Ortadoğu’dan Bir Kadın: Marjane Satrapi ve Animasyona Dönüşümü Bakımından Persepolis
Özet
Araştırmanın amacı, Persepolis çizgi romanının neden animasyona dönüştürüldüğünün, bir animasyon olarak nasıl betimlendiğinin incelenip analiz edilmesidir. Araştırma üç başlık altında oluşturulmuştur. İlk olarak 2000 yılında kitap olarak basılan, 2007 yılında animasyona dönüştürülen Persepolis’in, otobiyografik bir çalışma olması bakımından, sanatın iyileştirdiği ve geliştirdiği kişiler için örnek gösterilebilecek yaratıcısı Marjane Satrapi’nin makalenin birinci bölümünde genel yaşam öyküsü anlatılmaktadır. İkinci bölümde animasyon film tarihi ile ilgili kısa bilgi verilerek Persepolis’in animasyon olarak beyaz perdeye aktarılması düşüncesi anlatılmaktadır. Üçüncü bölümde ise Persepolis, animasyondaki olay örgüsü üzerinden eleştirel bir yaklaşımla analiz edilmektedir.
Özellikle Ortadoğu ülkelerinde kadınlar, yaşanan savaşlar ve iç karışıklıklarda ciddi mağduriyetler yaşamaktadır. 1980’lerde kadınların İran’da maruz kaldığı tutumun, günümüz 21. yüzyılında Afganistan’da yaşanmaya başlandığı görülmektedir. Tarih, yer ve kişiler değişse de tekrarlanmaktadır. Kadının -ki bu durum erkek cinsiyeti için de geçerlidir- kendi eksikliklerinin ve yeterliklerinin farkına varmasıyla ‘kendi’ olabilmesi mümkündür. Araştırmada Marjane Satrapi üzerinden, kadınların kendi başlarına var olabilmeleri için toplumda sadece eş ve anne olarak değil, meslekî kimlik gibi farklı alanlarda da var olması gerektiği görülmektedir. Ancak bu yaşamsal gereklilikler sağlandığında animasyon renklenebilmektedir. Persepolis, tarihsel süreçte öncesi ve sonrasına bakıldığında toplum üzerindeki formelleştirme ve rutinleştirme sürecinin doğrudan görülebileceği bir animasyon filmdir. Renklendirilmesinden kullanılan müziklere, kukla metaforuna kadar bütünlüklü ve birbirini destekleyen bu filmde Marjane Satrapi, kendi kökenini, tarihini ve ‘var oluşunu’ konu edinmiştir.
Referanslar
BALABAN, Y. (2016). İran Karşı Devrimi Bağlamında Persepolis Filminin Göstergebilimsel
Analizi, Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 11, 352-381.
BARRETT, T. (2014). Sanatı Eleştirmek. Gökçe Metin (Çev.). İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
ESTES, C. P. (2020). Kurtlarla Koşan Kadınlar. Hakan Atalay (Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
FURNİSS, M. (2013). Animasyon’un Kutsal Kitabı. Semih Çelenk ve Nurdan Cihanşümül Maral. (Çev.). İzmir: Karakalem Kitabevi Yayınları.
GEÇER, E. (2019). Hegemonik İdeoloji, Birey ve Psiko-Politik Etkileşimler: Persepolis Filmi Örnekliği, Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 241-264.
KENT, A. E. (2015). “Drawıng It Out: The Form And Function of Animation In Science Documentary Film”. Yüksek Lisans Tezi, Montana State University, Bozeman, Montana.
OSKAY, Ü. (2010). Kitle İletişimin Kültürel İşlevleri. İstanbul: Der Yayınları.
ÖNÜR, H. T. ve Atıcı, S. (2022). “Madalyonun Bir Yüzü” Olarak Kadın Bedenine Müdahale: Persepolis Filmi Analizi, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 40, 529-559.
ÖZDEN, Z. (2014). Film Eleştirisi. Ankara: İmge Kitabevi.
PARSIL, Ü. (2012). Sanatta Yaratıcılık, An Kitap İstanbul.
ROBİNSON, F. (2005). Resimli İslam Ülkeleri Tarihi. Zülal Kılıç (Çev.). İstanbul: Kitap Yayınevi.
SAMANCI, Ö. (2004). Animasyonun Önlenemez Yükselişi. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
SATRAPİ, M. (2007). Persepolis. Şule Çiltaş (Çev.). İstanbul: Minima Yayınevi.
SÖZEN, M. (2012). Dijital İmgelerin Girmesiyle Animasyon Sinemasında Anlatı Biçiminlerinin Dönüşmesi, II. Uluslararası İletişim Sempozyumu Kitabı, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları: 157, Kongreler ve Sempozyumlar Dizisi: 25.
TÜRKOĞLU, N. (2010). Toplumsal İletişim. İstanbul: Urban Kitap.
https://www.youtube.com/watch?v=7jhHUb2Lk0w (Erişim Tarihi: 13 Aralık 2023)
https://en.wikipedia.org/wiki/Marjane_Satrapi) (Erişim Tarihi: 18 Aralık 2023)
Referanslar
BALABAN, Y. (2016). İran Karşı Devrimi Bağlamında Persepolis Filminin Göstergebilimsel
Analizi, Uluslararası Hakemli İletişim ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 11, 352-381.
BARRETT, T. (2014). Sanatı Eleştirmek. Gökçe Metin (Çev.). İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
ESTES, C. P. (2020). Kurtlarla Koşan Kadınlar. Hakan Atalay (Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
FURNİSS, M. (2013). Animasyon’un Kutsal Kitabı. Semih Çelenk ve Nurdan Cihanşümül Maral. (Çev.). İzmir: Karakalem Kitabevi Yayınları.
GEÇER, E. (2019). Hegemonik İdeoloji, Birey ve Psiko-Politik Etkileşimler: Persepolis Filmi Örnekliği, Adam Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 241-264.
KENT, A. E. (2015). “Drawıng It Out: The Form And Function of Animation In Science Documentary Film”. Yüksek Lisans Tezi, Montana State University, Bozeman, Montana.
OSKAY, Ü. (2010). Kitle İletişimin Kültürel İşlevleri. İstanbul: Der Yayınları.
ÖNÜR, H. T. ve Atıcı, S. (2022). “Madalyonun Bir Yüzü” Olarak Kadın Bedenine Müdahale: Persepolis Filmi Analizi, Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 40, 529-559.
ÖZDEN, Z. (2014). Film Eleştirisi. Ankara: İmge Kitabevi.
PARSIL, Ü. (2012). Sanatta Yaratıcılık, An Kitap İstanbul.
ROBİNSON, F. (2005). Resimli İslam Ülkeleri Tarihi. Zülal Kılıç (Çev.). İstanbul: Kitap Yayınevi.
SAMANCI, Ö. (2004). Animasyonun Önlenemez Yükselişi. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
SATRAPİ, M. (2007). Persepolis. Şule Çiltaş (Çev.). İstanbul: Minima Yayınevi.
SÖZEN, M. (2012). Dijital İmgelerin Girmesiyle Animasyon Sinemasında Anlatı Biçiminlerinin Dönüşmesi, II. Uluslararası İletişim Sempozyumu Kitabı, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları: 157, Kongreler ve Sempozyumlar Dizisi: 25.
TÜRKOĞLU, N. (2010). Toplumsal İletişim. İstanbul: Urban Kitap.
https://www.youtube.com/watch?v=7jhHUb2Lk0w (Erişim Tarihi: 13 Aralık 2023)
https://en.wikipedia.org/wiki/Marjane_Satrapi) (Erişim Tarihi: 18 Aralık 2023)
