Çocuk, Dil ve Medya
Özet
"Çocuk, Dil ve Medya" başlıklı akademik çalışma, kitle iletişim araçlarının ve dijital platformların 0-18 yaş aralığındaki çocukların gelişimsel süreçleri ile dil edinim aşamaları üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerini güncel literatür verileri üzerinden kapsamlı şekilde incelemektedir. Teknolojik ilerlemelerle birlikte, özellikle erken çocukluk döneminde elektronik cihaz kullanım oranları ve medyaya maruz kalma süreleri çok ciddi düzeyde artış göstermiştir. Medya unsurları, doğru yapılandırılmış eğitici programlar ve alt yazılı içerikler vasıtasıyla özellikle sosyoekonomik açıdan dezavantajlı gruplarda yer alan çocukların anlatı becerilerini, kelime dağarcığını ve okuryazarlık yetilerini destekleme noktasında faydalı bir eğitim alternatifi sunabilmektedir. Buna karşın, denetimsiz ve aşırı ekran maruziyeti, ebeveyn ile çocuk arasındaki nitelikli iletişim zamanını ve serbest oyun aktivitelerini azaltarak dil gelişimini sekteye uğratmaktadır. Sanal ortamlarda sıkça karşılaşılan dil bilgisi, imla ve noktalama hataları çocukların zihinsel dil kalıplarını bozarken; YouTube gibi platformlarda kontrolsüz içerik üretimi ve tüketimi mahremiyet, şiddet ve istismar risklerini artırmaktadır. Sonuç olarak, çocukların teknolojiden tamamen uzaklaştırılması gerçekçi bir yaklaşım olmadığından; ebeveynlerin dijital medya okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesi, okul-aile iş birliğinin güçlendirilmesi ve çocukların dil gelişim düzeylerine uygun, denetimli ve dengeli bir medya etkileşim modelinin oluşturulması sağlıklı bir gelecek için kritik öneme sahiptir.
The academic study titled "Child, Language and Media" comprehensively examines the positive and negative effects of mass media and digital platforms on the developmental processes and language acquisition stages of children aged 0-18, based on current literature data. Along with technological advancements, electronic device usage rates and media exposure durations have significantly increased, particularly during early childhood. Through well-structured educational programs and captioned content, media elements can offer a beneficial educational alternative in supporting the narrative skills, vocabulary, and literacy abilities of children, especially those from socioeconomically disadvantaged groups. Conversely, unsupervised and excessive screen exposure disrupts language development by reducing quality parent-child communication time and free play activities. While grammatical, spelling, and punctuation errors frequently encountered in virtual environments impair children's mental language patterns, uncontrolled content production and consumption on platforms like YouTube increase the risks of privacy violations, violence, and abuse. Consequently, since completely isolating children from technology is not a realistic approach, it is of critical importance for a healthy future to enhance parents' digital media literacy skills, strengthen school-family cooperation, and establish a supervised and balanced media interaction model suitable for children's language development levels.
Referanslar
Anderson, C. A. & Bushman, B. J. (2001). Effects of violent video games on aggressive behavior, aggressive cognition, aggressive affect, physiological arousal, and prosocial behavior: A meta-analytic review of the scientific literature. Psychological Science, 12 (5), 353–359.
Başkurt, A. (2022). 0-18 yaş çocuk gelişiminde tanımanın önemi. R. Akay (Ed). Çocuğu tanıma teknikleri (0-18 yaş gelişimsel yaklaşım içinde (s. 7-23). Efe Akademi Yayınları.
Bandura, A. (2002). Social cognitive theory of mass communication. J. Bryant & D. Zillman (Ed). Media effects: Advances in theory and research içinde (s. 121–154). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
Boğa, E. & Sağlam, M. (2021). Dijital ortamda çocuk: bir çocuk youtuber kanalının içeriksel analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 8 (2) , 643-664.
Calvert, S. (1999). Children’s journeys through the information age. McGraw Hill College.
Güvenç, D. & Ertürk, E. (8 Temmuz 2021). Çocuklar ve ekran kullanımı. 3 Ekim 2022 tarihinde https://psyma.bilgi.edu.tr/media/2021/7/8/15%20%C3%87ocuklar%20ve%20Ekran%20Kullan%C4%B1m%C4%B1.pdf adresinden erişildi.
Darga, H., Zayimoğlu Öztürk, F. & Öztürk, T. (2021). Çizgi filmlerin çocukların dil ve sosyal gelişim alanlarına etkisine yönelik ebeveyn görüşlerinin incelenmesi. International Primary Education Research Journal, 5 (1), 59-77.
Dore, R. A., Logan, J., Lin T-J., Purtell, K. M. & Justice L. M. (2020) Associations between children’s media use and language and literacy skills. Frontiers in Psychology. 11: 1734, 1-10 doi: 10.3389/fpsyg.2020.01734.
Durmus, K. & Övür, A. (2021). Medya etkileri bağlamında okul öncesi dönem çocuklarının yeni medya kullanımının analizi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 5 (2), 136-155.
Esenay, A. F. I. & Conk, P. Z. (2006). Medya ve çocuk: hemşirelik tanıları doğrultusunda bir inceleme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 10 (10), 91-102.
Goode, J. A., Fomby, P., Mollborn, S., & Limburg, A. (2019). Children’s technology time in two us cohorts. Child Indic. Res. 13, 1107–1132.
Horgen, K. B., Choate, M., & Brownell, K. D. (2001). Television food advertising: Targeting children in a toxic environment. D. G. Singer & J. L. Singer (Ed). Handbook of children and the media içinde (s. 447–462). Thousand Oaks, CA: Sage.
Karaboğa, M. T. (2018). Medya çağında çocuk ve çocuk kültürü: Şiddet ve tüketim kültürünün yansımaları. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 2 (2), 1-17.
Karadeniz, E. & Özdemir, M. (2018). Behiç Ak’ın çocuk kitaplarında medya ve sosyal medya eleştirisi. Sakarya University Journal of Education, 8 (4/Ek Sayı), 250-264.
Karahisar, T. (2013). Dijital nesil, dijital iletişim ve dijitalleşen (!) Türkçe. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 4 (12), 71-83.
Karalı, Y., Aydemir, A., Şen, M. & Şahin, T. G. (2021). İlkokul öğrencilerinin sosyal medyada Türkçe kullanımına ilişkin bir inceleme. Turkish Studies- Language and Literature, 16 (2), 1203-1216.
Kılıç, B. & Kaya, S. (2021). Yeni medya çağında çocuk youtuberlar üzerinden çocukluğun yok oluşu. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (3), 1141-1156.
Kurtoğlu Erden, M. & Uslupehlivan, E. (2021). Dijital çağda değişen ebeveynlik rolleri: teknoloji kullaniminda anne babalar rehber mi engel mi olmali?. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21 (51), 447-474 . Doi: 10.21560/spcd.vi.671929
Linebarger, D. L. & Piotrowski, J. (2009). TV as storyteller: how exposure to television narratives impacts at-risk preschoolers’ story knowledge and narrative skills. British Journal of Developmental Psychology, 27 (1), 47-69. http://dx.doi.org/10.1348/026151008X400445
Linebarger, D. L. & Vaala, S. E. (2010). Screen media and language development in infants and toddlers: An ecological perspective. Developmental Review, 30 (2), 176-202. http://dx.doi.org/10.1016/j.dr.2010.03.006
Mendelsohn, A. L., Brockmeyer, C. A., Dreyer, B. P., Fierman, A. H., Berkule-Silberman, S. B., & Tomopoulos, S. (2010). Do verbal interactions with infants during electronic media exposure mitigate adverse impacts on their language development as toddlers? Infant & Child Development, 19 (6), 577-593. http://dx.doi.org/10.1002/icd.711
Oral, Z. (2021). Türkiye'de s/sağır ve işitme engelli çocukların televizyon programlarına engelsiz erişiminde işaret dili çevirisi üzerine bir inceleme. Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi, 2021 (31), 220-250.
Plotnik, R. (2009). Psikolojiye giriş. (Çev. T. Geniş) Kaknüs Yayınları.
Rideout, V. (2017). The common sense census: media use by kids age zero to eight. Common Sense Media.
Santrock, J. W. (2014). Yaşam boyu gelişim (Çev. G. Yüksel). Nobel Yayınları.
Şirin, M. R. (2013). Çocuk ve medya: Eşitsizlikler dünyası. İletişim ve Diplomasi, (2), 181-187.
Temizyürek, F. (2008). Çocukta dil gelişim süreci. Türkiyat Araştırmaları, 7, 169-17.
Toksoy, N. (2021). YouTube yayıncılarının beş yaş çocuklarının dil gelişimleri ve konuşma alışkanlıkları üzerindeki etkisinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
Tomopoulos, S., Valdez, P. T., Dreyer, B. P., Fierman, A. H., Berkule, S. B., & Kuhn, M. (2007). Is exposure to media intended for preschool children associated with less parent-child shared reading aloud and teaching activities? Ambulatory Pediatrics, 7, 18-24. http://dx.doi.org/10.1016/j.ambp.2006.10.005
Topçu, S. (2018). Çocuk ve sanal ortam. Kocatepe Tıp Dergisi, 19 (1), 27-33.
UNICEF (2020). Çocuk haklarına dair sözleşme. 3 Ekim 2022 tarihinde https://www.unicef.org/turkiye/media/2321/file/TURmedia_Uygulama%20Elkitabi%20TR.pdf.pdf adresinden erişildi.
Üstündağ, A. (2022). İnternet kullanımının çocukların gelişim alanlarına etkisinin sınıf öğretmenleri ve ebeveynlerin bakış açılarına göre karşılaştırılması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (62) , 290-310.
Villani, S. (2001). Impact of media on children and adolescents: A 10-year review of the research. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 40 (4), 392-401.
Yılmaz D. & Güney R. (2021). Medyanın çocuklar üzerindeki etkileri ve kullanımına ilişkin öneriler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14 (4), 486-494.
Yurdakök M. (2021) Impact of media use on children and youth. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi, 64: 16-24.
