Sosyal Hizmetin Hak Temelli Müdahalesi Bağlamında Çocuk İşçiliğiyle Mücadele

Mustafa Çağrı Ayalp; Edip Aygüler

doi:10.37609/akya.3277

Yazarlar

Mustafa Çağrı Ayalp

https://orcid.org/0000-0002-7011-245X

Edip Aygüler

https://orcid.org/0000-0002-8638-9752

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3277.c9102

Özet

Çocuk işçiliği çocuğun gelişimini örseleyen; çocuğa fiziksel, ruhsal, sosyal yönden zarar veren; eğitimden mahrum bırakan ve çocuğun ihmal ve istismarına neden olabilen olumsuz bir durumdur. Dünya genelinde 160 milyon Türkiye’de ise 720 bin çocuk işçi bulunmaktadır. Gelir dağılımındaki adaletsizlikler, işsizlik, ekonomik krizler nedeniyle yoksullaşan aileler çocuklarını çalıştırmak zorunda kalmaktadırlar.
Çocuğun eğitimde kalmasını sağlamak ve ailelerin ekonomik ve sosyal olarak desteklenerek işlevselliğini korumak için hem eğitim hem de sosyo-ekonomik engelleri ele alan bir destek ağı oluşturulması gerekmektedir. Çocuk işçiliğini azaltmak için çocuğun yüksek yararını koruyacak, hak temelli bir yaklaşımla profesyonel sosyal hizmet müdahaleleri gerçekleştirilmesi ve “çevresi içinde birey” anlayışıyla gerçekleştirilecek psikososyal müdahalelere ihtiyaç duyulmaktadır.
Bu amaç çerçevesinde sosyal hizmet uzmanları çocukların içinde yer aldığı sosyal sistemler içinde aileler, eğitimciler ve toplumla birlikte çalışarak; bütüncül ve hak temelli uygulamalar kapsamında çocuk ve aileleri için destekleyici ve güçlendirici hizmetler sağlamalıdır.

Referanslar

UNICEF. Convention on the Rights of the Child. 1989.

Kalaycı, C., & Karadeniz, M. Çocuk yoksulluğu ve çocuk işçiliğinin önlenmesinde sosyal korumanın Rolü. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 2023;9(2), 207-229.

Koçak, S. Sosyal hizmette çevre kavramındaki değişim. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 2023;23(61), 807-831.

Şen B, Kahraman F. Oyun hakkının uzağında yaşamak: Türkiye’de içgöç ve çocuk emeği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2012;(27):167-89.

Erdoğan, E., & Semerci, P. U. Türkiye’de 2000 Sonrası Akademik Yazında Çocuk İşçiliği Çalışmalarının Değerlendirilmesi. Çalışma ve Toplum, 2019;4(63), 2503-2538.

ILO. Child Labour 2024 (30/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/projects-and-partnerships/projects/child-labour adresinden ulaşılmıştır).

ILO. 182 No’lu En Kötü Biçimlerdeki Çocuk İşçiliğinin Yasaklanması ve Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Acil Eylem Sözleşmesi 2024. (16/06/2024 tarihinde https://www.ilo.org/tr/resource/182-nolu-en-kotu-bicimlerdeki-cocuk-isciliginin-yasaklanmasi-ve-ortadan.adresinden ulaşılmıştır).

Birleşmiş Milletler İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme 2024. (16/06/2024 tarihinde https://turkiye.un.org/tr/sdgs/8 adresinden ulaşılmıştır).

Naseem I. Developing world is not the only custodian of child labour. Journal of Research in Economics and International Finance. 2012;1(7):179-86.

UNICEF. Child Labour 2024 (30/07/2024 tarihinde https://data.unicef.org/topic/child-protection/child-labour/ adresinden ulaşılmıştır).

Ünlütürk Ulutaş Ç, Ulutaş TB. Türkiye’nin çocuk işçiliği politikası: Kamu politikası süreç analizi. Çalışma ve Toplum. 2019;4(63):2565-84.

TÜİK. Çocuk İşgücü Anketi Sonuçları, 2019, Haber Bülteni no. 33807. Ankara: 2020. (26/07/2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Child-Labour-Force-Survey-2019-33807 adresinden ulaşılmıştır).

Lordoğlu K, Etiler N. Batı Karadeniz bölgesinde mevsimlik gezici tarım işçiliğinde çalışan çocuklar üzerine sınırlı bir araştırma. Çalışma ve Toplum. 2014;2(41):115-34.

Erdoğan E, Uyan Semerci P. Illegality in the informal labour market: findings from pilot research on child labour in Istanbul. Research and Policy on Turkey. 2018;3(2):138-54.

Sunal O. Gelir düzeyi ve çocuk emeği arasindaki ilişki: Ülkelerarasi bir karşılaştırma. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi. 2011;66(01):117-28.

Gül T, Öztürk M. Çocuk işçiliğinin nedenleri üzerine kavramsal bir çalışma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;(37):130-48.

Bilgili, A. Kentsel yoksulluk bağlamında çocuk olgusu ve Türkiye’de Sokaklarda Çalışan Çocuklar. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2022;3(2), 101-107.

Erbay E. Türkiye’de çocuk işçiliğinin büyük resmi. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2013;24(1):157-68.

Radmard, S, Beltekin, N. İşçileşme(me)k ya da okumak: İşçi çocukların eğitimsel durumlarına ilişkin bir çözümleme. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 2017;6(12), 125-137.

Çöpoğlu M. Türkiye’de çocuk işçiliği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2018;(14):357-98.

Kalaycı C, Karadeniz M. Çocuk yoksulluğu ve çocuk işçiliğinin önlenmesinde sosyal korumanın rolü. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi. 2023;9(2):207-29.

Aytaç Ö, Kılınç P. Emek sömürüsünün yeni yüzü: Suriyeli çocuk işçiler. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;31(1):381-404.

Hakim MA, Talukder MJ. An assessment of health status of street children in Tangail, Bangladesh. Science Journal of Public Health. 2016;4(1-1):1-5.

Watch HR. Fields of Peril: Child Labor in US Agriculture. 2010. (18/06/2024 tarihinde https://www.hrw.org/report/2010/05/05/fields-peril/child-labor-us-agriculture adresinden ulaşılmıştır)

Pellenq C, Lima L, Gunn S. Education, Age and Gender: Critical Factors in Determining Interventions for Child Brick Workers in Pakistan and Afghanistan. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(11):6797.

ILO. Child Labour: Global Estimates 2020, Trends and the Road Forward. International Labour Office 2020. (18/06/2024 tarihinde https://www.ilo.org/publications/major-publications/child-labour-global-estimates-2020-trends-and-road-forward adresinden ulaşılmıştır).

Thévenon O, Edmonds E. Child labour: Causes, consequences and policies to tackle it. OECD Social, Employment and Migration Working Papers, No. 235. Paris: OECD Yayınları, 2019

Özmen, K., Dönmez, İ. Sokakta çalışan/çalıştırılan çocuklar üzerine bir alan araştırması. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2021;11(22):753-772.

Alacahan, O. Çocuğunu sokakta çaliştiran ailelerin sosyo-ekonomik profili, tutum ve beklentileri. Journal of Social Policy Conferences; 2010;(33):133-147.

Yiğitbaş, Ç. Bibliyometrik yöntem ve içerik analiziyle halk sağlığı perspektifinden çocuk işçiliği çalışmalarının uluslararası literatürdeki durumu. Disiplinlerarası Çocuk Hakları Araştırmaları Dergisi. 2023;3(6),99-114.

Kızmaz Z, Bilgin R. Sokakta çalişan/yaşayan çocuklar ve suç: Diyarbakır örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 2010;9(32):269-311.

Güngör F, Erdurak Y. Çocuk hakları ve uygulama stratejileri bağlamında sokakta çalıştırılan çocuklar. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi. 2016;6(12):1-35.

Alparslan Ö, Karaoğlan B. Sokakta çalışan çocukların yaşam koşulları. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2012;15(4):268-74.

Hennessy R. Exploring the role of social protection interventions in preventing child labour: Reinforcing the case for a human rights-based model of intervention. Journal of Human Rights Practice. 2023;15(1):262-283.

Martin RL, Osberg S. Social entrepreneurship: The case for definition. Stanford social innovation review Stanford; 2007.

Catulay, D., & Uğurlu, Z. Çocuk yoksulluğu bağlamında sosyal hizmet planlı müdahale süreci: Örnek vaka sunumu. Çocuk ve Medeniyet, 2023;8(14):263-286.

Ferguson KM. Responding to children’s street work with alternative income-generation strategies. International Social Work. 2006;49(6):705-17.

Keçeci, G. Makro sosyal hizmet uygulamasında kullanılan modeller, teknikler ve sosyal hizmet uzmanlarının rolleri. Toplum ve Sosyal Hizmet, 2017;28(1):187-202.

İlter B. Yoksulluk ve çevre bağlamında çocukların geleceğini tartışmak: Okul sosyal hizmeti perspektifinden bakış. Çocuk ve Medeniyet. 2023;8(14):199-233.

Erten, R., & Kelebek, Ö. Korunma ihtiyacı olan çocuğun ekolojik sistem kuramı bağlamında incelenmesi: System Crasher filmi örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2023;25(3),1346-1373.