Somatizasyon Bozukluğunda Psikodrama ve Sanat Terapi Yöntemlerinin Gücü
Özet
Somatizasyon ya da diğer bir ifadeyle bedensel belirti bozukluğu semptomların şiddetine bağlı olarak kişinin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Kökeni psikolojik olan bu bedensel semptomların iyileştirilmesi için kişiler maddi ve manevi kaynaklarını kullanırlar. Somatizasyon bozukluğunun ortaya çıkışı ve terapide çalışılmasına ilişkin pek çok yaklaşımın noktası somatizasyon bozukluğunun bireylerin duygularla baş etme becerilerinin eksikliğinden kaynaklandığıdır. Bu bölüm psikodrama kuramsal çerçevesinden sanat terapisinin bedensel belirti bozukluğu yaşayan kişilere nasıl faydalı olabileceğini üzerine bir incelemedir. Bu iki terapi yaklaşımının ortak noktası kişilerin kendilerini ifade etmelerinde sözel olmayan yolları kullanmalarıdır. Psikodrama ‘anlatma, yap’ ilkesiyle kişiyi eylemle ifade etmeye teşvik ederken, sanat terapisi duyguları ve deneyimleri sözcüklerle ifade etmekte zorlanan bireyler için güçlü bir ifade aracı olmaktadır. Bu bölümde somatizasyon bozukluğuna psikodrama kuramsal yaklaşımında önemle vurgulanan eylemin sanat terapisiyle sağlanması incelenmiştir.
Referanslar
Altınay, D. (2016). Psikodrama 400 Isınma Oyunu ve Yardımcı Teknikler. 12. Baskı, İstanbul: Epsilon Yayınları.
Altınay, D. (2010). Psikodramada çağdaş yaklaşımlar. Sistem Yayıncılık.
Altınay, D. (2020). Rol Kuramı ve Psikopatoloji [Seminer Notları]. Rol Gelişimi, Online Seminer.
American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 2013. 5. Washington DC: American Psychiatric Association,
Ammon, G. (1979). Psychoanalysis and psychosomatics. Springer Publishing Company..
Ayaydin, A. (2020). Psikoloji ve sanat etkileşimi üzerine. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 8-12.
Aydın, B. (2010). Tıbbi Sanat Terapisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 69-83.
Babaoğlu, A. (1988). Psikopatolojik Sanat II. Resimsel Sanat Ürünlerinin Analiz Öğeleri. Düşünen Adam Dergisi, 2(3), 202- 204.
Bal, P. N., & Şener, Ö. (2015). Psikosomatik Hastalıkların İyileştirilmesinde Psikodramanın Etkisi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (5), 310-323.
Bostancıoğlu, B. & Kahraman, M. E. (2017). Sanat Terapisi Yönteminin ve Tekniklerinin Sağlık-İyileştirme Gücü Üzerindeki Etkisi. Beykoz Akademi Dergisi, 5(2), s. 150-162.
Breuer, J., & Freud, S. (1893). On the psychical mechanism of hysterical phenomena. The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, 2(1893–5), 1-17.
Candansayar, S. (1994). Somatizasyon ve Konversiyon Bozukluğu Olan Bir Grup Hastada Tanı Sınırları ve Psiko-Sosyal Özelliklerin Değerlendirilmesi. [Yayınlanmamış uzmanlık tezi, Gazi Üniversitesi] Tıp Fak. Psikiyatri Anabilim Dalı.
Case, C., & Dalley, T. (2014). The handbook of art therapy. Routledge.
Cengiz, Y. (2015). Acıyan beden psikosomatiğe psikanalitik bakışlar. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Corey, G. (2013). Theory and practice of counseling and psychotherapy. Cengage learning.
Degges-White, S., LMHC-IN, L. N., & Davis, N. L. (Eds.). (2017). Integrating the expressive arts into counseling practice: Theory-based interventions. Springer Publishing Company.
Debray, R., Dejours, C., & Fedida, P. (2015). Beden deneyimi psikopatolojisi (Ö. Alemdar, Trans.). Bağlam Yayıncılık.
Emmelkamp, P. M., Bouman, T. K., Scholing, A., Köroğlu, E., Ceyhun, B., & Oral, N. (1994). Anksiyete bozuklukları klinik uygulama kılavuzu. Hekimler Yayınlar Birliği.
Eren, N. (1998). Psikotik ve borderline hasta gruplarında sanatla psikoterapi sürecinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi.
Erol, E. (2018). Bir mesafe ihtiyacı olarak somatizasyon. Yansıtma: Psikopatoloji ve Projektif Testler Dergisi, 29, 79-84.
Gladding, S. T. (2021). The creative arts in counseling. John Wiley & Sons.
Göktepe, A. K. (2015). Sanat terapi. İstanbul: Nesil Yayınevi
Haeyen, S., Van Hooren, S., & Hutschemaekers, G. (2015). Perceived effects of art therapy in the treatment of personality disorders, cluster B/C: A qualitative study. The Arts in Psychotherapy, 45, 1-10.
Hekimoğlu, F. G. (2023). Sanat Terapisi Sürecinde Aktif İmgelem Tekniğinin Jung Perspektifinden Değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (58), 261-287.
İkiz, T. (2005). Psikanaliz yazıları: Psikosomatik. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Johnson, S. L. & Jacob, T. (2000). Sequential ınteractions in the marital communication of depressed men and women. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68 (1): 4-12.
Katon, W., Ries, R. K. & Kleinman, A. (1984). Part II: A prospective DSM-III study of 100 consecutive somatization patients. Comprehensive Psychiatry, 25(3), 305-314.
Kellerman, P. T. (2013). Psikodramaya derinlemesine bakış: Psikodramanın terapötik yönleri. B. Gökler, I. Gökler, A. Mavili Aktaş Çev.) Ankara: Nobel Yayınları.
Kesebir, S. (2004). Depresyon ve somatizasyon. Klinik psikiyatri, 1, 14-19.
Killick, K. (1993). Working With Psychotic Processes in Art Therapy. Psychonalytic Psychotherapy, 7(1), 25-38.
Koptagel İlal, G. (1999). Somatizasyonu nasıl anlamalıyız? Psikodinamik değerlendirme, Türkiye Klinikleri Psikiyatri Dergisi, 1(1), 27-33.
Leblebicioğlu, D. (2013). Psikodramada Beden Hafızası ve Eylem. Grup Psikoterapileri ve Psikodrama E-Dergisi, (1), 31-34
Liebmann, M. (2004). Art therapy for groups: A handbook of themes and exercises. Routledge.
Lipowski, Z. J. (1988). Somatization: the concept and its clinical application. Am J Psychiatry, 145(11), 1358-1368.
Malchiodi, C. A. (2003). Expressive arts therapy and multimodal approaches. Handbook of art therapy, 6, 106-119.Marty, P., (2012). Zihinselleştirme ve psikosomatik. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Masters, C. L. (2005). Clay sculpture within an object relational therapy: A phenomenological-hermeneutic case study (Doctoral dissertation, Rhodes University).
Meijer-Degen, F. & Lansen, J. (2006). Alexithymia—A challenge to art therapy: The story of Rita. The arts in Psychotherapy, 33(3), 167-179.
Naumburg, M. (1955). Art as symbolic speech. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 13(4), 435-450.
Naumberg, M. (1966). Psychoneurotic Art: Its function in Psychotherapy Literary Licensing
Öz, E. (2015). Sanat Terapisine Genel Bir Bakış. Sosyal ve Beşeri Bilimlere Küresel Yaklaşımlar. (Edt. Cem Can, Abdurrahman Kilimci). Ankara: Detay Yayıncılık.
Özbek, A., & Leutz, G. (2003). Psikodrama: Grup psikoterapisinde sahnesel etkileşim. Abdülkadir Özbek Psikodrama Enstitüsü Yayınları, (1), 71-111.
Payne, H. (1993). Handbook of inquiry in the arts therapies: one river, many currents. Jessica Kingsley Publishers.
Roditi, E. (1988). Tedavide Sanat, 8. Sayı,. Eczacıbaşı İlaç Firması Yayınları.
Scharff, D. E. (1996). Object relations theory and practice: An introduction. Rowman & Littlefield.
Schützenberger-Ancelin, A. (1995). Psikodrama: Yöntemlerin Bir Özet Sunumu. Precis de psychodrame) Translated by Abdulkadir Özbek, Ankara: Varan Matbaası.
Selekman MD (1997) Solution-focused therapy with children: Harnessing family strengths for systemic change. Washington, Guilford Press.
Skov, V. (2013). Art therapy. Prevention against the development of depression.
Spaniol, S. (2001). Art and mental illness: where is the link?. The Arts in psychotherapy, 28(4), 221-231.
Stoudemire, A. (1991) Somatothymia, parts I and II. Psychosomatics, 32: 365-381.
Theorell, T., Konarski, K., Westerlund, H., Burell, A. M., Engström, R., Lagercrantz, A. M., ... & Thulin, K. (1998). Treatment of patients with chronic somatic symptoms by means of art psychotherapy: A process description. Psychotherapy and Psychosomatics, 67(1), 50-56.
Van den Broek, E., Keulen-de Vos, M., & Bernstein, D. P. (2011). Arts therapies and schema focused therapy: A pilot study. The Arts in Psychotherapy, 38(5), 325–332.
Waller, D. (2003). Group interactive art therapy: Its use in training and treatment. Routledge.
Wilson, L. (1985). Symbolism and art therapy: I. Symbolism's role in the development of ego functions. American Journal of Art Therapy.
Winnicott, D. W. (1991). Playing and reality. Psychology Press.
Referanslar
Altınay, D. (2016). Psikodrama 400 Isınma Oyunu ve Yardımcı Teknikler. 12. Baskı, İstanbul: Epsilon Yayınları.
Altınay, D. (2010). Psikodramada çağdaş yaklaşımlar. Sistem Yayıncılık.
Altınay, D. (2020). Rol Kuramı ve Psikopatoloji [Seminer Notları]. Rol Gelişimi, Online Seminer.
American Psychiatric Association. Diagnostic and statistical manual of mental disorders. 2013. 5. Washington DC: American Psychiatric Association,
Ammon, G. (1979). Psychoanalysis and psychosomatics. Springer Publishing Company..
Ayaydin, A. (2020). Psikoloji ve sanat etkileşimi üzerine. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 8-12.
Aydın, B. (2010). Tıbbi Sanat Terapisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 69-83.
Babaoğlu, A. (1988). Psikopatolojik Sanat II. Resimsel Sanat Ürünlerinin Analiz Öğeleri. Düşünen Adam Dergisi, 2(3), 202- 204.
Bal, P. N., & Şener, Ö. (2015). Psikosomatik Hastalıkların İyileştirilmesinde Psikodramanın Etkisi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (5), 310-323.
Bostancıoğlu, B. & Kahraman, M. E. (2017). Sanat Terapisi Yönteminin ve Tekniklerinin Sağlık-İyileştirme Gücü Üzerindeki Etkisi. Beykoz Akademi Dergisi, 5(2), s. 150-162.
Breuer, J., & Freud, S. (1893). On the psychical mechanism of hysterical phenomena. The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, 2(1893–5), 1-17.
Candansayar, S. (1994). Somatizasyon ve Konversiyon Bozukluğu Olan Bir Grup Hastada Tanı Sınırları ve Psiko-Sosyal Özelliklerin Değerlendirilmesi. [Yayınlanmamış uzmanlık tezi, Gazi Üniversitesi] Tıp Fak. Psikiyatri Anabilim Dalı.
Case, C., & Dalley, T. (2014). The handbook of art therapy. Routledge.
Cengiz, Y. (2015). Acıyan beden psikosomatiğe psikanalitik bakışlar. İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Corey, G. (2013). Theory and practice of counseling and psychotherapy. Cengage learning.
Degges-White, S., LMHC-IN, L. N., & Davis, N. L. (Eds.). (2017). Integrating the expressive arts into counseling practice: Theory-based interventions. Springer Publishing Company.
Debray, R., Dejours, C., & Fedida, P. (2015). Beden deneyimi psikopatolojisi (Ö. Alemdar, Trans.). Bağlam Yayıncılık.
Emmelkamp, P. M., Bouman, T. K., Scholing, A., Köroğlu, E., Ceyhun, B., & Oral, N. (1994). Anksiyete bozuklukları klinik uygulama kılavuzu. Hekimler Yayınlar Birliği.
Eren, N. (1998). Psikotik ve borderline hasta gruplarında sanatla psikoterapi sürecinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi.
Erol, E. (2018). Bir mesafe ihtiyacı olarak somatizasyon. Yansıtma: Psikopatoloji ve Projektif Testler Dergisi, 29, 79-84.
Gladding, S. T. (2021). The creative arts in counseling. John Wiley & Sons.
Göktepe, A. K. (2015). Sanat terapi. İstanbul: Nesil Yayınevi
Haeyen, S., Van Hooren, S., & Hutschemaekers, G. (2015). Perceived effects of art therapy in the treatment of personality disorders, cluster B/C: A qualitative study. The Arts in Psychotherapy, 45, 1-10.
Hekimoğlu, F. G. (2023). Sanat Terapisi Sürecinde Aktif İmgelem Tekniğinin Jung Perspektifinden Değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (58), 261-287.
İkiz, T. (2005). Psikanaliz yazıları: Psikosomatik. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Johnson, S. L. & Jacob, T. (2000). Sequential ınteractions in the marital communication of depressed men and women. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68 (1): 4-12.
Katon, W., Ries, R. K. & Kleinman, A. (1984). Part II: A prospective DSM-III study of 100 consecutive somatization patients. Comprehensive Psychiatry, 25(3), 305-314.
Kellerman, P. T. (2013). Psikodramaya derinlemesine bakış: Psikodramanın terapötik yönleri. B. Gökler, I. Gökler, A. Mavili Aktaş Çev.) Ankara: Nobel Yayınları.
Kesebir, S. (2004). Depresyon ve somatizasyon. Klinik psikiyatri, 1, 14-19.
Killick, K. (1993). Working With Psychotic Processes in Art Therapy. Psychonalytic Psychotherapy, 7(1), 25-38.
Koptagel İlal, G. (1999). Somatizasyonu nasıl anlamalıyız? Psikodinamik değerlendirme, Türkiye Klinikleri Psikiyatri Dergisi, 1(1), 27-33.
Leblebicioğlu, D. (2013). Psikodramada Beden Hafızası ve Eylem. Grup Psikoterapileri ve Psikodrama E-Dergisi, (1), 31-34
Liebmann, M. (2004). Art therapy for groups: A handbook of themes and exercises. Routledge.
Lipowski, Z. J. (1988). Somatization: the concept and its clinical application. Am J Psychiatry, 145(11), 1358-1368.
Malchiodi, C. A. (2003). Expressive arts therapy and multimodal approaches. Handbook of art therapy, 6, 106-119.Marty, P., (2012). Zihinselleştirme ve psikosomatik. İstanbul: Bağlam Yayınları.
Masters, C. L. (2005). Clay sculpture within an object relational therapy: A phenomenological-hermeneutic case study (Doctoral dissertation, Rhodes University).
Meijer-Degen, F. & Lansen, J. (2006). Alexithymia—A challenge to art therapy: The story of Rita. The arts in Psychotherapy, 33(3), 167-179.
Naumburg, M. (1955). Art as symbolic speech. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 13(4), 435-450.
Naumberg, M. (1966). Psychoneurotic Art: Its function in Psychotherapy Literary Licensing
Öz, E. (2015). Sanat Terapisine Genel Bir Bakış. Sosyal ve Beşeri Bilimlere Küresel Yaklaşımlar. (Edt. Cem Can, Abdurrahman Kilimci). Ankara: Detay Yayıncılık.
Özbek, A., & Leutz, G. (2003). Psikodrama: Grup psikoterapisinde sahnesel etkileşim. Abdülkadir Özbek Psikodrama Enstitüsü Yayınları, (1), 71-111.
Payne, H. (1993). Handbook of inquiry in the arts therapies: one river, many currents. Jessica Kingsley Publishers.
Roditi, E. (1988). Tedavide Sanat, 8. Sayı,. Eczacıbaşı İlaç Firması Yayınları.
Scharff, D. E. (1996). Object relations theory and practice: An introduction. Rowman & Littlefield.
Schützenberger-Ancelin, A. (1995). Psikodrama: Yöntemlerin Bir Özet Sunumu. Precis de psychodrame) Translated by Abdulkadir Özbek, Ankara: Varan Matbaası.
Selekman MD (1997) Solution-focused therapy with children: Harnessing family strengths for systemic change. Washington, Guilford Press.
Skov, V. (2013). Art therapy. Prevention against the development of depression.
Spaniol, S. (2001). Art and mental illness: where is the link?. The Arts in psychotherapy, 28(4), 221-231.
Stoudemire, A. (1991) Somatothymia, parts I and II. Psychosomatics, 32: 365-381.
Theorell, T., Konarski, K., Westerlund, H., Burell, A. M., Engström, R., Lagercrantz, A. M., ... & Thulin, K. (1998). Treatment of patients with chronic somatic symptoms by means of art psychotherapy: A process description. Psychotherapy and Psychosomatics, 67(1), 50-56.
Van den Broek, E., Keulen-de Vos, M., & Bernstein, D. P. (2011). Arts therapies and schema focused therapy: A pilot study. The Arts in Psychotherapy, 38(5), 325–332.
Waller, D. (2003). Group interactive art therapy: Its use in training and treatment. Routledge.
Wilson, L. (1985). Symbolism and art therapy: I. Symbolism's role in the development of ego functions. American Journal of Art Therapy.
Winnicott, D. W. (1991). Playing and reality. Psychology Press.
