Plastik Atıklardan Çağdaş Sanata
Özet
Sanayi devrimi ile birlikte hayatın merkezinde kendine daha fazla yer bulmaya başlayan tek kullanımlık plastiklerin etki alanı günden güne genişlemiş ve dünya üzerinde ulaşamadığı yer neredeyse kalmamıştır. Denizlerden dağlara, okyanuslardan dünyanın en derin noktasına kadar plastiğin hemen her çeşidiyle karşılaşmak normal karşılanır olmuştur. Taş devrinden itibaren doğadan ilham alarak eserler üretmeyi değerli gören bazı sanatçılar, kar topu etkisiyle önü alınamaz bir hızda büyüyen plastik atık kirliğine tepkisiz kalamamış, sanatın sarsıcı ve hafızaya iz bırakan yönünü kullanarak çağdaş sanat uygulamaları ile doğanın yaşadığı bu katliamı daha görünür kılmak için, sanatsal projeler tasarlamıştır. Joseph Beuys, 7000 Meşe ve Berlin’deki Süpürme Performansı ile zamanlar arası geçiş yapmış, Kawamata okyanuslardan topladığı çöplerle kocaman bir okyanusu galeriye sığdırmış, Pam Longobardi, Sirenlerden artık ses değil plastikler yayılıyor duyurusunda bulunmuş, Katie Williams ve Jen Fedrizzi tüketmenin verdiği anlık hazların insan hayatını nasıl çöplüğe çevirdiğini bedenleriyle anlatmıştır. Plastik atıkların doğaya verdiği tahribatı fark edip bu anlamda doğanın sesi olmak için harekete geçen bu sanatçılar alışılmışın dışında çalışmalar üreterek çağdaş sanat tarihine isimlerini yazdırmıştır. Aynı niyet doğrultusunda, aynı yolda kendi üsluplarıyla eserler tasarlayıp halka sunan bu sanatçıların hayatları ve sanat dünyasında konuşulan performans ve enstalasyonları incelenmiş, eserlerin ve sanatçıların benzer ve farklı yanları yapılan literatür taramalarıyla değerlendirilip yorumlanmıştır.
Referanslar
Adelante, R. (2019). Tackling Plastic Pollution with Trash Art: A Look at our Waste Habits, https://www.greenpeace.org/usa/tackling-plastic-pollution-with-trash-arta-look-at-our-waste-habits/ (Online)
Antmen, A. (2009). 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar. Sel Yayıncılık. İstanbul.
Arapoğlu, F. ve Yavuz, S., (2012). Bir Sanatsal Biçim Olarak Arada Olmak, İntermedya Üzerine Çözümlemeler, Sanat ve Tasarım Dergisi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Çelebi T., Güneştan S. (2022). Performans Sanatıyla Plastik Atıkların Doğal Yaşam Üzerindeki Olumsuz Etkilerine Yönelik Farkındalık Oluşturma, 6.Uluslararası Değerler Eğitimi Sempozyumu, Antalya. Korint Yayıncılık
Çınar, S. (2019). Ekolojik Sanat Projeleri’nde Okyanus Atıklarının Sanatsal Nesnelere Dönüşümü. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 4(9), 203-215.
Delibaş, L. (2008), Kelt Kültürü Bağlamında Joseph Beuys ve Eserlerı̇, (Yüksek lisans tezi), Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Ertuğrul Tomsuk, E. (2022). Beuys ve Doğa İlişkisi Bağlamında Sanatın İyileştirme Gücü. ulakbilge, 7: s. 907– 916.
Güneştan, S. (2023) “Okul Dışı Öğrenmede Alternatif Bir Ortam: Fotoğraf Kursları”. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 103-s. 336–348
Gürpınar, Ö., Demir, A., & Harmanci, A. (2023). Entropi Ekseninde Çevre Sorunları ve Doğa-Sanat-Sanatçı İlişkisi. Jia Journial, Uluslararası Sanat ve Sanat Eğitimi Dergisi, 6(12).
Gyorody, A. (2014). The Medium and The Message: Art and Politics in The Work of Joseph Beuys, The Sixties, 7(2), 117-137.
Hopkins, D. (2018). Modern sanattan sonra 1945-2017 (F. Candil Erdoğan Çev.). Hayalperest Yayınevi
Jambeck, J.R., Geyer, R., Wilcox, C., Seigler, T.R., Perryman, M., Andrady, A., Narayan, R. ve Law, K.L. (2015). Pastic waste inputs from land into the ocean. Marine Pollution Bulletin, 347(6223), 768-770.
Kandinsky W.(2020) Sanatta Ruhsallık Üzerine, Altıkırkbeş Yayınları Cev. Gülin Ekici
Kara, D. (2004). Bir Biyofilik Olarak Joseph Beuys ve Sanatı (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul.
Kayahan, Z., & Çevik, N. (2021). Çevre Bilinci Bağlamında Sürdürülebilir Sanatsal Dil. Akademik Sanat, (14), 1-11.
Kayan, A, Küçük, A. (2020). Plastik Kirliliğin Çevresel Zararları ve Çözüm Önerileri, Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2) 403-427, Ankara.
Kellog, K. (2024). 7 Ways to Raise Awareness About Plastic Pollution With Art. https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/ (Online)
Merdaner, E. (2016). Joseph Beuys Sanatı ve Felsefesine Bir Bakış. İstanbul: Tekhne Yayınevi
Oğuz, D. (2015). Sanat Perspektifinden Çevre Sorunları. Sanat ve Tasarım Dergisi, Cilt 5, Sayı 8, S. 48-61.
Oğuz, D. (2015). 1960-1980 Arası Değişen Doğa Algısı ve Sanatta Doğaya Yöneliş. Yedi, (14), 67-76.
Özcan, B., 2019. Dünyanın En Derin Noktasında Ne Var? [Online], 5 Haziran tarihli yazı http://barisozcan.com/dunyanin-en-derin-noktasinda-ne-var/
Pappagallo, C. (2019). Over Flow Tadashi Kawamata’nın Lizbon’daki MAAT’ta Yaptığı Muhteşem Enstalasyon, Contemporary Art Magazine (Online Dergi)
Saygı, S. (2016). Çağdaş Sanatta Doğa Algısı ve Ekolojik Farkındalık. Sanat - Tasarım Dergisi , (7) , 7-13.
Sayın Yücel, H., (2021). Acı Çeken Romantik Bir Şaman Ütopyası: Joseph Beuys(1921-1986). Fine Arts, 16(4):213-234,
Sevim, S., & Tan, Ö. (2020). Plastik Atıkların Doğaya Verdiği Zararın Sanattaki Yansımaları ve Seramik Uygulamalar. Journal of Arts, 3(3), 159-178.
Sezgin, E. (2022). Sanat ve Ekoloji Sanat/Yaşam/Üretim. İletişim Yayınları. İstanbul.
Şahin, D.,Arat, K.N. (2022). Joseph Beuys’un 7000 Meşe Projesinin Greimas’ın Göstergebilim Çözümleme Yöntemiyle İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 228-242.
Tan, A.S., (1998). Çağdaş sanatta işitsellik ve görsel bütünlüğünde John Cage ve Joseph Beuys. İstanbul Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanatta Yeterlilik Tezi.
Toluyağ, D. (2021). Sanatta Akümülasyon Yöntemiyle Nesnelerin Sanat Yapıtına Dönüştürülmesi, İdil Sanat ve Dil Dergisi, 10(78), 185-196.
Tomsuk, E. E. (2022). Beuys ve Doğa İlişkisi Bağlamında Sanatın İyileştirici Gücü. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 10(76), 907-916.
Türe, C. (2014). Küresel iklim değişikliğinin toplumsal algısında görsel sanatların rolü. Anadolu Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6, 224-239.
Uğurdağ, S. (2019). Plastik Ayak İzimize Dikkat, https://www.bugday.org/blog/plastik-ayak-izimize-dikkat/ (Online)
Yılmaz, M. (2013). Modernden Postmoderne Sanat (2. Baskı). Ankara: Ütopya Yayınları.
https://www.wwf.org.tr/?7800/wwf-akdeniz-plastik-raporunu-yayimladi-akdenize-en-cok-plastik-turkiyeden (Erişim Tarihi: 20.08.2024)
https://www.bugday.org/blog/plastik-ayak-izimize-dikkat/ (Erişim Tarihi: 22.08.2024)
https://barisozcan.com/dunyanin-en-derin-noktasinda-ne-var/ (Erişim Tarihi: 24.08.2024)
https://www.tadashikawamata.com/newfiles/info.html (Erişim Tarihi: 18.08.2024)
https://www.juliet-artmagazine.com/en/over-flow-tadashi-kawamata-maat/ (Erişim Tarihi: 18.08.2024)
https://www.azuremagazine.com/article/tadashi-kawamata-over-flow/ (Erişim Tarihi: 18.08.2024)
https://maat.pt/en/exhibition/tadashi-kawamata-over-flow (Erişim Tarihi: 19.08.2024)
https://driftersproject.net/drifters-project-works/ (Erişim Tarihi: 22.08.2024)
https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/ (Erişim Tarihi: 22.08.2024)
https://www.juliet-artmagazine.com/en/over-flow-tadashi-kawamata-maat/
Görsel 1: Joseph Beuys 7000 Oaks: https://www.deveron-projects.com/richard-demarco/
Görsel 2: Joseph Beuys 7000 Oaks: https://allartisquiteuseful.wordpress.com/2012/10/02/jospeh-beuys-7000-oaks/
Görsel 3: Joseph Beuys Sweeping Up: https://teaching.ellenmueller.com/walking/2022/06/20/joseph-beuys-ausfegen-sweeping-up-1972/
Görsel 4: Joseph Beuys Sweeping Up: https://www.flickr.com/photos/biennalesydney/6479800209
Görsel 5: Tadashi Kawamata Overflow: https://www.urdesignmag.com/over-flow-exhibition-tadashi-kawamata-maat-lisbon/
Görsel 6: Tadashi Kawamata Overflow https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Over_Flow_%282018%29_-_Tadashi_Kawamata_%281953%29.jpg
Görsel 7:Pam Longobardi Drifters Project Bounty Pilfered: https://driftersproject.net/major-solo-exhibition-ocean-gleaning-opens-at-baker-museum-in-naples-fl/
Görsel 8: Katie Williams ve Jen Fedrizzi, Our Sophisticated Denial https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/
Görsel 9: Katie Williams ve Jen Fedrizzi, What Remains: https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/
Görsel 10: Katie Williams, What Remains: https://www.greenpeace.org/usa/tackling-plastic-pollution-with-trash-arta-look-at-our-waste-habits/
Referanslar
Adelante, R. (2019). Tackling Plastic Pollution with Trash Art: A Look at our Waste Habits, https://www.greenpeace.org/usa/tackling-plastic-pollution-with-trash-arta-look-at-our-waste-habits/ (Online)
Antmen, A. (2009). 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar. Sel Yayıncılık. İstanbul.
Arapoğlu, F. ve Yavuz, S., (2012). Bir Sanatsal Biçim Olarak Arada Olmak, İntermedya Üzerine Çözümlemeler, Sanat ve Tasarım Dergisi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Çelebi T., Güneştan S. (2022). Performans Sanatıyla Plastik Atıkların Doğal Yaşam Üzerindeki Olumsuz Etkilerine Yönelik Farkındalık Oluşturma, 6.Uluslararası Değerler Eğitimi Sempozyumu, Antalya. Korint Yayıncılık
Çınar, S. (2019). Ekolojik Sanat Projeleri’nde Okyanus Atıklarının Sanatsal Nesnelere Dönüşümü. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 4(9), 203-215.
Delibaş, L. (2008), Kelt Kültürü Bağlamında Joseph Beuys ve Eserlerı̇, (Yüksek lisans tezi), Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Ertuğrul Tomsuk, E. (2022). Beuys ve Doğa İlişkisi Bağlamında Sanatın İyileştirme Gücü. ulakbilge, 7: s. 907– 916.
Güneştan, S. (2023) “Okul Dışı Öğrenmede Alternatif Bir Ortam: Fotoğraf Kursları”. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 103-s. 336–348
Gürpınar, Ö., Demir, A., & Harmanci, A. (2023). Entropi Ekseninde Çevre Sorunları ve Doğa-Sanat-Sanatçı İlişkisi. Jia Journial, Uluslararası Sanat ve Sanat Eğitimi Dergisi, 6(12).
Gyorody, A. (2014). The Medium and The Message: Art and Politics in The Work of Joseph Beuys, The Sixties, 7(2), 117-137.
Hopkins, D. (2018). Modern sanattan sonra 1945-2017 (F. Candil Erdoğan Çev.). Hayalperest Yayınevi
Jambeck, J.R., Geyer, R., Wilcox, C., Seigler, T.R., Perryman, M., Andrady, A., Narayan, R. ve Law, K.L. (2015). Pastic waste inputs from land into the ocean. Marine Pollution Bulletin, 347(6223), 768-770.
Kandinsky W.(2020) Sanatta Ruhsallık Üzerine, Altıkırkbeş Yayınları Cev. Gülin Ekici
Kara, D. (2004). Bir Biyofilik Olarak Joseph Beuys ve Sanatı (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul.
Kayahan, Z., & Çevik, N. (2021). Çevre Bilinci Bağlamında Sürdürülebilir Sanatsal Dil. Akademik Sanat, (14), 1-11.
Kayan, A, Küçük, A. (2020). Plastik Kirliliğin Çevresel Zararları ve Çözüm Önerileri, Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2) 403-427, Ankara.
Kellog, K. (2024). 7 Ways to Raise Awareness About Plastic Pollution With Art. https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/ (Online)
Merdaner, E. (2016). Joseph Beuys Sanatı ve Felsefesine Bir Bakış. İstanbul: Tekhne Yayınevi
Oğuz, D. (2015). Sanat Perspektifinden Çevre Sorunları. Sanat ve Tasarım Dergisi, Cilt 5, Sayı 8, S. 48-61.
Oğuz, D. (2015). 1960-1980 Arası Değişen Doğa Algısı ve Sanatta Doğaya Yöneliş. Yedi, (14), 67-76.
Özcan, B., 2019. Dünyanın En Derin Noktasında Ne Var? [Online], 5 Haziran tarihli yazı http://barisozcan.com/dunyanin-en-derin-noktasinda-ne-var/
Pappagallo, C. (2019). Over Flow Tadashi Kawamata’nın Lizbon’daki MAAT’ta Yaptığı Muhteşem Enstalasyon, Contemporary Art Magazine (Online Dergi)
Saygı, S. (2016). Çağdaş Sanatta Doğa Algısı ve Ekolojik Farkındalık. Sanat - Tasarım Dergisi , (7) , 7-13.
Sayın Yücel, H., (2021). Acı Çeken Romantik Bir Şaman Ütopyası: Joseph Beuys(1921-1986). Fine Arts, 16(4):213-234,
Sevim, S., & Tan, Ö. (2020). Plastik Atıkların Doğaya Verdiği Zararın Sanattaki Yansımaları ve Seramik Uygulamalar. Journal of Arts, 3(3), 159-178.
Sezgin, E. (2022). Sanat ve Ekoloji Sanat/Yaşam/Üretim. İletişim Yayınları. İstanbul.
Şahin, D.,Arat, K.N. (2022). Joseph Beuys’un 7000 Meşe Projesinin Greimas’ın Göstergebilim Çözümleme Yöntemiyle İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 228-242.
Tan, A.S., (1998). Çağdaş sanatta işitsellik ve görsel bütünlüğünde John Cage ve Joseph Beuys. İstanbul Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Sanatta Yeterlilik Tezi.
Toluyağ, D. (2021). Sanatta Akümülasyon Yöntemiyle Nesnelerin Sanat Yapıtına Dönüştürülmesi, İdil Sanat ve Dil Dergisi, 10(78), 185-196.
Tomsuk, E. E. (2022). Beuys ve Doğa İlişkisi Bağlamında Sanatın İyileştirici Gücü. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 10(76), 907-916.
Türe, C. (2014). Küresel iklim değişikliğinin toplumsal algısında görsel sanatların rolü. Anadolu Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6, 224-239.
Uğurdağ, S. (2019). Plastik Ayak İzimize Dikkat, https://www.bugday.org/blog/plastik-ayak-izimize-dikkat/ (Online)
Yılmaz, M. (2013). Modernden Postmoderne Sanat (2. Baskı). Ankara: Ütopya Yayınları.
https://www.wwf.org.tr/?7800/wwf-akdeniz-plastik-raporunu-yayimladi-akdenize-en-cok-plastik-turkiyeden (Erişim Tarihi: 20.08.2024)
https://www.bugday.org/blog/plastik-ayak-izimize-dikkat/ (Erişim Tarihi: 22.08.2024)
https://barisozcan.com/dunyanin-en-derin-noktasinda-ne-var/ (Erişim Tarihi: 24.08.2024)
https://www.tadashikawamata.com/newfiles/info.html (Erişim Tarihi: 18.08.2024)
https://www.juliet-artmagazine.com/en/over-flow-tadashi-kawamata-maat/ (Erişim Tarihi: 18.08.2024)
https://www.azuremagazine.com/article/tadashi-kawamata-over-flow/ (Erişim Tarihi: 18.08.2024)
https://maat.pt/en/exhibition/tadashi-kawamata-over-flow (Erişim Tarihi: 19.08.2024)
https://driftersproject.net/drifters-project-works/ (Erişim Tarihi: 22.08.2024)
https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/ (Erişim Tarihi: 22.08.2024)
https://www.juliet-artmagazine.com/en/over-flow-tadashi-kawamata-maat/
Görsel 1: Joseph Beuys 7000 Oaks: https://www.deveron-projects.com/richard-demarco/
Görsel 2: Joseph Beuys 7000 Oaks: https://allartisquiteuseful.wordpress.com/2012/10/02/jospeh-beuys-7000-oaks/
Görsel 3: Joseph Beuys Sweeping Up: https://teaching.ellenmueller.com/walking/2022/06/20/joseph-beuys-ausfegen-sweeping-up-1972/
Görsel 4: Joseph Beuys Sweeping Up: https://www.flickr.com/photos/biennalesydney/6479800209
Görsel 5: Tadashi Kawamata Overflow: https://www.urdesignmag.com/over-flow-exhibition-tadashi-kawamata-maat-lisbon/
Görsel 6: Tadashi Kawamata Overflow https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Over_Flow_%282018%29_-_Tadashi_Kawamata_%281953%29.jpg
Görsel 7:Pam Longobardi Drifters Project Bounty Pilfered: https://driftersproject.net/major-solo-exhibition-ocean-gleaning-opens-at-baker-museum-in-naples-fl/
Görsel 8: Katie Williams ve Jen Fedrizzi, Our Sophisticated Denial https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/
Görsel 9: Katie Williams ve Jen Fedrizzi, What Remains: https://www.goingzerowaste.com/blog/7-ways-to-raise-awareness-about-plastic-pollution-with-art/
Görsel 10: Katie Williams, What Remains: https://www.greenpeace.org/usa/tackling-plastic-pollution-with-trash-arta-look-at-our-waste-habits/
