Otomotiv Sektöründe Çalışan Çocuklarda Sağlık Sorunları
Özet
Gelişmişlik düzeyi ne olursa olsun çocuk işçiliği dünyada modern kölelik olarak devam eden toplumsal bir sorundur. Çocukların eğitim ve sağlık haklarından yoksun kalmalarına neden olur. Temel nedeni yoksulluk olmakla birlikte savaş, göç, doğal afet, aile içi şiddet, çocuğun cinsiyeti, sosyal normlar, ucuz işçi talebi ve yasal düzenlemeler gibi birçok faktörden etkilenmektedir. Çocukların çalıştığı sektörler tarım, maden, inşaat ve sanayi gibi değişiklik göstermektedir. Gelişen teknoloji ve makineleşme ile birlikte birçok çocuk otomotiv sektöründe çalışmaktadır. Otomotiv sektöründeki iş yerleri, çocukların sağlığını olumsuz etkileyecek zararlı kimyasallar, delici kesici aletler ve uygunsuz fiziki çevreye sahiptir. Çocuklar bu koşullarda yetişkinler için tasarlanmış makine ve aletler ile çalışırlar. Fiziksel ve bilişsel gelişimini henüz tamamlamayan çocuklar yetişkinlere göre daha savunmasız ve kırılgandırlar. Çocuk işçiliği çocukların fiziksel ve ruhsal sağlığını olumsuz etkilemektedir. Otomotiv sektöründe çalışan çocuklar, uzun saatler, mola vermeden ve aynı pozisyonda çalışırlar. Otomotiv sektöründe çalışan çocuklarda kas-iskelet ve solunum sistemi sorunları, alerjik hastalıklar ve iş kazaları başlıca görülen fiziksel sorunlardır. Ruhsal sorunlar arasında ise işveren baskısı, kötü muamele, istismar türleri, stres, kaygı bozuklukları sayılabilir. Çocuk haklarının savunuculuğunu yapmak hemşirelerin rol ve sorumlulukları arasında yer almaktadır. Pediatri ve halk sağlığı hemşireleri başta olmak üzere hemşirelerin çocuk işçiliğini önlemek ve ortadan kaldırmak için üzerine düşen sorumlukları yerine getirmesi gerekmektedir.
Referanslar
ILO. Çocuk işçiliği. 2021. (12/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/tr/regions-and-countries/europe-and-central-asia/ilo-turkiye-ofisi/politika-alanlari/cocuk-isciligi#:~:text=%C3%87ocuk%20i%C5%9F%C3%A7ili%C4%9Fi%20nedir%3F,a%C3%A7%C4%B1s%C4%B1ndan%20zararl%C4%B1%20i%C5%9Fler%20olarak%20tan%C4%B1mlan%C4%B1r adresinden ulaşılmıştır).
Özkan Y, Nazlıer EN, Başpınar B, et al. Çocuk yoksulluğu ve çocuk işçiliği ile mücadelede sivil toplum kuruluşlarının rolü: Pikolo Derneği ve Türkiye Kızılay Derneği Örneği. Çocuk ve Medeniyet. 2023;8(14): 11-52. doi: 10.47646/CMD.2023.302
Srivastava RN. Children at work, child labor and modern slavery in India: An overview. Indian Pediatrics. 2019; 56: 633-638.
Coşan B. Sanayi Devrimi’nden çok uluslu şirketlere çocuk işçiliği: şahin pençesinde yavru kuş. Bandırma On yedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2019; 2(2): 286-303.
Beşoluk E, Parlak Z. Temel bir çalışma standardı olarak gelişmekte olan ülkelerde çocuk işçiliği. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi. 2022;5(1): 54-67. doi: 10.46737/emid.1103241
ILO. ILO’nun Türkiye’de çocuk işçiliğiyle mücadele programı (2021-2025). 2021. (11/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/tr/publications/ilonun-turkiyede-cocuk-isciligiyle-mucadele-programi-2021-2025 adresinden ulaşılmıştır).
ILO, 2017. In conflicts and disasters, protect children from child labor. (17/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/international-programme-elimination-child-labour-ipec/campaign-and-advocacy/act-now-end-child-labour/conflicts-and-disasters-protect-children-child-labour adresinden ulaşılmıştır).
Kaur N, Byard RW. Prevalence and potential consequences of child labour in India and the possible impact of COVID-19–a contemporary overview. Medicine, Science and the Law. 2021;61(3): 208-214. doi: 10.1177/0025802421993364
Somel P. Türkiye’de Yoksulluk ve Çocuk İşçiliği İlişkisi Üzerine Bazı Tespitler. Politik Ekonomik Kuram. 2019;3(1): 19-37.
ILO. Çocuk işçiliği ile mücadele programı. 2021. (11/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/tr/projects-and-partnerships/projects/cocuk-isciligi-ile-mucadele-programi adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK. Çocuk işgücü anketi sonuçları, 2019. 2020. (11/07/2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Child-Labour-Force-Survey-2019-33807 adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK. İşgücü İstatistikleri, 2023. 2024. (11/07/2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-2023-53521 adresinden ulaşılmıştır).
Abdullah A, Huynh I, Emery CR, et al. Social norms and family child labor: a systematic literature review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(7): 4082. doi: 10.3390/ijerph19074082
Luckstead J, Tsiboe F, Nalley LL. Estimating the economic incentives necessary for eliminating child labor in Ghanaian cocoa production. PloS One. 2019;14(6): e0217230.
Radfar A, Asgharzadeh SAA, Quesada F, et al. Challenges and perspectives of child labor. Industrial Psychiatry Journal. 2018;27(1): 17-20. doi: 10.4103/ipj.ipj_105_14
Posso A, De Silva Perera U, Mishra A. Community‐level health programs and child labor: Evidence from Ethiopia. Health Economics. 2021;30(12): 2995-3015. doi: 10.1002/hec.4429
Aransiola TJ, Justus M. Child labor hazard on mental health: Evidence from Brazil. The Journal of Mental Health Policy Economics. 2018;21(2): 49-58.
Batomen Kuimi BL, Oppong-Nkrumah O, Kaufman J, et al. Child labour and health: A systematic review. International Journal of Public Health. 2018;63: 663-672. doi: 10.1007/s00038-018-1075-9
Ibrahim, A., Abdalla, S. M., Jafer, M., et al. Child labor and health: a systematic literature review of the impacts of child labor on child’s health in low-and middle-income countries. Journal of Public Health. 2019;41(1): 18-26. doi: 10.1093/pubmed/fdy018
Bozdag F, Balci S. Prevalence of musculoskeletal system problems in children working in Turkey's automotive industry. Public Health Nursing. 2023;40(6): 876-884. doi: 10.1111/phn.13243
Tokgöz A, Işık G. Sanayide çocuk emeği: Şanlıurfa evren sanayi örneği. 2020. (17/07/2024 tarihinde https://www.academia.edu/44428945/SANAY%C4%B0DE_%C3%87OCUK_EME%C4%9E%C4%B0_%C5%9EANLIURFA_EVREN_SANAY%C4%B0_%C3%96RNE%C4%9E%C4%B0 adresinden ulaşılmıştır).
Yılmaz U, Bayat M. Oto tamirhanelerinde çalışan çocuk işçilerin sağlıklarını koruyucu davranışları ile iş ortamı ve çalışma koşullarının değerlendirilmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2005;14: 37-45.
Akyan MA, Atak N. Çankırı sanayi sitesinde çalışna çocuklar ve çalışma koşulları. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. 2004;57(3).
Göl İ. Sanayi sitesinde çalışna çocuk ve genç işçilerin çalışma koşulları ile sağlık durumları ve sağlığın önemi algılarının değerlendirilmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2016;15(4): 347-353.
Fouad AM, Amer SA, Abdellatif YO, et al. Work-related injuries among 5–17 years-old working children in Egypt: findings from a national child labor survey. BMC Public Health. 2022;22(1): 1303. doi: 10.1186/s12889-022-13689-6
Jarolímek J, Urban P, Pavlínek P, et al. Occupational diseases in the automotive industry in Czechia–Geographic and medical context. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health. 2017;30(3): 455-468. doi: 10.13075/ijomeh.1896.00919
Khan K, Room SA, Bacha AUR, Nabi I, et al. Assessment of heavy metals among auto workers in metropolitan city: A case study. Frontiers in Public Health. 2023;11: 1277182. doi: 10.3389/fpubh.2023.1277182
Alimohammadi I, Kanrash FA, Vosoughi S, et al. Relationship between noise annoyance and high blood pressure in workers exposed to chronic noise among the workers of an automotive industry. Indian Journal of Occupational and Environmental Medicine. 2020;24(3): 153-156. doi: 10.4103/ijoem.IJOEM_259_19
Rodriguez Diez-Caballero B, Alfonso-Beltrán J, Bautista IJ, et al. Occupational risk factors for shoulder chronic tendinous pathology in the Spanish automotive manufacturing sector: A case-control study. Musculoskeletal Disorders. 2020; 21: 1-8. doi: 10.1186/s12891-020-03801-5
He X, Xiao B, Wu J, et al. Prevalence of work-related musculoskeletal disorders among workers in the automobile manufacturing industry in China: a systematic review and meta-analysis. Public Health. 2023; 23(1): 2042. doi: 10.1186/s12889-023-16896-x
Moayad SJ, Kamal SHM, Sajjadi H, et al. Child labor in Tehran, Iran: Abuses experienced in work environments. Child Abuse & Neglect. 2021;117: 105054. doi: 10.1016/j.chiabu.2021.105054
Ramos AK. Child labor in global tobacco production: A human rights approach to an enduring dilemma. Health and Human Rights. 2018;20(2): 235.
Summers P, Quandt SA, Spears Johnson, et al. Child work safety on the farms of local agricultural market producers: Parent and child perspectives. Journal of Agromedicine. 2018;23(1): 52-59. doi: 10.1080/1059924X.2017.1387635
Quandt SA, Arnold TJ, Mora DC, et al. Hired Latinx child farm labor in North Carolina: The demand‐support‐control model applied to a vulnerable worker population. American Journal of Industrial Medicine. 2019;62(12): 1079-1090. doi: 10.1002/ajim.23039
Quandt SA, Arnold TJ, Talton JW, et al. Musculoskeletal injury symptoms among hired Latinx child farmworkers in North Carolina. American Journal of Industrial Medicine. 2021;64(7): 620-628. doi:10.1002/ajim.23255
Arcury TA, Arnold TJ, Quandt SA, et al. Health and occupational injury experienced by Latinx child farmworkers in North Carolina, USA. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2020;17(1): 248. doi: 10.3390/ijerph17010248
Fassa AG, Faria NMX, Szortyka ALSC, Meucci RD, et al. Child labor in family tobacco farms in Southern Brazil: Occupational exposure and related health problems. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(22): 12255. doi: 10.3390/ijerph182212255
Kim J, Rana S, Lee W, et al. How the bidi tobacco industry harms child-workers: results from a walk-through and quantitative survey. Safety and Health at Work. 2020;11(2): 143-151. doi: 10.1016/j.shaw.2020.02.002
Sara HH, Bayazid AR, Quayyum Z. Occupational health sufferings of child waste workers in South Asia: A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(14): 8628. doi: 10.3390/ijerph19148628
Das B. Health hazards and risks for musculoskeletal problems among child labourers in the brickfield sector of West Bengal, India. International Health. 2019;11(4): 250-257. doi: 10.1093/inthealth/ihy071
Mao P, Wang L, Tan M, et al. Mental health status of adolescents with adverse childhood experience and the influencing factors. Zhong Nan Da Xue Xue Bao. Yi Xue Ban= Journal of Central South University. Medical Sciences. 2021;46(11): 1298-1305. doi: 10.11817/j.issn.1672-7347.2021.210081
Ross N, Gilbert R, Torres S, et al. Adverse childhood experiences: Assessing the impact on physical and psychosocial health in adulthood and the mitigating role of resilience. Child Abuse & Neglect. 2020; 103: 104440. doi: 10.1016/j.chiabu.2020.104440
Ulusoy F. Çalışan ve çalışmayan ergenlerin olumsuz çocukluk çağı deneyimlerinin karşılaştırılması. Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2019.
Aydın İ. Türkiye’de çocuk istismarı ve çocuk işçiliği. İş ve Hayat. 2018;4(7): 65-81.
Greenbaum J. Child labor and sex trafficking. Pediatrics in Review; 2021;42(12): 639-654. doi: 10.1542/pir.2020-001396
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, 1989. (12/07/2024 tarihinde https://cocukhaklari.barobirlik.org.tr/dokuman/mevzuat_uamevzuat/birlesmismilletler.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Kaur H, Duncan K, Dhakal S, et al. Recognising and healing emotional wounds of child labourers: Call to action based on the evidence and stakeholder views from India and Nepal. BJPsych International. 2022;19(2): 47-50. doi: 10.1192/bji.2021.50
Lortoğlu SC, Kurtulmuş, MM. Tekstil sektöründe Suriyeli çocuk emeği: İstanbul örneği. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2020;42(1): 124-156. doi: 10.14780.muiibd.763973
Pandey R, Gupta S, Upadhyay A, et al. Childhood maltreatment and its mental health consequences among Indian adolescents with a history of child work. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry. 2020;54(5): 496-508. doi: 10.1177/0004867420909524
Ahad MA, Parry YK, Willis E, et al. Child maltreatment and psycho-social impairments among child laborers in rural Bangladesh. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology. 2024;1-8. doi: 10.1007/s00127-024-02671-9
Dhakal S, Niraula S, Sharma NP, et al. History of abuse and neglect and their associations with mental health in rescued child labourers in Nepal. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry. 2019; 53(12): 1199-1207. doi: 10.1177/0004867419853882
Meyer SR, Yu G, Rieders E, et al. Child labor, sex and mental health outcomes amongst adolescent refugees. Journal of Adolescence. 2020;81: 52-60. doi: 10.1016/j.adolescence.2020.04.002
Fanton d’Andon C, Greene C, Pellenq C, et al. Child labor and psychosocial wellbeing: Findings from Ethiopia. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(13): 7938. doi: 10.3390/ijerph19137938
Feeny S, Posso A, Skali A, et al. Child labor and psychosocial wellbeing: Findings from India. Health Economics; 2021;30(4): 876-902. doi: 10.1002/hec.4224
Mohammadi F, Oshvandi K, Shamsaei F, et al. Child exposure to domestic violence, substance dependence and suicide resilience in child laborers. Public Health. 2023;23(1): 467. doi: 10.1186/s12889-023-15367-7
Pellenq C, Lima L, Gunn, S. Education, age and gender: Critical factors in determining interventions for child brick workers in Pakistan and Afghanistan. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(11): 6797. doi: 10.3390/ijerph19116797
Referanslar
ILO. Çocuk işçiliği. 2021. (12/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/tr/regions-and-countries/europe-and-central-asia/ilo-turkiye-ofisi/politika-alanlari/cocuk-isciligi#:~:text=%C3%87ocuk%20i%C5%9F%C3%A7ili%C4%9Fi%20nedir%3F,a%C3%A7%C4%B1s%C4%B1ndan%20zararl%C4%B1%20i%C5%9Fler%20olarak%20tan%C4%B1mlan%C4%B1r adresinden ulaşılmıştır).
Özkan Y, Nazlıer EN, Başpınar B, et al. Çocuk yoksulluğu ve çocuk işçiliği ile mücadelede sivil toplum kuruluşlarının rolü: Pikolo Derneği ve Türkiye Kızılay Derneği Örneği. Çocuk ve Medeniyet. 2023;8(14): 11-52. doi: 10.47646/CMD.2023.302
Srivastava RN. Children at work, child labor and modern slavery in India: An overview. Indian Pediatrics. 2019; 56: 633-638.
Coşan B. Sanayi Devrimi’nden çok uluslu şirketlere çocuk işçiliği: şahin pençesinde yavru kuş. Bandırma On yedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2019; 2(2): 286-303.
Beşoluk E, Parlak Z. Temel bir çalışma standardı olarak gelişmekte olan ülkelerde çocuk işçiliği. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi. 2022;5(1): 54-67. doi: 10.46737/emid.1103241
ILO. ILO’nun Türkiye’de çocuk işçiliğiyle mücadele programı (2021-2025). 2021. (11/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/tr/publications/ilonun-turkiyede-cocuk-isciligiyle-mucadele-programi-2021-2025 adresinden ulaşılmıştır).
ILO, 2017. In conflicts and disasters, protect children from child labor. (17/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/international-programme-elimination-child-labour-ipec/campaign-and-advocacy/act-now-end-child-labour/conflicts-and-disasters-protect-children-child-labour adresinden ulaşılmıştır).
Kaur N, Byard RW. Prevalence and potential consequences of child labour in India and the possible impact of COVID-19–a contemporary overview. Medicine, Science and the Law. 2021;61(3): 208-214. doi: 10.1177/0025802421993364
Somel P. Türkiye’de Yoksulluk ve Çocuk İşçiliği İlişkisi Üzerine Bazı Tespitler. Politik Ekonomik Kuram. 2019;3(1): 19-37.
ILO. Çocuk işçiliği ile mücadele programı. 2021. (11/07/2024 tarihinde https://www.ilo.org/tr/projects-and-partnerships/projects/cocuk-isciligi-ile-mucadele-programi adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK. Çocuk işgücü anketi sonuçları, 2019. 2020. (11/07/2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Child-Labour-Force-Survey-2019-33807 adresinden ulaşılmıştır).
TÜİK. İşgücü İstatistikleri, 2023. 2024. (11/07/2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Isgucu-Istatistikleri-2023-53521 adresinden ulaşılmıştır).
Abdullah A, Huynh I, Emery CR, et al. Social norms and family child labor: a systematic literature review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(7): 4082. doi: 10.3390/ijerph19074082
Luckstead J, Tsiboe F, Nalley LL. Estimating the economic incentives necessary for eliminating child labor in Ghanaian cocoa production. PloS One. 2019;14(6): e0217230.
Radfar A, Asgharzadeh SAA, Quesada F, et al. Challenges and perspectives of child labor. Industrial Psychiatry Journal. 2018;27(1): 17-20. doi: 10.4103/ipj.ipj_105_14
Posso A, De Silva Perera U, Mishra A. Community‐level health programs and child labor: Evidence from Ethiopia. Health Economics. 2021;30(12): 2995-3015. doi: 10.1002/hec.4429
Aransiola TJ, Justus M. Child labor hazard on mental health: Evidence from Brazil. The Journal of Mental Health Policy Economics. 2018;21(2): 49-58.
Batomen Kuimi BL, Oppong-Nkrumah O, Kaufman J, et al. Child labour and health: A systematic review. International Journal of Public Health. 2018;63: 663-672. doi: 10.1007/s00038-018-1075-9
Ibrahim, A., Abdalla, S. M., Jafer, M., et al. Child labor and health: a systematic literature review of the impacts of child labor on child’s health in low-and middle-income countries. Journal of Public Health. 2019;41(1): 18-26. doi: 10.1093/pubmed/fdy018
Bozdag F, Balci S. Prevalence of musculoskeletal system problems in children working in Turkey's automotive industry. Public Health Nursing. 2023;40(6): 876-884. doi: 10.1111/phn.13243
Tokgöz A, Işık G. Sanayide çocuk emeği: Şanlıurfa evren sanayi örneği. 2020. (17/07/2024 tarihinde https://www.academia.edu/44428945/SANAY%C4%B0DE_%C3%87OCUK_EME%C4%9E%C4%B0_%C5%9EANLIURFA_EVREN_SANAY%C4%B0_%C3%96RNE%C4%9E%C4%B0 adresinden ulaşılmıştır).
Yılmaz U, Bayat M. Oto tamirhanelerinde çalışan çocuk işçilerin sağlıklarını koruyucu davranışları ile iş ortamı ve çalışma koşullarının değerlendirilmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi. 2005;14: 37-45.
Akyan MA, Atak N. Çankırı sanayi sitesinde çalışna çocuklar ve çalışma koşulları. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Mecmuası. 2004;57(3).
Göl İ. Sanayi sitesinde çalışna çocuk ve genç işçilerin çalışma koşulları ile sağlık durumları ve sağlığın önemi algılarının değerlendirilmesi. TAF Preventive Medicine Bulletin. 2016;15(4): 347-353.
Fouad AM, Amer SA, Abdellatif YO, et al. Work-related injuries among 5–17 years-old working children in Egypt: findings from a national child labor survey. BMC Public Health. 2022;22(1): 1303. doi: 10.1186/s12889-022-13689-6
Jarolímek J, Urban P, Pavlínek P, et al. Occupational diseases in the automotive industry in Czechia–Geographic and medical context. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health. 2017;30(3): 455-468. doi: 10.13075/ijomeh.1896.00919
Khan K, Room SA, Bacha AUR, Nabi I, et al. Assessment of heavy metals among auto workers in metropolitan city: A case study. Frontiers in Public Health. 2023;11: 1277182. doi: 10.3389/fpubh.2023.1277182
Alimohammadi I, Kanrash FA, Vosoughi S, et al. Relationship between noise annoyance and high blood pressure in workers exposed to chronic noise among the workers of an automotive industry. Indian Journal of Occupational and Environmental Medicine. 2020;24(3): 153-156. doi: 10.4103/ijoem.IJOEM_259_19
Rodriguez Diez-Caballero B, Alfonso-Beltrán J, Bautista IJ, et al. Occupational risk factors for shoulder chronic tendinous pathology in the Spanish automotive manufacturing sector: A case-control study. Musculoskeletal Disorders. 2020; 21: 1-8. doi: 10.1186/s12891-020-03801-5
He X, Xiao B, Wu J, et al. Prevalence of work-related musculoskeletal disorders among workers in the automobile manufacturing industry in China: a systematic review and meta-analysis. Public Health. 2023; 23(1): 2042. doi: 10.1186/s12889-023-16896-x
Moayad SJ, Kamal SHM, Sajjadi H, et al. Child labor in Tehran, Iran: Abuses experienced in work environments. Child Abuse & Neglect. 2021;117: 105054. doi: 10.1016/j.chiabu.2021.105054
Ramos AK. Child labor in global tobacco production: A human rights approach to an enduring dilemma. Health and Human Rights. 2018;20(2): 235.
Summers P, Quandt SA, Spears Johnson, et al. Child work safety on the farms of local agricultural market producers: Parent and child perspectives. Journal of Agromedicine. 2018;23(1): 52-59. doi: 10.1080/1059924X.2017.1387635
Quandt SA, Arnold TJ, Mora DC, et al. Hired Latinx child farm labor in North Carolina: The demand‐support‐control model applied to a vulnerable worker population. American Journal of Industrial Medicine. 2019;62(12): 1079-1090. doi: 10.1002/ajim.23039
Quandt SA, Arnold TJ, Talton JW, et al. Musculoskeletal injury symptoms among hired Latinx child farmworkers in North Carolina. American Journal of Industrial Medicine. 2021;64(7): 620-628. doi:10.1002/ajim.23255
Arcury TA, Arnold TJ, Quandt SA, et al. Health and occupational injury experienced by Latinx child farmworkers in North Carolina, USA. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2020;17(1): 248. doi: 10.3390/ijerph17010248
Fassa AG, Faria NMX, Szortyka ALSC, Meucci RD, et al. Child labor in family tobacco farms in Southern Brazil: Occupational exposure and related health problems. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2021;18(22): 12255. doi: 10.3390/ijerph182212255
Kim J, Rana S, Lee W, et al. How the bidi tobacco industry harms child-workers: results from a walk-through and quantitative survey. Safety and Health at Work. 2020;11(2): 143-151. doi: 10.1016/j.shaw.2020.02.002
Sara HH, Bayazid AR, Quayyum Z. Occupational health sufferings of child waste workers in South Asia: A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(14): 8628. doi: 10.3390/ijerph19148628
Das B. Health hazards and risks for musculoskeletal problems among child labourers in the brickfield sector of West Bengal, India. International Health. 2019;11(4): 250-257. doi: 10.1093/inthealth/ihy071
Mao P, Wang L, Tan M, et al. Mental health status of adolescents with adverse childhood experience and the influencing factors. Zhong Nan Da Xue Xue Bao. Yi Xue Ban= Journal of Central South University. Medical Sciences. 2021;46(11): 1298-1305. doi: 10.11817/j.issn.1672-7347.2021.210081
Ross N, Gilbert R, Torres S, et al. Adverse childhood experiences: Assessing the impact on physical and psychosocial health in adulthood and the mitigating role of resilience. Child Abuse & Neglect. 2020; 103: 104440. doi: 10.1016/j.chiabu.2020.104440
Ulusoy F. Çalışan ve çalışmayan ergenlerin olumsuz çocukluk çağı deneyimlerinin karşılaştırılması. Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2019.
Aydın İ. Türkiye’de çocuk istismarı ve çocuk işçiliği. İş ve Hayat. 2018;4(7): 65-81.
Greenbaum J. Child labor and sex trafficking. Pediatrics in Review; 2021;42(12): 639-654. doi: 10.1542/pir.2020-001396
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi, 1989. (12/07/2024 tarihinde https://cocukhaklari.barobirlik.org.tr/dokuman/mevzuat_uamevzuat/birlesmismilletler.pdf adresinden ulaşılmıştır).
Kaur H, Duncan K, Dhakal S, et al. Recognising and healing emotional wounds of child labourers: Call to action based on the evidence and stakeholder views from India and Nepal. BJPsych International. 2022;19(2): 47-50. doi: 10.1192/bji.2021.50
Lortoğlu SC, Kurtulmuş, MM. Tekstil sektöründe Suriyeli çocuk emeği: İstanbul örneği. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2020;42(1): 124-156. doi: 10.14780.muiibd.763973
Pandey R, Gupta S, Upadhyay A, et al. Childhood maltreatment and its mental health consequences among Indian adolescents with a history of child work. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry. 2020;54(5): 496-508. doi: 10.1177/0004867420909524
Ahad MA, Parry YK, Willis E, et al. Child maltreatment and psycho-social impairments among child laborers in rural Bangladesh. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology. 2024;1-8. doi: 10.1007/s00127-024-02671-9
Dhakal S, Niraula S, Sharma NP, et al. History of abuse and neglect and their associations with mental health in rescued child labourers in Nepal. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry. 2019; 53(12): 1199-1207. doi: 10.1177/0004867419853882
Meyer SR, Yu G, Rieders E, et al. Child labor, sex and mental health outcomes amongst adolescent refugees. Journal of Adolescence. 2020;81: 52-60. doi: 10.1016/j.adolescence.2020.04.002
Fanton d’Andon C, Greene C, Pellenq C, et al. Child labor and psychosocial wellbeing: Findings from Ethiopia. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(13): 7938. doi: 10.3390/ijerph19137938
Feeny S, Posso A, Skali A, et al. Child labor and psychosocial wellbeing: Findings from India. Health Economics; 2021;30(4): 876-902. doi: 10.1002/hec.4224
Mohammadi F, Oshvandi K, Shamsaei F, et al. Child exposure to domestic violence, substance dependence and suicide resilience in child laborers. Public Health. 2023;23(1): 467. doi: 10.1186/s12889-023-15367-7
Pellenq C, Lima L, Gunn, S. Education, age and gender: Critical factors in determining interventions for child brick workers in Pakistan and Afghanistan. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(11): 6797. doi: 10.3390/ijerph19116797
