Çocuk İşçiliğiyle Mücadelede Çocuk Hakları Sözleşmesi ve Çalışan Çocukların Hakları

Esra Ağyar

doi:10.37609/akya.3277

Yazarlar

Esra Ağyar

https://orcid.org/0000-0003-2494-3479

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3277.c9106

Özet

İnsanların doğuştan getirdiği hakları bulunmaktadır. Bu haklar çocukluk döneminden başlayarak hayat boyu devam etmektedir. Bu haklar çerçevesinde, her çocuğun insanca yaşam koşullarına, eğitime, sağlığa, korunmaya ve barınmaya erişim gibi çocuğun yüksek yararını gözeten hakları bulunmaktadır. Her çocuk, maalesef tüm bu haklara sahip olamamaktadır. Çocuk işçiliği olgusunda çocuğu bu temel insan hakları genelinde çocuk haklarını ihlal ederek, çocukları tehlikeli, sağlıksız ve genellikle kötü koşullarda çalışma durumunda bırakmakta, çocukların sadece bugünkü yaşamlarını değil, geleceklerini de olumsuz etkilemektedir. Bu çalışmanın ilk bölümünde, çocuk işçiliği ve nedenlerinden başlayarak, çocuk işçiliğinin çocuğun gelişim alanlarına etkileri, çocuk haklarını savunan kuruluşlar, yasalardan bahsedilerek çocuk işçiliğinden tespit edilen çocuk hakları açıklanmaya çalışılmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, çocuk işçiliğinin durumunu belirleyerek, Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne göre çocuk işçiliğinde yaşanan çocuk hakları ihlallerini tespit ederek ortaya koymaktır. Sözleşmeye göre, çocukların eğitim hakkı, sağlık ve güvenlik hakkı, adil ücret hakkı, kötü muameleye karşı korunma hakkı, sosyal güvenlik ve dinleme hakkı, çalışma yaşı ve çalışma koşulları haklarının ihlal edildiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak çocuk işçiliğinin azaltılması yönündeki sosyal politikaların güçlendirilmesi ve tüm çocuklara ulaşan evrensel eylemlerin oluşturması gerektiği tespit edilmiştir.

Referanslar

Küçükbalaban H. Çocuk İşçiliğine Genel Bakış Mevsimlik Tarımda Çocuk İşçiliği 2018. (15/07/2024 tarihinde https://www.ihd.org.tr/wp-content/uploads/2020/06/cocuk_isciligi.pdf adresinden ulaşılmıştır).

İHD. Çocuk İşçiliği Zorunluluk Değil Tercihtir. Çocuk işçiliği Önlenebilir! 2021. (15/07/2024 tarihinde https://www.ihd.org.tr/cocuk-isciligi-zorunluluk-degil-tercihtir-cocuk-isciligi-onlenebilir/adresinden ulaşılmıştır).

ILO. Child Labour: Global Estimates. Trends and the Road Forward 2020. (15/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/global/topics/child-labour/lang--en/index.htm adresinden ulaşılmıştır).

UNICEF. Child Labor and UNICEF in Action: Children at the Centre 2020. (15/07/2024 tarihinde https://resourcecentre.savethechildren.net/document/child-labour-and-unicef-action-children-centre/ adresinden ulaşılmıştır).

ILO. International Labour Organization Violence and Harassment Convention 2021. (15/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/global/topics/violence-harassment/lang--en/index.htm. adresinden ulaşılmıştır).

ILO. International Labour Organization 2021. (15/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/research-and-publications/world-employment-and-social-outlook/world-employment-and-social-outlook-trends adresinden ulaşılmıştır).

ILO International Labour Organization. Child Labour rises to 160 million – first increase in two decades 2021. (15/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/resource/news/child-labour-rises-160-million-first-increase-two-decades-0 adresinden ulaşılmıştır).

Ekin N. Küçük işyerlerinde endüstri ilişkileri. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi; 1993.

Yıldırım Doğru S. Çocuk hakları ve koruma aile refahı ve Koruma (5.Baskı), Ankara: Eğiten Kitap; 2021.

Erbay E. Türkiye’de çocuk işçiliğinin büyük resmi. Toplum ve Sosyal Hizmet; 2013; 24(1): 157-168.

United Nations. The İmpact of COVID-19 on Child Labour 2020. (15/07/2024 tarihinde https://www.unicef.org/press-releases/covid-19-may-push-millions-more-children-child-labour-ilo-and-unicef#:~:text=According%20to%20the%20brief%2C%20COVID,child%20labour%20in%20certain%20countries. adresinden ulaşılmıştır).

Poverty Child. Street Children: Everything About this Global Humanitarian Crisis 2019. (15.07/2024 tarihinde https://povertychild.org/street-children-everything-about-this-global-humanitarian-crisis/ adresinden ulaşılmıştır).

Somel P. Türkiye’de yoksulluk ve çocuk işçiliği ilişkisi üzerine bazı tespitler. Politik Ekonomik Kuram; 2019;3(1); 19-37. Doi; 10.30586/pek.554179

Kurt AK. Çocuk işçiliğine yönelik kamu politikası analizi. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi; 2021; 1(2): 29-54.

Hussain M, Saud A, Khattak MUR. Socio-economic determinants of working children: evidence from capital territory of Islamabad, Pakistan. Pakistan Administrative Review; 2017;1(2): 145–158.

Radfar A, Asgharzadeh SAA, Quesada F, Filip I. Challenges and perspectives of child labor. Industrial Psychiatry Journal; 2018;27(1): 17–20.15.

Ibrahim A, Abdalla SM, Jafer, M, Jihad Abdelgadir J, de Vries N. Child labor and health: A systematic literature review of the impacts of child labor on child’s health in low- and middle-income countries. Journal of Public Health; 2019;41(1): 18–26.

Karal E, Atak H. Çocukluk çağı ruhsal travmaları üzerine kavramsal bir çalışma. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi; 2022; 2(1); 82-103.

Gedik M. Sosyal hizmet perspektifinde insan hakları ve çocuk; 2022.

Ahad MA, Parry YK, Willis E, et al. Maltreatment of child labourers in Bangladesh: Prevalence and characteristics of perpetrators. Heliyon; 2023;9(9): e19031. doi: 10.1016/j.heliyon.2023.e19031. PMID: 37809976; PMCID: PMC10558293.

Bağış RC. Çocukları suça sürükleyen çevresel nedenler: sosyal bağ ve sosyal öğrenme teorileri ışığında bir değerlendirme. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi; 2019;7(14): 203-221. Doi; 10.20304/humanitas.571431

Fekadu D, Alem A, Hägglöf B. The prevalence of mental health problems in Ethiopian child laborers. Journal of Child Psychology and Psychiatry; 2006; 47(9): 954–959

Heady C. The effect of child labor on learning achievement. World Development; 2003;31(2): 385–398. doi;10.1016/S0305-750X(02)00186-9

Başer BN. Suça sürüklenen çocuk kavramı, Başer Hukuk Bürosu. https://www. baserhukukburosu.com/icra-ve-iflas-hukuku; 2022.

Holgado D, Maya-Jariego I, Palacio J, Oviedo-Trespalacios O. Two profiles of child labor in the Colombian Caribbean Coast: Relocated children to suburban areas compared to the key role of social and labor characteristics of mothers in urban settings. In G. Tonón (Ed.), Indicators of quality of life in Latin America; 2016;(62): 251–273. Springer.

Güngör F, Erdurak Y. Çocuk hakları ve uygulama stratejileri bağlamında sokakta çalıştırılan çocuklar, Yalova Sosyal Bilimler Dergisi; 2016;6(12): 1-35.

Bağış, R. C. Çocukları suça sürükleyen çevresel nedenler: sosyal bağ ve sosyal öğrenme teorileri ışığında bir değerlendirme. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2019;7(14): 203-221.https://doi.org/10.20304/humanitas.571431

Fidan F. Çalışan çocuk olgusuna sosyo- psikolojik bakış. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2004; 4(1): 30-49.

Karagözoğlu Ö, Babaoğlu P. Türkiye’de çocuk işçiliğiyle mücadelede kurumsal yapı. Medeniyet Araştırmaları Dergisi; 2022;7(2): 57-75. doi;10.52539/mad.1121373

Çoçoder. (15/07.2024 tarihinde https://cocoder.org.tr/hakkimizda/ adresinden ulaşılmıştır).

İHD. Kötü Şartlardaki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Önlemler Sözleşmesi. (15/07.2024 tarihinde https://www.ihd.org.tr/ adresinden ulaşılmıştır).

UNICEF. Convention on the Rights of the Child 2020. (15/07/2024 tarihinde https://www.unicef.org/child-rights-convention. adresinden ulaşılmıştır).

International Labour Organization. Ending child labor by 2025: a review of policies and programmes. Geneva: ILO. 2017. (15/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@ed_norm/@ipec/documents/publication/wcms_653987.pdf adresinden ulaşılmıştır).

International Labor Office. Children in hazardous work: What we know, what we need to do. Geneva: International Labour Office 2011. (15/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/migration-stub-453/hazardous-child-labour adresinden ulaşılmıştır).

T.C. Anayasası. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 1982.

Türkiye Cumhuriyeti Kanunları. Çocuk Koruma Kanunu 2005.

Türkiye Cumhuriyeti Kanunları. 4857 Sayılı İş Kanunu 2003.

Aydın İ. Türkiye’de çocuk istismarı ve çocuk işçiliği. İş ve Hayat; 2018; 4(7): 65-81.

Atatanır, H. Çocuk yoksulluğu ile mücadelede sosyal güvenlik. Çocuk ve Medeniyet; 2023;8(14): 177-188.

Çöpoğlu M. Türkiye’de çocuk işçiliği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2018;(14): 357-398.