Türk Sosyal Sigortalar Hukuku Bakımından Çocuk ve Genç İşçiler

Levent Akın; İstemi Ceysu Dinç Ütükler

doi:10.37609/akya.3277

Yazarlar

Levent Akın

https://orcid.org/0000-0002-7543-3164

İstemi Ceysu Dinç Ütükler

https://orcid.org/0000-0002-5345-5899

DOI: https://doi.org/10.37609/akya.3277.c9083

Özet

Çocukların kendileri için zararlı olan ya da gelişim ve eğitimlerine katkı sunmayan çalışmaları, çocuk işçiliğine vücut verir. Çocuk işçiliğinin önemli nedenleri arasında yoksulluk ve kayıt dışı çalışma bulunur. Bu nedenle çocukların, bir temel hak olan sosyal güvenlik hakkından yararlanmaları, çocuk işçiliği ile mücadele bakımından önemli bir araçtır. İş sözleşmesiyle çalışan çocuk ve genç işçiler, yetişkin işçiler gibi sigortalı sayılabilmektedir. Ancak uzun vadeli sigorta kolları için aranan sigortalılık süresi başlangıcı, 18 yaşından küçük işçiler ve 18 yaşını doldurmuş işçiler bakımından farklı şekilde düzenlenmiştir. 18 yaşından küçük işçilerin 18 yaşından önceki çalışmaları, sigortalılık süresinden sayılmaz. Bu süre sadece prim ödeme gün sayısının hesabında dikkate alınır. Anılan uygulamanın çocuk ve genç işçilerin sigortalılığı üzerinde yarattığı dezavantaj, bu grupları korumaya yönelik olarak yapılandırılacak özgün sigorta düzenlemeleriyle giderilebilir.

Referanslar

Franklin B. Giriş. In: Franklin B. (ed.) Çocuk Hakları. İstanbul: Ayrıntı Yayınları; 1993. p.14-35.

Öztan GG. Türkiye'de Çocukluğun Politik İnşası. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları; 2011.

Akyüz E. Çocuk Hukuku/Çocukların Hakları ve Korunması. 6th ed. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık; 2018.

Tan M. Çocukluk, Dün ve Bugün. In: Onur B. (ed.) Toplumsal Tarihte Çocuk. 2nd ed. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları; 2016. p. 1-22.

Dinç İC. İş Sözleşmesiyle Çalışan Çocukların Hukuki Durumu. Ankara: Yetkin Yayınevi; 2020.

İnal K. Modern Çocukluk Paradigması. In: İnal K. Çocuk Hakları ve Siyaset, 2nd ed. İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi, 2018. p. 63-95.

İnal K. Çocukluğun Sosyal Tarihi. In: İnal K. Çocuk Hakları ve Siyaset, 2nd ed. İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi; 2018. p. 11-62.

Konanç E. Çalışan Çocuklara İlişkin Uygulamalar ve Hukuki Düzenlemeler. In: Kahramanoğlu E. Türkiye'de Çalışan Çocuklar Sorunu ve Çözüm Yolları. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Hizmetler Yüksekokulu;1996. p. 3-10.

Şahin, B. Çocuk İşçilerin Korunması. Ankara: Yetkin Yayınevi; 2009.

Erbay E. Çocuk İşçi Olmak: Çocuk İşçiliğine Retrospektif Bir Bakış. In: İnal K. Türkiye'de Çocuk Emeği. Ankara: Ütopya Yayınevi; 2010. p. 206-244.

Sadana N, Thorat SK. Child Labour and Child Work- Definition, İncidence and Mitigation, In: Satyarthi K, Zutshi B (eds) Globalisation, Development and Child Rights, 1st ed. Delhi: Shipra; 2006. p. 219-228.

Tuaç P. Uluslararası Belgeler Işığında Sosyal Güvenlik Hakkı: Türk Hukuku Bakımından Bir Değerlendirme. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, Doktora Tezi, İzmir 2016.

Akın L. Working conditions of the child worker in Turkish labour law. Employee Responsibilities and Rights Journal; 2009; 21(1), 53-68. doi: 10.1007/s 10672-008-9098-7.

Erener Yılmaz E, Arslan Durmuş S. Türk Sosyal Güvenlik Hukukunda Çalışan Çocukların Sigortalılığı, In: Korkut Ö, Baş S (eds) Çocuk Hukuku-Genel Esaslar ve Güncel Meseleler, 1st ed. Ankara: Adalet Yayınevi; 2024. p. 631-680.

TÜİK. Çocuk İşgücü Anketi Sonuçları 2019. (11.06.2024 tarihinde https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Child-Labour-Force-Survey-2019-33807 adresinden ulaşılmıştır.)

Hafızoğlu ES. İş Hukuku Bağlamında Türkiye’de Çocuk Oyuncuların Hakları ve Korunması, In: Korkut Ö, Baş S (eds) Çocuk Hukuku-Genel Esaslar ve Güncel Meseleler,1st ed. Ankara: Adalet Yayınevi; 2024. p. 733-784.

Kökkılınç AG. Çocuk İşçinin İş İlişkisi. İstanbul: Legal Kitabevi; 2023.

Alkış Cemiloğlu D. İş Hukuku Kapsamında Çocuk, In: Korkut Ö, Baş S (eds) Çocuk Hukuku-Genel Esaslar ve Güncel Meseleler,1st ed. Ankara: Adalet Yayınevi; 2024. p. 585-629.

Erdoğan Ç. Sosyal güvenlik hakkının Yargıtay Kararlarına yansıması. Sosyal Güvenlik Dergisi; 2014; 4(2), p. 193-217.

Çetin E. Ulusal ve Uluslararası Boyutuyla Sosyal Güvenlik Hakkının Etkinleştirilmesi. Trabzon Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Ağustos 2020.

Spicker P. How Social Security Works- An İntroduction to Benefits in Britain. Bristol: The Policy Press University of Bristol; 2011.

Güzel A, Okur AR, Caniklioğlu N. Sosyal Güvenlik Hukuku, 17th ed. İstanbul: Beta; 2018.

Arıcı K. Türk Sosyal Güvenlik Hukuku. Ankara: Gazi Kitabevi; 2015.

Sümer HH. Sosyal Güvenlik Hukuku. 1st ed. Ankara: Seçkin; 2020.

ILO. Social Security (Minimum Standards) Convention, 1952 (No. 102)- Frequently Asked Questions, 2024. (20.06.2024 tarihinde https://www.social-protection.org/gimi/ShowRessource.action?id=58477, adresinden ulaşılmıştır)

Tuncay AC, Ekmekçi Ö. Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri, 20th ed. İstanbul: Beta 2019.

Centel T. Turkish Social Law. Cham: Springer, 2021.

Sözer AN. Türk Sosyal Sigortalar Hukuku, 4th ed. İstanbul: Beta, 2019.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu (YHGK), 08.02.2023, 2022/703, 2023/39; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi (Y10HD), 29.03.2023, 2023/269, 2023/3374; Y10HD, 22.12.2022, 2022/14024, 2022/16541. (15.06. 2024 tarihinde https://legalbank.net/arama, adresinden ulaşılmıştır).

Y10HD, 18.02.2013, 2013/917, 2013/2451. (15.06. 2024 tarihinde https://legalbank.net/arama, adresinden ulaşılmıştır).

Y10HD. 02.04.2018, 2015/24340, 2018/2858. (15.06. 2024 tarihinde www.lexpera.com adresinden ulaşılmıştır).

TRT Haber. Çocuk Sigortalıların Yüzde 90'ı İptal, 2012. (15.06. 2024 tarihinde https://www.trthaber.com/haber/ekonomi/cocuk-sigortalilarin-yuzde-90i-iptal-48665.html, adresinden ulaşılmıştır.)

Akyiğit E. İçtihatlı ve Açıklamalı 4857 Sayılı İş Kanunu Şerhi, 3rd ed. Ankara: Seçkin, 2008.

Özkaraca E, Ünal C. Küçüklerı̇n çalışmasına ı̇lı̇şkı̇n yasak ve sınırlamalar ile bunlara aykırılık halı̇nde ı̇ş sözleşmesı̇nı̇n geçersı̇zlı̇ğı̇ sorunu. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi; 2014; 20(1), p. 355-410.

Bakırcı K. Çocuk ve Genç İşçilerin Haklarının Korunması (Uluslararası, Bölgesel ve Türk Hukuku Açısından). İstanbul: Beta, 2004.

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı (YİBK), 18.06.1958, 1957/20, 1958/9. (17.06. 2024 tarihinde https://legalbank.net/arama, adresinden ulaşılmıştır.)

Aydın U. Sosyal sigortalarda sigortalılık niteliğinin kazanılması ve yitirilmesi, TÜHİS; Mayıs 2000, p. 32-50.

Yılmaz Z. Sosyal Güvenlik Hukukunda Çocuklar. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2016.