Türkiye’de 2015-2022 Yılları Arasında Çocuk/ Genç İşçilerde İş Kazası Sıklığı ve İş Kazalarını Önlemede İş Sağlığı Hemşireliği
Özet
Dünyada 63 milyonu kız ve 97 milyonu erkek olmak üzere 160 milyon çocuk çalıştırılmaktadır. Bu sayı dünya çapındaki tüm çocukların neredeyse 10'da 1’ini oluşturmaktadır. Çocuk/genç işçilerin az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde daha yaygın olduğu görülmektedir.
Amaç: Bu çalışmanın amacı Türkiye’de çocuk/genç işçilerde iş kazası sıklığının belirlenmesidir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipte planlanan bu çalışmada veriler 2015-2022 yılları Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayınlanan İstatistiklerden elde edilmiştir.
Bulgular: Türkiye’de 2015-2022 yılları arasında sigortalı olarak çalışan 14-17 yaş arasındaki çocuk/genç işçiler 49399 iş kazası geçirmiştir. Kaza geçirenlerin %72.8’i erkek, %27.2’si kadındır. İş kazası sonucu toplam 80 çocuk/genç işçi ölmüş, ölenlerin 41’inin 17 yaşında olduğu görülmüştür.
Tartışma ve Sonuç: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Hayatı İstatistiklerinden elde edinilen verilere göre kaza sıklık hızının en yüksek 14 yaşta olduğu, yaş ilerledikçe iş kazası sıklığının azaldığı görülmüştür. Yaşla birlikte yaşanan azalmaya rağmen, 14-17 yaş aralığındaki çocuk/genç işçilerin iş kazası sıklık hızı yetişkinlere göre 2 kattan daha fazladır.
Referanslar
Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı, ÇSGB, Ankara, 2017.(07.02.2024 tarihinde https://www.csgb.gov.tr/media/1322/cocukisciligimucadele_2017_2023_tr.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Gökbayrak Ş.,Balcı Y.,Fişek G. Çalışan çocuklar ve iş kazaları. (05.02.2024 tarihinde https://gurhan.fisek.net/calisan-cocuklar-ve-is-kazalari/ adresinden ulaşılmıştır).
Taş, H. Y., Abbasigil, S. Ö. Dünya’da çocuk işçiliği sorunu: Türkiye-Almanya-Pakistan karşılaştırması. Hak İş Uluslararası Emek Ve Toplum Dergisi, 2017. 6(14), 25-46
Kayhan N. Çocuk İşçiliği, IPEC Deneyimi ışığında sanayide çalışan çocukların sorunları. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi. 2012, 4(1):p.187-200
Şahinli Y.M.A, Şahbaz A.N. Çocuk işgücü potansiyeli: Türkiye, kent, kır. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, Resources; 2013, 15(3):p.29-46.
Geçer H.,Çağlayan Ç., Kocaeli Mesleki Eğitim öğrencilerinde iş kazası sıklığı. Türk Tabibleri Birliği Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 2004: 4, p.27-34
Cartwright, M. Child Labour in the British Industrial Revolution. World History Encyclopedia. 2023 (12.02.2024 tarihinde https://www.worldhistory.org/article/2216/child-labour-in-the-british-industrial-revolution/ adresinden ulaşılmıştır).
UNISEF, Child Labour: Global estimates 2020, trends and the road forward, 12.03.2024 tarihinde https://data.unicef.org/resources/child-labour-2020-global-estimates-trends-and-the-road-forward/ adresinden ulaşılmıştır).
Uluslararası Çalışma Örgütü. Child Labour- Facts and Figures in the World, ILO. (12.02.2024 Tarihinde https://www.ilo.org/projects-andpartnerships/projects/child-labour adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK, Çalışan Çocuk İstatistikleri 2019. ( 12.02.2024 Tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Child-Labour-Force-Survey-2019-33807 adresinden ulaşılmıştır).
Berigel S., Eroğlu G. Türkiye’de çocuk işçiliğinin dinamikleri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Ekonomi ve Siyaset Özel Sayısı; 2019: p.39-56
Karaman, B., & Özçalık, M. Türkiye’de gelir dağılımı eşitsizliğinin bir sonucu: Çocuk işgücü. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 2007: 14(1), p. 25-41.
Çöpoğlu, M. Türkiye’de çocuk işçiliği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2018, p.357-398.
Uluslararası Çalışma Örgütü. Global Estimates of Child Labour: Results and Trends, 2012-2016; 2017.(09.02.2024 tarihinde https://www.ilo.org/publications/global-estimates-child-labour-results-and-trends-2012-2016 adresinden ulaşılmıştır).
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Resmi Gazete, Sayı: 28339, Tarih: 30.06.2012 (11.02.2024 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır).
Uluslararası Çalışma Örgütü, Occupational safety and health, Nearly 3 million people die of work-related accidents and diseases, 2023 (12.02.2024 tarihinde https://www.ilo.org/resource/news/nearly-3-million-people-die-work-related-accidents-and-diseases adresinden ulaşılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu 2005 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2006 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2007 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2008 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2009 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır)
Sosyal Güvenlik Kurumu 2010 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2011 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2012 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2013 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2014 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2015 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2016 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2017 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2018 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2019 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2020 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2021 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2022 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete, 20 Temmuz 2013, Sayı: 28713 (11.02.2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/07/20130720-10.htm adresinden ulaşılmıştır).
Orhan, S., Canbaz, S., Akbaş, S., Pekşen, Y., Relationship of occupational ınjury prevalence with ımpulsivity in young workers. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi 2007, vol.2, no.3, p. 151-158.
Türkiye İstatistik Kurumu, İstatistiklerle Gençlik, 2022, (12.02.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2022-49670 adresinden ulaşılmıştır).
Referanslar
Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı, ÇSGB, Ankara, 2017.(07.02.2024 tarihinde https://www.csgb.gov.tr/media/1322/cocukisciligimucadele_2017_2023_tr.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Gökbayrak Ş.,Balcı Y.,Fişek G. Çalışan çocuklar ve iş kazaları. (05.02.2024 tarihinde https://gurhan.fisek.net/calisan-cocuklar-ve-is-kazalari/ adresinden ulaşılmıştır).
Taş, H. Y., Abbasigil, S. Ö. Dünya’da çocuk işçiliği sorunu: Türkiye-Almanya-Pakistan karşılaştırması. Hak İş Uluslararası Emek Ve Toplum Dergisi, 2017. 6(14), 25-46
Kayhan N. Çocuk İşçiliği, IPEC Deneyimi ışığında sanayide çalışan çocukların sorunları. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi. 2012, 4(1):p.187-200
Şahinli Y.M.A, Şahbaz A.N. Çocuk işgücü potansiyeli: Türkiye, kent, kır. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, Resources; 2013, 15(3):p.29-46.
Geçer H.,Çağlayan Ç., Kocaeli Mesleki Eğitim öğrencilerinde iş kazası sıklığı. Türk Tabibleri Birliği Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 2004: 4, p.27-34
Cartwright, M. Child Labour in the British Industrial Revolution. World History Encyclopedia. 2023 (12.02.2024 tarihinde https://www.worldhistory.org/article/2216/child-labour-in-the-british-industrial-revolution/ adresinden ulaşılmıştır).
UNISEF, Child Labour: Global estimates 2020, trends and the road forward, 12.03.2024 tarihinde https://data.unicef.org/resources/child-labour-2020-global-estimates-trends-and-the-road-forward/ adresinden ulaşılmıştır).
Uluslararası Çalışma Örgütü. Child Labour- Facts and Figures in the World, ILO. (12.02.2024 Tarihinde https://www.ilo.org/projects-andpartnerships/projects/child-labour adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK, Çalışan Çocuk İstatistikleri 2019. ( 12.02.2024 Tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Child-Labour-Force-Survey-2019-33807 adresinden ulaşılmıştır).
Berigel S., Eroğlu G. Türkiye’de çocuk işçiliğinin dinamikleri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Ekonomi ve Siyaset Özel Sayısı; 2019: p.39-56
Karaman, B., & Özçalık, M. Türkiye’de gelir dağılımı eşitsizliğinin bir sonucu: Çocuk işgücü. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 2007: 14(1), p. 25-41.
Çöpoğlu, M. Türkiye’de çocuk işçiliği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi; 2018, p.357-398.
Uluslararası Çalışma Örgütü. Global Estimates of Child Labour: Results and Trends, 2012-2016; 2017.(09.02.2024 tarihinde https://www.ilo.org/publications/global-estimates-child-labour-results-and-trends-2012-2016 adresinden ulaşılmıştır).
İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, Resmi Gazete, Sayı: 28339, Tarih: 30.06.2012 (11.02.2024 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6331&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 adresinden ulaşılmıştır).
Uluslararası Çalışma Örgütü, Occupational safety and health, Nearly 3 million people die of work-related accidents and diseases, 2023 (12.02.2024 tarihinde https://www.ilo.org/resource/news/nearly-3-million-people-die-work-related-accidents-and-diseases adresinden ulaşılmıştır.
Sosyal Güvenlik Kurumu 2005 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2006 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2007 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2008 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2009 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır)
Sosyal Güvenlik Kurumu 2010 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2011 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2012 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2013 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2014 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2015 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2016 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2017 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2018 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2019 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2020 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2021 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
Sosyal Güvenlik Kurumu 2022 İstatistik Yıllığı (12.02.2024 tarihinde https://www.sgk.gov.tr/Istatistik/Yillik/fcd5e59b-6af9-4d90-a451-ee7500eb1cb4/ adresinden ulaşılmıştır).
İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete, 20 Temmuz 2013, Sayı: 28713 (11.02.2024 tarihinde https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/07/20130720-10.htm adresinden ulaşılmıştır).
Orhan, S., Canbaz, S., Akbaş, S., Pekşen, Y., Relationship of occupational ınjury prevalence with ımpulsivity in young workers. Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi 2007, vol.2, no.3, p. 151-158.
Türkiye İstatistik Kurumu, İstatistiklerle Gençlik, 2022, (12.02.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Genclik-2022-49670 adresinden ulaşılmıştır).
