Çocuk Edebiyatında Türk Mitolojisi

Bu çalışma, halk kültürü ve mitolojik unsurların çocuk edebiyatındaki yerini ve önemini fantastik edebiyat bağlamında incelemektedir. Mitik anlatılar, bir milletin inanç sistemini, tarihi olaylarını ve kültürel birikimini yansıtan zengin kaynaklardır. Türk edebiyatında fantastik türün kökenleri Tanzimat Dönemi'ne kadar uzansa da Türk mitolojisindeki Umay, Erlik Han, Tepegöz, Ülgen ve Hızır gibi unsurların çocuk edebiyatında müstakil olarak yer bulması oldukça yenidir ve özellikle 2020 yılından itibaren görünür bir ivme kazanmıştır. Fantastik çocuk yazını, çocukların hayal güçlerini beslemenin ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmenin yanı sıra, kendi öz kültürleriyle bağ kurmalarını sağlayan pedagojik ve terapötik bir işleve sahiptir. Akran zorbalığı, yalnızlık ve doğa sevgisi gibi günümüz sorunları, mitolojik karakterler ve evliya menkıbeleri üzerinden çocuklara edebî bir dille aktarılabilir. Ancak bu süreçte didaktik anlatımın yoğunluğundan kaçınılmalı, kelime seçimlerine özen gösterilmeli ve bilinmeyen kavramlar için küçük sözlükler eklenmelidir. Sonuç olarak, Türk mitolojisine dayanan fantastik çocuk kitaplarının ve bu alandaki sanatsal üretimlerin artması, kültürel mirasın nesiller arası aktarımında köprü vazifesi görecektir.

This study examines the role and significance of folklore and mythological elements within children's literature in the context of fantastic literature. Mythic narratives serve as rich resources that reflect a nation's belief systems, historical events, and cultural heritage. Although the origins of the fantastic genre in Turkish literature date back to the Tanzimat period, the independent incorporation of elements from Turkish mythology—such as Umay, Erlik Khan, Tepegöz, Ülgen, and Hızır—into children's literature is quite recent, gaining noticeable momentum particularly since 2020. Fantastic children's literature possesses pedagogical and therapeutic functions, fostering children's imagination and creative thinking skills while enabling them to connect with their own culture. Contemporary challenges such as peer bullying, loneliness, and environmental awareness can be conveyed to children through literary narratives involving mythological characters and hagiographic legends. However, in this process, heavy didacticism should be avoided, word choices must be carefully considered, and mini-glossaries should be included for unfamiliar concepts. Ultimately, increasing the number of fantastic children's books based on Turkish mythology and expanding associated artistic productions will bridge generational gaps in preserving and transmitting cultural heritage.