Eğitim, Becerileri Nasıl Geliştirir? Sosyal Bilgiler Dersinde Örnek Uygulamalar
Özet
Yirmi birinci yüzyılda eğitim, öğrencinin bilgiyi kendisinin oluşturabilmesi, oluşturduğu bilgiyi hayatın içinde kullanabilmesini sağlamak amacını da taşımaktadır. Bu amaca ulaşmak için öğrencilere beceri kazandırılması gerekmektedir. Beceri kısaca “yapabilme kabiliyeti” olarak tanımlanabilir. Eğitim programları da içlerinde “araştırma, kanıt kullanma, karar verme, zaman ve kronolojiyi algılama, değişim ve sürekliliği algılama, yenilikçi düşünme, empati, özdenetim, iş birliği, vb” gibi kazandırılması hedeflenen çeşitli beceriler barındırmaktadır. Bu bağlamda ilkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersi programı, kapsamı itibari ile öğrencilere beceri kazandırma konusunda zengin fırsatlar sunmaktadır. Bu fırsatları değerlendirmek elbette sınıf içi öğretim uygulamalarının öğrencilere beceri kazandırılmasına uyacak yöntem ve tekniklerle yapılmasından geçmektedir.
Bu bölümünün amacı, ilkokul dördüncü sınıf sosyal bilgiler dersi içerisinde öğrencilere kazandırılması beklenen becerileri açıklamak, bu becerilerin kazandırılması için kullanılabilecek aktif öğretim yöntemleri konusunda bilgi vermek ve uygulama örnekleri ile öğretmenlere yardımcı olmaktır.
Referanslar
Adıgüzel Ö. (2015). Eğitimde yaratıcı drama. Ankara: Pegem Akademi
Akbaba, B. & Aksoy, B. (2019). Giriş, Sosyal Bilgilerde Beceri Eğitimi. B. Aksoy, B. Akbaba, B. Kılcan (Ed.). Sosyal Bilgilerde Beceri Eğitimi içinde (s 9-17). Ankara: Pegem Akademi
Alkan Dilbaz, G., Yanpar Yelken, T. & Özgelen, S. (2016). Araştırma temelli öğrenmenin fen ve teknoloji dersine yönelik tutum ve araştırma becerileri üzerindeki etkisi. İlköğretim Online, 15(2), 708-722.
Aykaç N. (2009). Öğretme ve öğrenme sürecinde aktif öğretim yöntemleri. Ankara: Naturel Yayıncılık
Bağdatlı, M. İ. (2010). Kâzım Karabekir'in uygulamalarında yaşayarak öğrenme ve eğitici drama. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23, 121-140.
Başar, M., Doğan, M. C., Şener, N., Uzun, Ö. & Topal, H. (2018). İlkokulda öğretmen öğrenci iletişimi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4 (1), 1-17.
Başar, M., Gurkan, H., Avcı, A., Sökmen Bedel, N., Aktaş, A., Gündüz, M. & Soylu, A. (2021). Özel/minik mucitler 4007 tübitak bilim şenliği programının öğrenci görüşlerine göre incelenmesi. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 6 (2), 122-138.
Baykara, N. (2006). Sosyal bilgiler dersinin düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Brubacher, J. S. & Büyükdüvenci, S. (2019). Eğitimin amaçları. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 16 (1) , 413-426 .
Canbaba, Z. (2020). Kitap incelemesi: sosyal bilgilerde beceri eğitimi. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 34-39 .
Coşkun, D., Kodal, T. & Ersoy, A. (2022). Ortaokul sosyal bilgiler dersinde ve okul uygulamalarında sosyal katılım becerisinin geliştirilmesi sürecinin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (55), 129-154 .
Çelikkaya, T. (2011). Sosyal bilgiler programında yer alan becerilerin kazandırılma düzeyi: öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19 (3), 969-990 .
Demiralp, N. (2006). Coğrafya eğitiminde harita ve küre kullanım becerileri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4 (3), 323-343.
Demirel, Ö. (2015). Öğretim ilke ve yöntemleri öğretme sanatı. Ankara: Pegem Akademi
Doğanay, A. (2008). Çağdaş sosyal bilgiler anlayışı ışığında yeni sosyal bilgiler programının değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (2) , 77-96 .
Doğanay, T., Kabapınar, Y. & Sarıcan, E. (2022). Şanlıurfa’nın köy ilkokulunda görsel öyküyle empati becerisini geliştirmek: bir eylem araştırması . Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 55 (55), 62-86.
Ermeydan, B. (2022). Sosyal bilimlerde tablo, grafik ve şema kullanımı. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51 (Özel sayı 1), 223-237.
Fer S. & Cırık İ. (2007). Yapılandırmacı öğrenme kuramdan uygulamaya. İstanbul: Morpa Yayınları
Goleman, D. (2016). Duygusal zeka. Çev: Banu Seçkin Yüksel. İstanbul: Varlık Yayınları
Gönenç, S. & Açıkalın, M. (2016). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler öğretiminde karşılaştıkları sorunlar ve bunlara getirdikleri çözüm önerileri. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (1), 26-41.
Güleryüz, H. (2004). Yaratıcı öğrenme yaşantıları yaratıcı öğrenme ortamları. Yaratıcı Eğitim ve Çoklu Zekâ Uygulamaları içinde (s. 87-147). Ankara: Artım Yayınları.
Güneş, F. (2012). Öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirme. Türklük Bilimi Araştırmaları, TÜBAR-XXXII, 127-146.
Kılıç, İ. & Özel, M. (2015). Proje tabanlı öğrenme yönteminin fen ve teknoloji derslerinde uygulamaları hakkında öğretmen ve veli görüşlerinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 5 (2), 7-20.
Kiras, B. & Akçay B. B. (2016). Yedinci sınıf vücudumuzda sistemler ünitesinin öğretiminde aktif öğrenme yöntemi uygulamalarının öğrencilerin bilimsel yaratıcılığına etkisi. International Journal of Active Leraning, 1(2), 1-20.
MEB (2018). Sosyal bilgiler öğretim programı. Ankara
McCaslin, N. (2016a). Bir Öğretim yöntemi (aracı) olarak drama. P. Özdemir Şimşek (Ed.), İ. Metinnam & Z. Özer (Çev.). Yaratıcı drama sınıf içinde ve dışında. Ankara: Nobel
McCaslin, N. (2016b). doğaçlama: karakterler hareket ediyor ve konuşuyor. P. Özdemir Şimşek (Ed.). N. Aykaç (Çev.). Yaratıcı drama sınıf içinde ve dışında. Ankara: Nobel
McCaslin, N. (2016c). Pantomim: sonraki adım. P. Özdemir Şimşek (Ed.). N. E. Beştepe (Çev.). Yaratıcı drama sınıf içinde ve dışında. Ankara: Nobel
Pala, Ş. M. & Başıbüyük, A. (2019). Matematik becerisinin sosyal bilgiler derslerindeki harita grafik ve tablo okuma becerilerine etkisi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3 (1) , 41-56.
Otuz, B., Görkaş-Kayabaşı, B. & Ekici, G. (2018). 2017 sosyal bilgiler dersi öğretim programının beceri ve değerlerinin anahtar yetkinlikler açısından analizi. Journal of Theoretical Educational Science, 11 (4), 944-972.
Önder, A. (2008). Okul öncesi çocukları için eğitici drama uygulamaları. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları
Öztürk, C. & Kafadar, T. (2020). 2018 sosyal bilgiler öğretim programının değerlendirilmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 10 (1), 112-126 .
Sarıcan, E. (2021). Are the learning styles of elementary school students related to their academic success? A study of mixed research methods. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8 (4), 110-124.
Şahin, Ç. & Çakmak, N. (2016). Altı şapkalı düşünmeye ve örnek olaya dayalı çalışma yapraklarının eleştirel düşünme becerisi açısından incelenmesi: Isı ve sıcaklık. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C: Kimya Eğitimi, 1 (1), 31-62.
Şahin, E. (2016). Kanıt temelli tarih öğretiminde öğrencilerin kanıt kullanma becerileri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sinop: Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Şen, Ş. & Yılmaz, A. (2013). İşbirlikçi öğrenmenin kavramsal değişim üzerindeki etkisi: Bir meta analiz çalışması. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 1 (1) , 21-32.
Şişman, M. (2019). Eğitime giriş. Ankara: Pegem Akademi
Taneri, A. (2022). Öz denetim değerinin insan hakları yurttaşlık ve demokrasi ders kitabı metinlerinde bulunma durumunun incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (2), 590-599.
Taş, H. İ. (2008). Coğrafi beceriler ve bunları öğrencilere kazandırma yolları. Doğu Coğrafya Dergisi, 13 (20) , 45-58.
Tangülü, Z. , Tosun, A. & Topkaya, Y. (2015). Ortaokul 7.sınıf öğrencilerin sosyal bilgiler dersi değişim ve sürekliliği algılama beceri düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (4) , 348-357.
Taşkıran, C., Baş K., Bulut, B. (2016). Sosyal bilgiler dersinin kendine özgü becerilerinin kazandırılma düzeyi. Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (11), 1-19.
Tekin, S. & Ulaş, A. (2016). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin karar verme becerilerine ilişkin bir araştırma. Qualitative Studies, 11 (3), 27-38.
Vural, B. (2004). Öğrenci merkezli eğitim ve çoklu zekâ. İstanbul: Hayat
Yıldırım, M. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin aktif öğrenme yöntemlerini kullanma durumları. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 183-204.
Sozluk.gov.tr (Erişim:08.06.2023)
Referanslar
Adıgüzel Ö. (2015). Eğitimde yaratıcı drama. Ankara: Pegem Akademi
Akbaba, B. & Aksoy, B. (2019). Giriş, Sosyal Bilgilerde Beceri Eğitimi. B. Aksoy, B. Akbaba, B. Kılcan (Ed.). Sosyal Bilgilerde Beceri Eğitimi içinde (s 9-17). Ankara: Pegem Akademi
Alkan Dilbaz, G., Yanpar Yelken, T. & Özgelen, S. (2016). Araştırma temelli öğrenmenin fen ve teknoloji dersine yönelik tutum ve araştırma becerileri üzerindeki etkisi. İlköğretim Online, 15(2), 708-722.
Aykaç N. (2009). Öğretme ve öğrenme sürecinde aktif öğretim yöntemleri. Ankara: Naturel Yayıncılık
Bağdatlı, M. İ. (2010). Kâzım Karabekir'in uygulamalarında yaşayarak öğrenme ve eğitici drama. İstanbul Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 23, 121-140.
Başar, M., Doğan, M. C., Şener, N., Uzun, Ö. & Topal, H. (2018). İlkokulda öğretmen öğrenci iletişimi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4 (1), 1-17.
Başar, M., Gurkan, H., Avcı, A., Sökmen Bedel, N., Aktaş, A., Gündüz, M. & Soylu, A. (2021). Özel/minik mucitler 4007 tübitak bilim şenliği programının öğrenci görüşlerine göre incelenmesi. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 6 (2), 122-138.
Baykara, N. (2006). Sosyal bilgiler dersinin düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Brubacher, J. S. & Büyükdüvenci, S. (2019). Eğitimin amaçları. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 16 (1) , 413-426 .
Canbaba, Z. (2020). Kitap incelemesi: sosyal bilgilerde beceri eğitimi. Sinerji Uluslararası Alan Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 1 (1), 34-39 .
Coşkun, D., Kodal, T. & Ersoy, A. (2022). Ortaokul sosyal bilgiler dersinde ve okul uygulamalarında sosyal katılım becerisinin geliştirilmesi sürecinin değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (55), 129-154 .
Çelikkaya, T. (2011). Sosyal bilgiler programında yer alan becerilerin kazandırılma düzeyi: öğretmen görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 19 (3), 969-990 .
Demiralp, N. (2006). Coğrafya eğitiminde harita ve küre kullanım becerileri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4 (3), 323-343.
Demirel, Ö. (2015). Öğretim ilke ve yöntemleri öğretme sanatı. Ankara: Pegem Akademi
Doğanay, A. (2008). Çağdaş sosyal bilgiler anlayışı ışığında yeni sosyal bilgiler programının değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (2) , 77-96 .
Doğanay, T., Kabapınar, Y. & Sarıcan, E. (2022). Şanlıurfa’nın köy ilkokulunda görsel öyküyle empati becerisini geliştirmek: bir eylem araştırması . Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 55 (55), 62-86.
Ermeydan, B. (2022). Sosyal bilimlerde tablo, grafik ve şema kullanımı. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51 (Özel sayı 1), 223-237.
Fer S. & Cırık İ. (2007). Yapılandırmacı öğrenme kuramdan uygulamaya. İstanbul: Morpa Yayınları
Goleman, D. (2016). Duygusal zeka. Çev: Banu Seçkin Yüksel. İstanbul: Varlık Yayınları
Gönenç, S. & Açıkalın, M. (2016). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sosyal bilgiler öğretiminde karşılaştıkları sorunlar ve bunlara getirdikleri çözüm önerileri. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (1), 26-41.
Güleryüz, H. (2004). Yaratıcı öğrenme yaşantıları yaratıcı öğrenme ortamları. Yaratıcı Eğitim ve Çoklu Zekâ Uygulamaları içinde (s. 87-147). Ankara: Artım Yayınları.
Güneş, F. (2012). Öğrencilerin düşünme becerilerini geliştirme. Türklük Bilimi Araştırmaları, TÜBAR-XXXII, 127-146.
Kılıç, İ. & Özel, M. (2015). Proje tabanlı öğrenme yönteminin fen ve teknoloji derslerinde uygulamaları hakkında öğretmen ve veli görüşlerinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 5 (2), 7-20.
Kiras, B. & Akçay B. B. (2016). Yedinci sınıf vücudumuzda sistemler ünitesinin öğretiminde aktif öğrenme yöntemi uygulamalarının öğrencilerin bilimsel yaratıcılığına etkisi. International Journal of Active Leraning, 1(2), 1-20.
MEB (2018). Sosyal bilgiler öğretim programı. Ankara
McCaslin, N. (2016a). Bir Öğretim yöntemi (aracı) olarak drama. P. Özdemir Şimşek (Ed.), İ. Metinnam & Z. Özer (Çev.). Yaratıcı drama sınıf içinde ve dışında. Ankara: Nobel
McCaslin, N. (2016b). doğaçlama: karakterler hareket ediyor ve konuşuyor. P. Özdemir Şimşek (Ed.). N. Aykaç (Çev.). Yaratıcı drama sınıf içinde ve dışında. Ankara: Nobel
McCaslin, N. (2016c). Pantomim: sonraki adım. P. Özdemir Şimşek (Ed.). N. E. Beştepe (Çev.). Yaratıcı drama sınıf içinde ve dışında. Ankara: Nobel
Pala, Ş. M. & Başıbüyük, A. (2019). Matematik becerisinin sosyal bilgiler derslerindeki harita grafik ve tablo okuma becerilerine etkisi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3 (1) , 41-56.
Otuz, B., Görkaş-Kayabaşı, B. & Ekici, G. (2018). 2017 sosyal bilgiler dersi öğretim programının beceri ve değerlerinin anahtar yetkinlikler açısından analizi. Journal of Theoretical Educational Science, 11 (4), 944-972.
Önder, A. (2008). Okul öncesi çocukları için eğitici drama uygulamaları. İstanbul: Morpa Kültür Yayınları
Öztürk, C. & Kafadar, T. (2020). 2018 sosyal bilgiler öğretim programının değerlendirilmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 10 (1), 112-126 .
Sarıcan, E. (2021). Are the learning styles of elementary school students related to their academic success? A study of mixed research methods. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8 (4), 110-124.
Şahin, Ç. & Çakmak, N. (2016). Altı şapkalı düşünmeye ve örnek olaya dayalı çalışma yapraklarının eleştirel düşünme becerisi açısından incelenmesi: Isı ve sıcaklık. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C: Kimya Eğitimi, 1 (1), 31-62.
Şahin, E. (2016). Kanıt temelli tarih öğretiminde öğrencilerin kanıt kullanma becerileri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Sinop: Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Şen, Ş. & Yılmaz, A. (2013). İşbirlikçi öğrenmenin kavramsal değişim üzerindeki etkisi: Bir meta analiz çalışması. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 1 (1) , 21-32.
Şişman, M. (2019). Eğitime giriş. Ankara: Pegem Akademi
Taneri, A. (2022). Öz denetim değerinin insan hakları yurttaşlık ve demokrasi ders kitabı metinlerinde bulunma durumunun incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19 (2), 590-599.
Taş, H. İ. (2008). Coğrafi beceriler ve bunları öğrencilere kazandırma yolları. Doğu Coğrafya Dergisi, 13 (20) , 45-58.
Tangülü, Z. , Tosun, A. & Topkaya, Y. (2015). Ortaokul 7.sınıf öğrencilerin sosyal bilgiler dersi değişim ve sürekliliği algılama beceri düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (4) , 348-357.
Taşkıran, C., Baş K., Bulut, B. (2016). Sosyal bilgiler dersinin kendine özgü becerilerinin kazandırılma düzeyi. Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (11), 1-19.
Tekin, S. & Ulaş, A. (2016). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin karar verme becerilerine ilişkin bir araştırma. Qualitative Studies, 11 (3), 27-38.
Vural, B. (2004). Öğrenci merkezli eğitim ve çoklu zekâ. İstanbul: Hayat
Yıldırım, M. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin aktif öğrenme yöntemlerini kullanma durumları. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 3(2), 183-204.
Sozluk.gov.tr (Erişim:08.06.2023)
