023;3(2):54-61
Genelgeler. İnternet: https://onkod.org.tr/admin/pages/files/genelgeler-onkod.pdf, Erişim tarihi: 08.04.2024
