Ulusal Düzeyde Afet Gönüllülüğü: Kurumlar ve Uygulamalar

Emrah Gökkaya

doi:10.37609/akya.3297

Yazarlar

Emrah Gökkaya

https://orcid.org/0000-0002-1373-3188

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3297.c9274

Özet

Afetler, toplumu sosyal, fiziksel, psikolojik, ekonomik ve birçok yönden etkilerken, teknolojideki gelişmeler, insan nüfusunun hızla artması, toplu nüfus hareketleri, ekosistemlerin tahribatı, arazilerin yanlış kullanımı vb. gibi unsurlar afetlerin sayısını da giderek arttırmaktadır. Bu durum afetlerin sonuçlarının öngörülmesini ve yönetilmesini zorlaştırmaktadır. Nitekim afetlerin sayısında meydana gelen artışlar sebebiyle geçmiş afetler de göz önünde bulundurulduğunda yalnızca kamu kurum ve kuruluşlarının kaynaklarının afetlere müdahalede yeterli olmayacağı düşünülmektedir. Afetin meydana geldiği bölgenin yönetiminden sorumlu karar vericilerinin tek başına afete müdahale ve iyileştirme çalışmalarında yeterli olmayacağına karar verdiklerini düşündüren bir afet meydana geldiğinde afet müdahale organizasyonu yapan ulusal veya uluslararası müdahale çalışmaları yürüten gönüllü kuruluşların ve bu kuruluşlarda insani yardım faaliyeti yürüten gönüllü bireylerin katkılarıyla çalışmalar yürütülmektedir. Böyle bir durumda, kurumsal yapıların kaynaklarının güçlendirilmesinin yanı sıra insan kaynağının afet yönetim süreçlerine dahil edilmesi gerekmektedir. Nitekim insan kaynağı, afet yönetiminin tüm aşamalarında olduğu gibi müdahale ve iyileştirme aşamalarında da önemli bir kaynaktır. Dolayısıyla afetler ve acil durumlarda gönüllülük faaliyetleri ve gönüllülük faaliyetlerini yürüten kuruluşlar önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmanın amacı ulusal düzeyde afet yönetim süreçlerinde yer alan gönüllülük faaliyetlerinin ve bu faaliyetleri yürüten kurum ve kuruluşların rolleri ayrıntılı bir şekilde incelemektir. Bu bağlamda bu çalışmada, Türkiye’de afet yönetim süreçleri içerisinde yer alan ve afetlerde gönüllülük faaliyetleri yürüten kurum ve kuruluşlar ele alınacaktır.

Referanslar

AFAD, (2014). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. 16 Temmuz 2024 tarihinde, https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu adresinden erişilmiştir.

AFAD, (2022). AFAD akreditasyon sistemi. 31 Temmuz 2024 tarihinde, https://www.afad.gov.tr/afad-akreditasyon-sisteminde-189-uye-daha-sertifikalarina-kavustu adresinden erişilmiştir.

AFAD, (2024). AFAD ve tarihçesi. 10 Ağustos 2024 tarihinde, https://www.afad.gov.tr/afad-hakkinda adresinden erişilmiştir.

AKUT, (2024). AKUT hakkında. 11 Ağustos 2024 tarihinde, https://www.akut.org.tr/ adresinden erişilmiştir.

ANDA, (2024). ANDA hakkında. 12 Ağustos 2024 tarihinde, https://anda.org.tr/ adresinden erişilmiştir.

Ahmad, M. M. (2001). The state, laws and non-governmental organisations (NGOs) in Bangladesh. International Journal of Not-for-Profit Law, 3(3), 1-14.

Begum, A. (2003). Government–NGO interface in development management: experiences of selected collaboration models in Bangladesh. AH Development Publishing House.

Carson, E. D. (1999). Comment: On defining and measuring volunteering in the United States and abroad. Law and Contemporary Problems, 62(4), 67-71.

Clary, E. G., Snyder, M., Ridge, R. D., Copeland, J., Stukas, A. A., Haugen, J., & Miene, P. (1998). Understanding and assessing the motivations of volunteers: a functional approach. Journal of personality and social psychology, 74(6), 1516.

Cnaan, R. A., & Amrofell, L. (1994). Mapping volunteer activity. Nonprofit and Voluntary Sector Quarterly, 23(4), 335-351.

Col, J. M. (2007). Managing disasters: The role of local government. Public administration review, 67, 114-124.

Demirbilek, Ö. (2023). Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC). Y. Özkaya, K. Demirci, V. Erat & A. Duran (Ed.), Afet Ansiklopedisi (ss. 446-448). Nobel Yayınevi.

Demirbilek, Ö., & Öztürk, S. (2023). Understanding university students WHO do not want to volunteer in disasters: A qualitative study from Türkiye. International journal of disaster risk reduction, 96, 103994.

Derthick, M. (2007). Where federalism didn’t fail. Public Administration Review, 67, 36-47.

Eikenberry, A. M., Arroyave, V., & Cooper, T. (2007). Administrative failure and the international NGO response to Hurricane Katrina. Public Administration Review, 67, 160-170.

Field, C. B., Barros, V., Stocker, T. F., & Dahe, Q. (Eds.). (2012). Managing the risks of extreme events and disasters to advance climate change adaptation: special report of the intergovernmental panel on climate change. Cambridge University Press.

Finkelstein, M. A., & Brannick, M. T. (2007). Applying theories of institutional helping to informal volunteering: Motives, role identity, and prosocial personality. Social Behavior and Personality: an international journal, 35(1), 101-114.

Gökkaya, E. ve Demirbilek, Ö. (2022). Olağan dışı durumlarda örgütler ve organizasyonlar. İ. Çelebi & E. Balcı (Ed.), Olağan dışı durumlarda halk sağlığı (s. 35-35). Nobel Yayınevi.

İHH, (2024). İHH hakkında. 11 Ağustos 2024 tarihinde, https://ihh.org.tr/ adresinden erişilmiştir.

Köçer, M. S., & Aslan, R. (2023). Gönüllü arama kurtarma ekiplerinin orman yangınlarındaki tahliye deneyimleri: 2021 Akdeniz orman yangınları. Afet ve Risk Dergisi, 6(3), 829-851.

Lawther, P. M. (2009). Community involvement in post disaster re‐construction‐case study of the British red cross Maldives recovery program. International Journal of Strategic Property Management, 13(2), 153-169.

Lu, Y., & Xu, J. (2015). NGO collaboration in community post‐disaster reconstruction: field research following the 2008 Wenchuan earthquake in China. Disasters, 39(2), 258-278.

Lu, Y., Xu, D., Wang, Q., & Xu, J. (2018). Multi-stakeholder collaboration in community post-disaster reconstruction: Case study from the Longmen Shan Fault area in China. Environmental Hazards, 17(2), 85-106.

McMahon, S. M. (2014). The owners of humanitarianism: the role of nongovernmental organizations in Haitian underdevelopment. Berkeley Undergraduate Journal, 27(1).

Merino, S. M. (2013). Religious social networks and volunteering: Examining recruitment via close ties. Review of Religious Research, 55(3), 509-527.

Paton, D., Smith, L., & Violanti, J. (2000). Disaster response: risk, vulnerability and resilience. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 9(3), 173-180.

Paton, D. (2003). Disaster preparedness: a social‐cognitive perspective. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 12(3), 210-216.

Reed, P. B., & Selbee, L. K. (2001). The civic core in Canada: Disproportionality in charitable giving, volunteering, and civic participation. Nonprofit and voluntary sector quarterly, 30(4), 761-780.

Roney, B. (2011). Earthquakes and civil society: A comparative study of the response of China’s nongovernment organizations to the Wenchuan earthquake. China Information, 25(1), 83-104.

Roth, S. (2015). Aid work as edgework–voluntary risk-taking and security in humanitarian assistance, development and human rights work. Journal of Risk Research, 18(2), 139-155.

Sauer, L. M., Catlett, C., Tosatto, R., & Kirsch, T. D. (2014). The utility of and risks associated with the use of spontaneous volunteers in disaster response: A survey. Disaster medicine and public health preparedness, 8(1), 65-69.

Sector, I. (1999). Giving and volunteering in the United States, 1999 edition. Washington, DC: Author.

Shaw, M. M. (2003). Successful collaboration between the nonprofit and public sectors. Nonprofit management and leadership, 14(1), 107-120.

Simo, G., & Bies, A. L. (2007). The role of nonprofits in disaster response: An expanded model of cross‐sector collaboration. Public administration review, 67, 125-142.

Telford, J., & Cosgrave, J. (2007). The international humanitarian system and the 2004 Indian Ocean earthquake and tsunamis. Disasters, 31(1), 1-28.

Türk Kızılay, (2024). Kızılay tarihçesi. 10 Ağustos 2024 tarihinde, https://www.kizilay.org.tr/kurumsal/tarihcemiz adresinden erişilmiştir.

United Nations Volunteers (UNV). (2021). 2022 State of the World’s Volunteerism Report: Building Equal and Inclusive Societies. https://swvr2022.unv.org/wp-content/uploads/2022/04/UNV_SWVR_2022.pdf

Whittaker, J., McLennan, B., & Handmer, J. (2015). A review of informal volunteerism in emergencies and disasters: Definition, opportunities and challenges. International journal of disaster risk reduction, 13, 358-368.

Wilson, J., & Musick, M. (1998). The contribution of social resources to volunteering. Social science quarterly, 799-814.

Wood, J. (2004). Improving NGO coordination: lessons from the Bam earthquake. Humanitarian Exchange, 27, 27-30.

Wymer Jr, W. W. (1997). A religious motivation to volunteer? Exploring the linkage between volunteering and religious values. Journal of Nonprofit & Public Sector Marketing, 5(3), 3-17.

Yükseler, M., Yazgan, J., & Tenikler, G. (2023). Anlık gönüllülük olgusunun Türkiye’deki afet ve acil durum yönetimi açısından değerlendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 1-17.