Yalancı Eş Değer-İki Dilli Sesteş Yapılar (Türkçe-İbranice Örneği)

Yazarlar

Begüm Sultan Ünsal
Yusuf Tatlı
https://orcid.org/0000-0002-5055-0292

Özet

Bu çalışma, Türkçe ve İbranice dilleri arasındaki yalancı eş değer (iki dilli sesteş) yapıları detaylı bir şekilde incelemektedir. Giriş bölümünde, Modern İbranicenin Eliezer Ben Yehuda'nın öncülüğünde tozlu kitap sayfalarından sokak diline taşınarak canlandırılma süreci, İbranice Dil Akademisi'nin rolü, kurulan Öğretmenler Meclisi ve eğitimde benimsenen doğal yaklaşım metodu ele alınmaktadır. Ardından yalancı eş değerlik kavramı teorik çerçevede açıklanarak; kaynak ve hedef dillerde ses, şekil veya yazım bakımından benzerlik gösteren ancak anlam ya da kavram alanı yönünden tamamen veya kısmen farklılaşan yapılar olarak tanımlanmaktadır. Türkçedeki yalancı eş değerlik çalışmalarının literatürde genellikle akraba Türk lehçeleri arasında yapıldığı gözlemlenirken, bu araştırmada köken ortaklığı bulunmayan Türkçe ve İbranice gibi iki farklı dil arasındaki ilişki incelenerek alana öncülük edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında Ahmet Murat Taşer ve Bedrettin Aytaç’ın sözlük ve kelime bankası eserleri titizlikle taranmış ve iki dil arasında biçimsel olarak benzer, fakat farklı anlam, yapı ve kökene sahip 71 adet iki dilli sesteş yapı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu yanıltıcı yapıların diller arası geçişlerde bilinmesinin, dil öğrenicileri, öğreticileri ve çevirmenler için literatür okumalarında olası kavram karmaşalarını ve hataları önleyeceği, doğru, nitelikli ve hızlı çeviriler yapılmasına katkı sunarak zamandan büyük oranda tasarruf sağlayacağı vurgulanmaktadır.

This study examines the false cognates (bilingual homonyms) between Turkish and Hebrew in detail. In the introduction section, the revival process of Modern Hebrew from dusty book pages into a spoken street language under the leadership of Eliezer Ben Yehuda, the role of the Hebrew Language Academy, the established Teachers' Assembly, and the natural approach method adopted in education are discussed. Subsequently, the concept of false cognates is theoretically explained and defined as structures that show similarities in sound, form, or spelling in the source and target languages but differ fully or partially in terms of meaning or conceptual field. While it is observed in the literature that studies on false cognates in Turkish are generally conducted between related Turkish dialects, this research aims to pioneer the field by examining the relationship between two different languages with no common origin, such as Turkish and Hebrew. Within the scope of the study, the dictionary and word bank works of Ahmet Murat Taşer and Bedrettin Aytaç were meticulously scanned, and 71 bilingual homonyms that are formally similar but have different meanings, structures, and origins were identified between the two languages. In conclusion, it is emphasized that knowing these misleading structures in cross-linguistic transitions will prevent potential conceptual confusion and errors for language learners, teachers, and translators in literature readings, and will save a great deal of time by contributing to accurate, qualified, and fast translations.

Referanslar

Altun, H., (2020), Yalancı eşdeğerler nasıl tasnif edilmeli? Kazakça ve Türkiye Türkçesi üzerine bir deneme. SUTAD, (48), 27-46

Akbaba, D. E. (2007). Nogay Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yalancı eş değerler. Bilig, 42, 151-176.

Başar, U., Coşgun, G. (2015). İranlılar yabancı dil olarak Türkiye Türkçesi öğretiminde önemli bir sorun: Yalancı eşdeğerlikler. Uluslararası Eğitim Bilimleri, 4, 497-512.

Çakmak, C. (2014). Türkmen Türkçesinde görülen yalancı eş değer kelimeler üzerine. Dede Korkut Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. 3 (5), 15-53.

Direkci, B.& Gülmez, M. (2012). Güney Azerbaycan Türkçesi ve Türkiye Türkçesi arasındaki yalancı değerler. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi. 32, 138-150.

Gouws, R. H., Prinsloo, D. J. & Schryver, G. M. (2004). Friends will be friends – true or False. Lexicographic Approaches to the Treatment of False Friends. In Proceedings of the Eleventh EURALEX International Congress, EURALEX 2004, Lorient, France, July 6-10, 2004, 797–806.

Hassan Abdullah, R. (2020). Arapça İle Türkçe arasındaki yalancı eşdeğerliklerin anlambilim ve yorumbilim teorilerinden hareketle kelime öğretimine katkısı. Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Ankara.

Resulov, A. (1995). Akraba diller ve ‘yalancı eş değerler’ sorunu. Türk Dili, 524, 916-924.

Samuk, O., (2022). Yalancı eş değer/ iki dilli sesteş yapılar: Türkçe-Rusça örneği. Ijlet, 10 (2), 112-128

Traugott, E. C. (2017). Semantic change. Oxford research encyclopedia, linguistics. Erişim adresi: oxfordre com linguistics view 10.1093 acrefore9780199384655.001.0001 acrefore 9780199384655 e323printpdf (06.09.2022)

Türk Dil Kurumu, (26.02.2022) tarihinde http://tdk.gov.tr/index.php?option=com_content&view=frontpage&Ite mid=1 adresinden erişildi.

Uğurlu, M. (2011). Lehçe içi aktarmada “yalancı eş değerlik. Icanas. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi (International Congress of Asian and North African Studies), 1877-1890.

Yayınlanan

15 Ekim 2022

Lisans

Lisans